🔸خاطرات مهندس بازرگان و دکتر سحابی از کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ 🔹منبع: خاطرات مهندس بازرگان در گفت و گ…
انتشار: 2026/08/19 10:29 UTCدریافت: 2026/08/24 08:15 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/24 08:15 UTC
🔸خاطرات مهندس بازرگان و دکتر سحابی از کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ 🔹منبع: خاطرات مهندس بازرگان در گفت و گو با سرهنگ نجاتی- ج اول ص ۳۰۴] [دکتر یدالله سحابی- ص ۱۲۵]@nehzatazadiiranمهندس بازرگان: آن روز بنده در دانشکده بودم و دیر به خانه آمدم. حدود ساعت ۲ بعد از ظهر بود که منزل رسیدم. افسر جوانی که مصدقی بود و در همسایگی ما زندگی می کرد در حالی که هفت تیرش را به کمر بسته و دستش را روی آن گذاشته بود با دستپاچگی به طرفم آمد و گفت آقا اوضاع خراب است! نمی دانم چه می شود....پس از صرف ناهار، در آن حال ابهام و اضطرابی که وجود داشت و رادیو خاموش شده بود، به اقای دکتر سحابی تلفن کردم و به منزلشان رفتم و از آنجا پیاده به سمت خیابان کاخ به راه افتادیم که ببینیم چه خبر است و چه کاری از دستمان بر می¬ آید. منزل آقای دکتر سحابیه در امیریه بود. آنجا اتوبوسی را دیدم که از طرف شهر نو می آمد و عده ای از زنان معلوم الحال در آن بودند و به نفع شاه شعار می دادند. هر چه به طرف شما می رفتیم خیابان امیریه و خیابان های اطراف شلوغ تر می شد. نزدیکی های خیابان کاخ، صدای گلوله توپ و تفنگ شنیده می شد. از چهار راه پهلوی به بالا راه ها بسته بود. همه می خواستند خودشان را به خیابان کاخ که خانه نخست وزیر بود برسانند. می گفتند خانه را نظامیان اشغال کرده¬ اند. از سرنوشت دکتر مصدق و خانواده اش خبری نبود و هر کس حرفی میزد. حدود ساعت هفت وقتی به نزدیکی های خانه اقای دکتر مصدق رسیدیم. مرد تریاکی مانند و بی سر و پایی دیدیم که یک جوال ذغال با خود می کشید و شکایت می کرد که شانس او از غارت منزل نخست وزیر بیشتر از این نبوده است. دیگری جعبه رادیویی را زیر بغل دات و به ما پیشنهاد فروش کرد... منظره غم انگیز و باورنکردنی بود. این قبیل اشخاص که در پناه پاسبانان و نظامیان برای غارت خانه نخست وزیر آمده بودند را به حساب قیام کنندگان ملی گذاشته بودند. حتی افسران ارتش شاهنشاهی از غارت خانه نخست وزیر مملکت بی نصیب نماندند. دکتر غلامحسین خان مصدق تعریف می کرد که فرش خانه اش را در اتاق سرتیپ فرهاد، دادستان و فرماندار نظامی تهران پیدا کرده است. تابلوها و اشایا قیمتی خانه های فرزندان دکتر مصدق را همان افسران کودتاچی برده و بین خودشان تقسیم کرده بودند. چه مدال ها و نشان هایی به حساب پیروزی کودتا به نظامیان و غیر نظامیان دادند و برای اینکه به کودتای خائنانه 28 مرداد چهره «قیام ملی» بدهد، سالها تبلیغ کردند.....دکتر یدالله سحابی: فردای روز ۲۸ مرداد، یاس و ناامیدی مردم را فرا گرفته بود. سکوتی بر شهر حاکم شده بود و هیچ زمزمه شور و حرکتی به گوش نمیرسید و فکر چاره ای به ذهن کسی خطور نمیکرد. من و مهندس بازرگان که با دیدن وضع خانه مصدق و رفتار کینه توزانه کودتاچیان بیشتر نگران شده بودیم. باهم قرار گذاشتیم که به منزل مرحوم آقای حاج سیدرضا زنجانی برویم و کسب خبری بنماییم. فردا که به منزل حاج آقا رفتیم دیدیم که دکتر معظمی و چند تن از آشنایان دیگر نیز حضور دارند. در آنجا به نقل حوادث و اتفاقات پرداختیم و خبرها رد و بدل شد و بحث به آنجا رسید که برای مملکت چه پیش خواهد آمد و چه باید کرد؟ بنا شد اخباری که منبع موثق دارند به شکل مرتبی جمع آوری شوند و تا جایی که امکان داشته باشد مردم را از اخبار درست آگاه نمود، تا شایعه و دروغ راه آنها را گم نکند. برای همین مسئله یک همکاری ساده به وجود آمد. افراد دیگر هم آمدند و هر کسی گوشه ای از کار را گرفت. از جمله کسانی که در این جلسه حضور فعال داشتند، شاپور بختیار بود. او می گفت ما باید جمعیتی را تشکیل دهیم که به طور سازماندهی شده در برابر استبداد ایستادگی کند و مانند فرانسوی که در برابر ارتش آلمان مبارزه مخفی می کردند و "رزیستانس" نام داشتند، نام گروه خود را "مقاومت" بنامیم. این فکر مورد قبول واقع شد و کلمه ملی نیز به نشانه مرام استقلال طلبانه اش به آن افزوده شد. بنابراین نام "نهضت مقاومت ملی" بر این گروه نهاده شد. البته کسان دیگی هم در نقاط مختلف شهر یا شهرستان های دیگر به مبارزه ادامه دادند. اعلامیه iایی هم با عنوان "نهضت ادامه دارد" در سطح شهر پخش شد که در دل مردم امید انداخته بود و با آنکه نهضت مخفی بود، ولی شهرتی پیدا کرده بود. البته گرداننده اصلی و رابط بین همه گروه ها خود آیت الله زنجانی بود و اغلب جلسات در منزل ایشان تشکیل می گردید. باری مردم به این نهضت علاقه مند بودند و با هرکس درباره اهداف آن صحبت می شد، فوراً جذب می گردید و خالصانه نیروی خود را اعم از مادی یا انرژی و حرفه ای در اختیار می گذاشت.📎با ما از طریق آدرس زیر در تماس باشید:@Nehzatazadiran
نخستین مشاهده و پستهای مشابه
این برچسبها فقط زمان نخستین مشاهده متن عمومیِ همسان در این فهرست را نشان میدهند و اثباتکننده نویسنده اصلی نیستند.
- علیرضا کفایی(گاه نوشت) انسانم آرزوست · تطابق نزدیکِ متصل به نمونه مبنا — ۲۹ مرداد ۱۴۰۵، ۱۲:۳۵
- نهضت آزادى ايران · تطابق دقیق — ۲ شهریور ۱۴۰۵، ۸:۱۵
اثر انگشت فشرده دقیق و تطابق نزدیکِ متصل به یک نمونه مبنا · زمان ناشناخته، ناموجود باقی میماند
پستهای تلگرام — نهضت آزادى ايران
🔸ابراهیم یزدی؛ سیاست به مثابه مبارزه با خرد استبدادی🔹محمد عثمانی🔹به مناسبت نهمین سالگرد درگذشت دکتر ابراهیم یزدی@Nehzatazadiiran📌ابراهیم یزدی را معمولاً در نسبت با انقلاب ۱۳۵۷، شورای انقلاب، دولت موقت، وزارت امور خارجه و نهضت آزادی ایران به یاد میآوریم؛ اما اهمیت تاریخی او را نمیتوان به این موقعیتهای سیاسی فروکاست. مسئله مهمتر، تجربه و تحول اندیشه سیاسی او در مواجهه با مسئله دیرپای قدرت در ایران است.📌این مقاله با بهرهگیری از مفهوم «خرد استبدادی» میکوشد سیاستورزی یزدی را از منظری تحلیلی بازخوانی کند. مراد از خرد استبدادی در اینجا به طور صرف شکل استبدادی حکومت نیست، بلکه نوعی منطق سیاسی است که در آن اراده قدرت بر قانون، اطاعت بر شهروندی، وحدت بر تکثر و مصلحت قدرت بر حق عمومی تقدم مییابد.📌مدعای مقاله آن است که یزدی، بهویژه در تجربه پس از انقلاب، به تدریج از سیاست معطوف به تغییر قدرت به سیاست معطوف به مهار قدرت، حاکمیت قانون، آزادیهای اساسی، جامعه مدنی و مشارکت شهروندان گذر کرد.📌ارزش تاریخی یزدی نه در بیخطایی سیاسی، بلکه در توانایی او برای بازاندیشی در تجربه خود و تبدیل تدریجی مسئله «تغییر حکومت» به مسئله «مهار قدرت» است. مقاله در نهایت استدلال میکند که میراث یزدی را میتوان بخشی از تلاش معاصر ایران برای گذار از سیاست شخصمحور به سیاست قانونمحور و از منطق نجاتبخشی سیاسی به منطق شهروندی دانست.📎متن کامل مقاله را در لینک زیر مطالعه فرمایید:telegra.ph/NAI-08-23-2%F0%9F%93%8E%D8%A8%… ما از طریق آدرس زیر در تماس باشید:@Nehzatazadiran
