✅ گذری‌بر‌احوال‌و‌آثار«حيدريغما‌نيشابوری»✍ #خدابخش_صفادلمنتشرشده در صفحه #باغ_ابریشم روزنامه #نقدحا…

✅ گذری‌بر‌احوال‌و‌آثار«حيدريغما‌نيشابوری»✍ #خدابخش_صفادلمنتشرشده در صفحه #باغ_ابریشم روزنامه #نقدحال شماره ۲۱۶۰ شنبه ۶ تیرماه ۱۴۰۵دو نسل پيش‌تر از حيدريغما، گروهي از باديه‌نشينان حاشيه‌ي کوير مرکزي ايران‌ در فرار از يک خشکسالي‌ يا براي زيارت امام رضا(ع) از راه خورو بيابانک به خراسان آمدند، کاروانياني که تنگ‌دست و رنجيده و بيمار بودند. گروهي از اين کاروان در بازگشت در نيشابور ماندند و روستاي صومعه را براي‌ زندگي برگزيدند، اسماعيل فرزند حيدربيگ، پدر‌بزرگ حيدر يغماي نيشابوري، يکي از همين گروه مهاجر بود. ‌حيدر‌يغماي‌ خشتمال، در 20 دي 1302 در روستاي صومعه در شش کيلومتري شمال نيشابور‌ از پدر و مادري به نام کشور و محمد، زاده شد. حيدر‌ در جواني از روستاي صومه به شهر آمد. بيشتر دهقاني، کارگري و خشتمالي مي‌کرد. در 30 سالگي، دختري به نام صفورا را به همسري گرفت. مي‌گويند تا ميانسالي از خواندن و نوشتن بي‌بهره بود. در کودکي در محفل‌هاي شاهنامه‌خواني و افسانه‌خواني روستايي در شب‌هاي زمستان، حاضر مي‌شده. به گفته‌ي خودش بيت‌ها و داستان‌هاي حماسي را با يکي دو بار شنيدن به حافظه مي‌سپرده است. در بزرگسالي فارسي و روخواني قرآن را مي‌آموزد و خود قاري قرآن مي‌شود و جلسه‌هاي قرآني برگزار مي‌کند. به گفته‌اي، فارسي را از کتاب اکابر آغاز کرده بود و تخته سياهش تابلو مغازه‌ها بود. در فاصله‌ي ازدواجش تا آغاز شاعري‌اش، همراه با کار طاقت‌فرساي ‌خشتمالي، پيوسته به کتابخانه‌ي عمومي نيشابور مي‌رفته و با وَلَع و اشتياق، مطالعه مي‌کرده است. در 40 سالگي نخستين بيت‌هايش را مي‌سرايد، درونمايه‌ي اصلي شعرهاي نخستين او، مطالب ديني، ستايش امامان(ع) و حکايت‌ها و روايت‌هاي مذهبي است.يغما در‌ 24 سال روزگار شاعري خويش، بيش از 40 هزار بيت شعر در قالب‌هاي غزل، قصيده، مثنوي، شعر گويشي و رباعي و... سرود که آخرين شعرش را، سه روز پيش از درگذشتش سروده است.نخستين گزيده شعر او با عنوان»اشک عاشورا« در سال 1346 چاپ و پخش شد. در سال 1365 گزيده‌ي »سيري در غزليات يغما« در دانشگاه فردوسي مشهد به چاپ رسيد. پس از درگذشت او، جواد محقق نيشابوري‌ در سال 1373 گزيده‌ي شعرهاي حيدر يغما را گردآوري و با عنوان »شاعر خشتمال« چاپ و پخش کرد. و در سال 1377 »ديوان حيدر يغما« به کوشش زنده‌ياد سعيد کاوياني سردبير نشريه صبح نيشابور چاپ شد. در سال 1385 فرزندش ابوالفضل يغما »ديوان حيدر يغما« را با دگرگوني‌هايي چاپ و پخش کرد. در سال 1392، مهدي نوروز و جواد محقق نيشابوري، ديوان كامل حيدر يغما را به دوستداران فرهنگ و ادب ارائه کردند‌.‌يغما‌ نيشابوري، پس از عمري فقر و تنگدستي ولي آزاده و با مَناعت طبع، در دوم اسفند 1366 چشم از جهان فروبست. آرامگاه او‌ در نيشابور، ميان آرامگاه خيام و عطار است.قدم به ديده‌ي يغما بنه به نيشابورپس از زيارت خيام و مرقد عطار.شعر1گوهر از سنگ است، ما دُرّ گرانش کرده‌ايماو چنين بوده‌ست اول، ما چنانش کرده‌ايملعل زيباي بدخشان پاره‌سنگي بيش نيستما‌ ز غفلت زينت تاج شهانش کرده‌ايمفاش‌تر گويم: عروس چرخ، جز يک ذرّه نيستما بلند‌آوازه، خورشيد جهانش کرده‌ايمسقف زيباي فلک را در شب يلداي تارما ز نور ديدگان، اخترنشانش کرده‌ايممن نمي‌نالم ز جور آسمان، زيرا که مااين کلاه تنگ را، خود، آسمانش کرده‌ايمهيچ موجودي نبودي تا نشان از ما نبودهر چه را باشد نشاني، ما نشانش کرده‌ايماي که گفتي: هست يغما را ريا سر تا به پااز ريا پاک است او، ما امتحانش کرده‌ايمشعر2قطار مي‌رود و من نشسته‌ام به قطارز روي سينه‌ي من مي‌رود قطار، انگارمرا به سوي وطن مي‌برد سريع، اماوطن كجاست در آنجا كه نيست خانه‌ي يار؟چنان ملول تو گشتم كه بر فلك برخاستز چرخ‌هاي قطارم شرار آتشبارگرفت جان مرا اين ره نشيب و فرازاگر چه بي‌خبران را رود همي همواربه شهر عشق بيا تا كسي نپرسدمانتو از كدام دياري من از كدام دياراگر زمين و زمان ثبت در قباله توستدر آن ديار كه يار تو نيست، پا مگذاربيا و رشته‌ي پيمان ما ببند و بروقرار كز دل ما برده‌اي بيا و بيارقدم به ديدهْ »يغما« بنه به نيشابورپس از زيارت خيام و مرقد عطار‌!شعر3سخني ساز كن از عرش برين بالاتركه بود مرتبه‌ي عشق از اين بالاترسخن عشق گر از تنگي دل بر‌خيزدچو شهابي رود از ماه مهين بالاتربگشا شهپرِ همت پي ترفيع هنربرو از اختر افلاک‌نشين بالاترسخن عشق گرت هست و سر گفتن نيزقدري از عرشه‌ي منبر بنشين بالاتربيشتر بر سر گيتي فکند پرتو نورهرچه خورشيد بر‌آيد ز زمين بالاترآيه بر خاك فرود آيد و احمد بر عرشآدمي رفته ز قرآن مبين بالاتر!هر چه گفتند حقيقت، تو به انكار بكوشتا يقيني به كف‌ آري ز يقين بالاترتلخ‌كامي تو مفهوم ندارد، يغما!چه از اين طبع لطيف شكرين بالاتر؟@naghdehall