*"مدرسه باز است؛ ولی همه کچلاند"*ایرج پزشکزاد روزنامه نگار و نویسندهٔ معروف، سال ها قبل نوشته است:…
انتشار: 2026/07/17 13:45 UTCدریافت: 2026/08/15 01:04 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/15 01:04 UTC
*"مدرسه باز است؛ ولی همه کچلاند"*ایرج پزشکزاد روزنامه نگار و نویسندهٔ معروف، سال ها قبل نوشته است:من در کلاس سوم دبستان که درس میخواندم. شاگرد بسیار درسخوان و تر و تمیز و منظمی بودم...یک روز مدیر مدرسه، من و سه - چهار دانش آموز دیگر که مثل من شیک و تر و تمیز بودند را صدا کرد. پروندهمان را زیر بغلمان گذاشت و از مدرسه اخراجمان کرد.!! شب گریه کنان جریان را به پدرم گفتم. فردا صبح، پدرم دستم را گرفت و به مدرسه برد و با عصبانیت از مدیر مدرسه، علت اخراج مرا پرسید.!! مدیر گفت:چون بچههای این مدرسه همه به بیماری کچلی مبتلا هستند؛ از مرکز دستور دادهاند برای اینکه بچههای سالم، مبتلا به کچلی نشوند هر بچهٔ کچلی که در مدرسه هست اخراج کنیم.!!پدرم گفت:اما پسر من که کچل نیست.!!مدیر مدرسه گفت:بله، من هم میدانم پسر شما کچل نیست؛ اما اگر قرار بود کچل ها را از مدرسه اخراج کنیم؛ باید درِ مدرسه را می بستیم.!! این بود که چهار- پنج بچهای که کچل نبودند را اخراج کردیم تا مدرسه تعطیل نشود.!!تحلیل مدیریتی این داستان طنزآمیز و در عین حال تلخ، فراتر از یک خاطره است؛ یک مدل تحلیلی برای درک وضعیتهای بحرانی در ساختارهای مدیریتی و سیاسی است. وقتی «اقلیت سالم» قربانی «اکثریت فاسد» میشوند.داستان «اخراج غیرکچلها» از مدرسه، نمادی است از آنچه در علم سیاست و مدیریت "وارونگی ساختاری" نامیده میشود.در مدیریت استاندارد، هدف حذف "عنصر فاسد" برای نجات "کل سیستم" است؛ اما وقتی فساد یا ناکارآمدی از حد آستانه بگذرد و فراگیر شود؛ مدیران ضعیف برای حفظ ظاهرِ سازمان (باز نگه داشتن درِ مدرسه)، صورتمسئله را پاک میکنند. در این حالت، سیستم به جای اصلاح خود، به «پاکسازی معکوس» دست میزند. یعنی هر چه که با بدنهٔ فاسد، ناهمگون باشد(شفافیت، صداقت، تخصص) را اخراج میکند؛ تا تنش داخلی از بین برود. زیرا اگر فاسدها بروند؛ دیگر کسی برای کار کردن نمیماند؛ پس بهتر است «سالمها» بروند تا تضاد و رسوایی سیستم آشکار نشود.این دقیقاً همان نقطهای است که در آن «فساد» به یک «هنجار» تبدیل شده و «سلامت» به یک ناهنجاری تغییر ماهیت میدهد و از طرفی در عرصه سیاست، استراتژی «خالصسازی» یا «یکدستسازی» که پزشکزاد با ظرافت به آن اشاره میکند؛ منجر به فرار مغزها و سرمایهها میشود.پیامد چنین رویکردی در جامعه، که برای تعطیل نشدن مدرسهاش، فرزندان سالم خود را اخراج میکند؛ البته که درِ مدرسهاش باز میماند؛ اما دیگر در آن مدرسه «آموزشی» رخ نمیدهد؛ فقط کچلی تکثیر میشود!نتیجه اینکه، فساد لزوماً با "دزدی" شروع نمیشود؛ بلکه از جایی آغاز میشود که مصلحتِ حفظِ صندلی، بر حقیقتِ اصلاح، پیشی میگیرد.وقتی برای جلوگیری از تعطیلی یک ساختار بیمار، افراد سالم را قربانی میکنیم؛ آن ساختار از درون تهی میشود.مدرسه باز است، اما همه کچلاند!@Modire_2020