🔸هدف اسرائیل تجزیه و فروپاشی ایران است!🔹بخشی از گفتگوی مهدی نوربخش با حسن اعتمادی و بهروز ستوده در برنامه ایرانیکTV📎با ما از طریق آدرس زیر در تماس باشید:@Nehzatazadiran
🔸چرا به اینجا رسیدیم؟🔹سعید درودی برای پاسخ به این پرسش بنیادین، ما را به دو نقطه عطف مهم در تاریخ معاصر ایران بازمیگرداند: انقلاب مشروطه و نهضت ملی شدن صنعت نفت.@Nehzatazadiiran📌 چرا سرمایههای بنیادین ملی خود را به آسانی چوب حراج میزنیم؟📌و مهمتر از آن، تجربه و اندیشه مهندس مهدی بازرگان چگونه میتواند برای برونرفت از شرایط امروز جامعه ایران الهامبخش باشد؟📎با ما از طریق آدرس زیر در تماس باشید:@Nehzatazadiran
🔸ده درس از کودتای ۲۸ مرداد ۳۲🔹علی ملکپور@Nehzatazadiiranاستبداد در ایران یکی از دیرپاترین پدیدههاست. تاریخ ما تاریخ تداوم و تکامل استبداد است، چندان که طی ۱۵۰ سال اخیر هر جنبش و انقلابی که برای مهار این دیو سرکش رقم خورد، آن پیروزی دولت مستعجل بود و به زودی به اختناقی جدید منتهی شد و سیاست و حکمرانی به اصل ِ خود باز گشت و این چرخه معیوب تا امروز ادامه داشته است.یکی از این تجربههای تلخ مکرر شکست خوشنامترین دولت ایرانی به رهبری پیشوای فقید "دکتر محمد مصدق" ( ۲۶ خرداد ۱۲۶۱ - ۱۴ اسفند ۱۳۴۵ خورشیدی) بود که در چنین روزی در ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ دولت ملی وی با کودتای درباری- امریکایی- انگلیسی سرنگون شد. از آموزگار روزگار و مشخصا از آن واقعه چه درسهایی میتوان آموخت؟۱- اولین درس این است که آگاهی به این حقیقت بزرگ که جمیع بدبختیها و تلخکامیهای ایرانیان در دو آفت: ۱-استبداد تاریخی و ۲- خرافات دینی قابل جمعبندی است.۲- استبداد به هر قیمتی خود را بازسازی و تداوم میبخشد؛ به قیمت خون و خیانت و خدعه و هر ترکیب کارساز دیگر.۳- استبداد تاریخی ایران فرصتطلب و مکار است. روزی ملیتخواهی و خون و نژاد آریایی را عَلم میکند و روزگاری دیگر دینپیشه میشود، رنگ عوض میکند اما فرهنگ و نیرنگ همان است که بود. ۴- مردم ایران اما، به مخاطرات این آفت واقف اند و در هر جنبشی مستقیما به سراغ آن میروند. گویی مردم نیز استبداد شناسانی بزرگ شدهاند و آن را در هر لباسی شناسایی کرده و در مبارزه با آن نیز حرفهای! شدهاند. ۵- استبداد خودشیفته است و به کمتر از نوع " مطلقه" آن رضایت نمیدهد ولذا رسمی یا غیررسمی این صفت را در شناسنامه خود قید میکند. اما ایرانی جماعت نیز در دو قرن اخیر آموخت که شاه و ولی و قیم و سرور نمیخواهد و هیچ کس چون خود مردم دلسوز مُلک و میهن نیست. حکومت فردی - سلطنتی یا دینی - در ایران نه مقدور است و نه مطلوب.۶- مبارزه اصولی با این آفت، به اقتضای طبیعت جامعه گام به گام است؛ سه گام عمده در این پروسه یکی جنبش مشروطیت، دو دیگر نهضت ملی دکتر مصدق و سهدیگر نیز انقلاب بهمن ۱۳۵۷ بود. در پی همه این وقایع متاسفانه استبداد خود را به سرعت بازسازی و نوسازی کرده است.