روزهی عاشورادر حدیثی از پیامبراکرم (صلی الله علیه وسلم) روایت شده که فرمودند: ▪️«صوموا يوم عاشوراء…
انتشار: 2026/06/23 17:27 UTC
روزهی عاشورادر حدیثی از پیامبراکرم (صلی الله علیه وسلم) روایت شده که فرمودند: ▪️«صوموا يوم عاشوراء، وخالفوا فيه اليهود، صوموا قبله يوما، أو بعده يوما» [1]▫️ترجمه: «روز عاشورا را روزه بگیرید و در آن با یهود مخالفت نمایید. یک روز قبل یا بعدش را روزه بگیرید.»فایده: پیرامون این حدیث و مفاد آن چند نکته قابل بیان است:🔻▪️سند این حدیث را بصورت مرفوع برخی از علماء همچون شمس الدین ذهبی، شوکانی و آلبانی و ...، تضعیف کردند. لیکن در مقابل امامانی همچون ابوجعفر طحاوی، ابوبکر بیهقی، جلال الدین سیوطی و احمد شاکر و ...، آن را "صحیح یا حسن" دانستند و البته شیخ آلبانی این حدیث را بصورت موقوف از ابن عباس (رضی الله عنهما) صحیح دانسته است. ▪️حدیث فضیلت روزه گرفتن عاشورا در کتابهای حدیثی اهل سنّت به تواتر رسیده و از طُرُق متعددی روایت شده است؛ این احادیث بصورت مرفوع از سیده عائشه، سیده ام سلمه، ابن عمر، ابن عباس، ابن مسعود، ابوموسی اشعری، جابر بن سمره، سلمه بن اکوع، ابوقتاده، معاویه بن ابی سفیان، محمد بن مضی، قیس بن سعد، ربیع بنت معوذ ( خدای متعال از همه آنها خشنود باشد) روایت شده است. و همچنین بصورت موقوف از علی بن ابی طالب و برخی دیگر از صحابه (خداوند از همگی آنان خشنود باشد) روایت شده است و در صحیحین (بخاری و مسلم)، صحیح ابن خزیمه و صحیح ابن حبان، سنن اربعه و مسند احمد بن حنبل و ابویعلی و ...، با اسانید صحیح آمده که در مجموع علمایی همچون حافظ ابن جوزی، امام سیوطی، محمد کتّانی و...، به متواتر بودن حدیث فضیلت عاشورا حکم دادهاند. ▪️روزهی عاشورا به اتفاق علماء سنّت است و بنابر دیدگاه -جمهور- علماء تا قبل از روزهی ماه مبارک رمضان، روزهی عاشورا واجب بوده اما بعد از روزهی رمضان حکم وجوب عاشورا تقلیل پیدا کرد و مندوب شد. [2]▪️روزه گرفتن عاشورا به سبب تشبه با یهود نیست که آنها این روز را روزه میگرفتند بلکه در اصل مخالفت با آنهاست چراکه این روز را عید میگرفتند و لذا مستحب روزه گرفتن (خودداری از خوردن و نوشیدن) در عید آنها و نیز همراهی کردن یک روز قبل یا بعد از عاشورا میباشد. همچنین روزه گرفتن آن به خاطر خود یهود نیست بلکه به سبب نجات سیدنا موسی (علیه السلام) از دست فرعون و لشکریانش و شکرانه آن بوده است. [3] بنابراین پیامبراکرم (صلی الله علیه وسلم) با موسی کلیم الله (علیه السلام) موافقت نموده نه با یهودیان. [4]▪️مراتب روزهی عاشورا بدین صورت است که نهم (9) و دهم (10) و یازدهم (11) میباشد [5] و کسی که بتواند هر سه روز 9 و 10 و 11 محرم روزه بگیرد نیکوست و سپس اگر دو روز 9 و 10 را روزه بگیرد هم به سنّت عمل نموده و اگر هم باز به روزهی 10 به تنهایی بسنده کند باز مشکلی نیست و -ان شاء الله - مأجور است. ▪️بنابر مذهب شافعیه، پیشوایان ما فرمودند که روزهی عاشورا در هر سه روز (نهم و دهم و یازدهم) سنّت است و حكمت در نهم و دهم [یا یازدهم] از باب احتیاط در تعیین اشتباه اول ماه میباشد. [6] بنابراین اگر کسی روز نهم را با دهم روزه نگرفته باشد میتواند یازدهم را با دهم روزه بگیرد و نص [امام] شافعی (رحمه الله) در "الأم" و غيرآن بر استحباب روزهی سه روز است. [7]▪️اگر کسی روزهی قضای واجب دارد میتواند به نیّت روزهی قضا در این ایام روزه را بگیرد و اجر و ثواب عاشورا را هم - ان شاء الله- میبرد چنانکه علماء بدان تصریح نمودهاند. [8]📚پینوشتها: [1] مسند الإمام أحمد بن حنبل، ج4، ص52 ح2154؛ صحیح ابن خزیمة، ج3، ص290 ح2095.[2] نک: شرح السنة، البغوی، ج6، ص336؛ المنهاج شرح صحيح مسلم بن الحجاج، النووی، ج8، ص4.[3] لطائف المعارف، ابن رجب، ص54.[4] صحیح البخاری، ج4، ص153 ح3397.[5] فتح الباری شرح صحیح البخاری، ابن حجر العسقلانی، ج4، ص456.[6] تحفة المحتاج، ابن حجر الهيتمی، ج3، ص456.[7] مغنی المحتاج، الخطيب الشربينی، ج2، ص183؛ نهاية المحتاج إلى شرح المنهاج، الرملی، ج3، ص207.[8] نک: نهاية المحتاج إلى شرح المنهاج، الرملی، ج3، صص208 - 209.