۷- دربار پهلوی نتوانست به روشی عقلانی با نهضت ملی ایران و رهبری آن کنار بیاید ، لذا با حمایت امریکا و انگلبس و تندروهای داخلی آن زمان، دولت ملی مصدق را با خشونت و کودتا برکنار کرد و بدین طریق بذر انقلابی را در زمین سیاست ایران کاشت که در بهمن ۱۳۵۷ به تغییر نظام سیاسی انجامید.۸- تجربه کودتای ۲۸ مرداد ثابت کرد که هیچ حکومت و دولتی نمیتواند با روش تمرکزقدرت غیردموکراتیک بر مردم ایران حکمرانی کند.در قرن بیستم در طول کمتر از یکصد سال تا کنون سه حکومت - قاجار، پهلوی، جمهوری اسلامی- بر سرکار آمدند که هیچ کدام از آنها از ثبات دراز مدت برخوردار نبودند، زیرا نتوانستند از قالب استبداد بدر آیند و مردم ایران نیز به روش حکمرانی فردی سخت حساسیت و ناشکیبایی دارند. ۹- مخالفت دو نظام پهلوی و جمهوری اسلامی ، با نام و مرام مصدق کبیر، مخالفت با یک شخص یا رییس یک دولت در گذشته نیست؛ مخالفت آنها ضدیت با مشی و منش دموکراتیک و قانونگرای مصدق است که به نماد پایدار ملی و مدنی تبدیل شده است. از این رو هر دولتی که در گذشته، حال و آینده ایران بر سر کار آید، نخست باید نسبت خود را با "محمد مصدق" روشن کند تا چشمانداز بقا و ثبات آن قابل ارزیابی باشد.۱۰- یکی از بزرگتربن موانع استبدادزدایی در ایران، کاستیهای درونی و اخلاقی عنصر ایرانی است. "استبداد بیرونی" سیاسی و مشهود است و میتوان با مبارزه پیگیر آن را به چالش کشید. اما "استبداد درونی" در افکار و نفوس ما ایرانیان خانه دارد و ما خود حاملان جمعی این آفت جانکاه هستیم، لذا این بیماری مزمن مبارزهای اصولی و چندجانبه میطلبد، مبارزهای مدنی و البته خشونت پرهیز؛ همزمان در جامعه و هم در جامه خویش.📎با ما از طریق آدرس زیر در تماس باشید:@Nehzatazadiran
🔸واکاوی کودتای ۲۸ مرداد و احتمال تکرار آن🔹گفتگو با محمد توسلی🔹منبع: امتداد🔹بازنشر بمناسبت سالگرد کودتا ۲۸ مرداد@Nehzatazadiiran 📌درباره کودتای ۲۸ مرداد اظهارنظرها و روایت های مختلفی صورت گرفته است. اغلب تحلیلگران به واکاوی شرایطی پرداختند که تحت آن، کودتایی در یکی از گرم ترین روزهای تابستان سال ۳۲ در ایران رخ داد. اما شاید تاکنون به این موضوع پرداخته نشده و یا شاید ضرورتی هم برای آن وجود نداشته که آیا ممکن است کودتایی مشابه آنچه در سال ۳۲ در ایران اتفاق افتاد، در آینده رخ دهد؟📌مصدق در واقعه ۳۰ تیر سال ۳۱ توانست گامی به سمت نشاندن استبداد در جایگاه قانون اساسی بردارد. با بررسی مجموعه اسناد درباره کودتای ۲۸ مرداد می بینیم که دوعامل اصلی روی این ماجرا اثر گذاشت، یکی از این عوامل برنامه ریزی بیگانگان بود. «انگلیس و آمریکا» توانستند با تکیه بر استبداد داخلی ایران این کودتا را برنامه ریزی کنند. 📌کودتای ۲۸ مرداد با کمترین هزینه به سرانجام رسید. باید دید آیا در شرایط کنونی، تجربه کودتا قابل تکرار هست یا خیر؟ به نظرم با اینکه انجام کودتا به سادگی آن ایام نیست، ولی می تواند قابل تکرار باشد. دلیل دشواری تکرار چنین کودتایی این است که جامعه امروز ما بسیار آگاه تر از سال ۱۳۳۲ شده است. 📌سرمایه اجتماعی امروز با سال ۳۲ متفاوت است. سال ۳۲ جامعه ما منفعل بود و هیچ واکنشی از خود نشان نمی داد. اما امروز یک عامل بازدارنده وجود دارد که کودتا را بسیار مشکل می کند. عامل ایجابی کودتا بیگانگان هستند که یکپارچه عمل می کنند. به نحوی که اسرائیل، آمریکا، عربستان و متاسفانه برخی نیروهای برانداز در این چهار دهه با رسانههایی که در اختیار دارند، به دنبال براندازی و به نوعی کودتا در کشور هستند.📌باید دید چه موضوعی می تواند سومین پیشنیاز کودتا که همان استبداد داخلی است را فراهم کند؟ مهندس بازرگان در این باره جمله معروفی دارد و آن اینکه «همواره دست بیگانگان از آستین استبداد بیرون آمده است» اگر مدیریت کشور به مردم بازنگردد و به قانون اساسی و حقوق اساسی مردم احترام نگذارد و نهادهای سخت قدرت همچنان با برنامهریزیهایی که نمونه آن را در انتخابات مجلس یازدهم دیدیم، به رویه خود ادامه دهند، وضع بسیار خطرناک خواهد شد.📎متن کامل گفتوگو را در لینک زیر بخوانید:bit.ly/2FsrZGW%F0%9F%93%8E%D8%A8%D8%A7 ما از طریق آدرس زیر در تماس باشید:@Nehzatazadiran
🔸 احزاب اصلی اروپا در برابر جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران چه موضعی گرفتهاند؟🔹سپهر مدیر@Nehzatazadiiran📌این گزارش بر پایه بیانیه های رسمی احزاب، مواضع فراکسیونها و مذاکرات پارلمانی منتشر شده تا ۲۰ ژوئیه ۲۰۲۶ تنظیم شده است. در مواردی که حزب بیانیه مستقل و صریحی منتشر نکرده، این موضوع در متن مشخص شده و موضع نمایندگان یا خط رسمی دولت مبنای ارزیابی قرار گرفته است.📌 نکته مشترک تقریباً همه این احزاب آن است که انتقاد از جنگ الزاماً به معنای حمایت از جمهوری اسلامی نیست. بیشتر جریانهای مخالف حمله، همزمان سرکوب معترضان، نقض حقوق زنان، برنامه هستهای و سیاست منطقهای جمهوری اسلامی را نیز محکوم کردهاند. اختلاف اصلی بر سر پرسشی دیگر است: آیا بمباران و تغییر حکومت از خارج میتواند به آزادی، امنیت یا ثبات منجر شود؟📌 در میان کشورهای بررسیشده، اسپانیا روشنترین و شدیدترین قطببندی حزبی را دارد. موضع دولت و حزب سوسیالیست کارگران اسپانیا، PSOE، نهفقط عدم مشارکت، بلکه محکومیت آشکار جنگ بوده است.📌 محافظهکاران در آغاز جنگ خواهان همراهی فعالتر با آمریکا بودند و بر لزوم قدرت نظامی، افزایش بودجه دفاعی و حفاظت از مسیرهای تجاری تأکید داشتند. اما با طولانیشدن جنگ، کمی بادنوک، رهبر حزب، از نبود راهبرد روشن و تغییر قواعد بازی از سوی آمریکا سخن گفت. موضع محافظهکاران از حمایت اولیه به نوعی حمایت مشروط تغییر کرده است: مقابله با جمهوری اسلامی و حمایت از متحدان، اما نه اطاعت بیچونوچرا از تصمیمهای ترامپ.📌 در یک جمعبندی کلی، اسپانیا روشنترین دولت مخالف جنگ را دارد؛ چپ فرانسه گستردهترین اجماع حقوقی علیه حمله را شکل داده است؛ آلمان محتاطترین شکاف را میان عدم مشارکت و تعهدات امنیتی غرب نشان میدهد؛ بریتانیا صحنه مناقشه بر سر پایگاهها و حدود همراهی با آمریکاست؛ و جمهوری ایرلند بیش از دیگران مسئله جنگ را با بیطرفی نظامی و استفاده از فرودگاه شانون پیوند زده است.📌 جنگ ایران، به این ترتیب، به آزمونی برای سیاست خارجی اروپا تبدیل شده است: آزمونی میان اتحاد با آمریکا و استقلال سیاسی، میان محکومیت جمهوری اسلامی و مخالفت با تغییر حکومت از طریق بمباران، و میان منطق قدرت نظامی و نظمی که اروپا سالها مدعی دفاع از آن بوده است.📎متن کامل یادداشت را در لینک زیر مطالعه فرمایید:telegra.ph/NAI-08-17-3%F0%9F%93%8E%D8%A8%… ما از طریق آدرس زیر در تماس باشید:@Nehzatazadiran