♦️کوروش گمنام نیست: نگاهی به نوشتهی دکتر الهامیی عزیز✍️حسن محدثیی گیلوایی۲۶ مرداد ۱۴۰۵برخلاف نظ…
انتشار: 2026/08/17 09:09 UTCدریافت: 2026/08/20 19:55 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/20 19:55 UTC
♦️کوروش گمنام نیست: نگاهی به نوشتهی دکتر الهامیی عزیز✍️حسن محدثیی گیلوایی۲۶ مرداد ۱۴۰۵برخلاف نظر دکتر سیدعبدالمجید الهامی دوست تاریخدان ام، کورش گمنام نیست و اصلاً مشکل گمنامیی او نیست بلکه مشکل در روایتهای متکثّر از او است. اگر کورش گمنام بود، این همه روایت از او پدید نمیآمد. هم منابع بابلی و هم منابع یهودی و هم منابع یونانی و هم منابع اسلامی از او نام برده اند. کورش قطعاً در نظامیگری و مدیریت نظامی نبوغ بالایی داشته و موفقیت اش در فتح قلمروهای وسیع نشانهی شجاعت و مهارت بالای نظامیگریاش بوده است. میدانیم که در عصر باستان مهارت نظامی و جنگجویی یکی از مهمترین مهارتهای زندهگی بوده است و کورش قطعاً در این امر جزو سرآمدان بوده است. ازآنجایی که کورش جنگجو بوده و خویگان نظامیگری داشته است و بخش زیادی از عمر اش را مشغول جنگجویی بوده، نمی توانیم از او انتظار داشته باشیم که مشغول سازندهگی و تأسیس بناهای متعدد بوده باشد. معمولاً بنیانگذاران حکومتها در قرون ماضی چنین مجالی را نداشته اند. بنابراین، معرفیی فرمانروایان بنیانگذار بهعنوان سازندهگان تمدّن، خطایی است که همرشتهایهای دکتر الهامی -یعنی مورخان محترم- مرتکب شده اند.این سخن دکتر الهامی که در عصر هخامنشیان خفقان دینی وجود داشته نیز با اسناد موجود همخوان نیست. از قضا ماجرا برعکس بوده است: چون هخامنشیان چندخداپرست بوده اند، مداراگریی دینیی بالایی را بروز داده اند و این در گلنوشتهی بابلیی کورش بهعنوان یکی از اسناد درجهی اوّل مندرج است.مشکل دیگر نوشتهی دکتر الهامی فقدان توجه به اسناد درجهی اوّل است. خوشبختانه نام کورش دستکم در شش سند درجهی اوّل از عصر خود او باقی مانده است و میتوان به کمک این شش سند درجهی اوّل در بارهی کورش روایت تاریخیی معتبری ارایه کرد. بر اساس همین شش سند هم میتوان نشان داد که کورش یک جنگجوی جهانگشای چندخداپرست بوده و در فتح سرزمینهای دیگر قتل عام و غارت کرده است. ارجاع به فردوسی هم مناسب نیست، برای اینکه شاهنامه اثری ادبی است و نباید از اثر ادبی انتظار روایت تاریخیی معتبری داشت. ادیب و شاعری مثل فردوسی روایتهای شنیده شده را بازپرداخت کرده است. او مورخ نبوده است که انتظار داشته باشیم نامی از کورش یا کیریش ببرد. اما مورخان مسلمانی چون ابن قتیبه و طبری و مسعودی و دیگران از او بهطور مشخّص نام برده اند.بنابراین، ما میتوانیم پیش از مراجعه به منابع یهودی و یونانی و اسلامی، به سراغ شش سند دسته اوّل باقی مانده از عصر کورش و نیز اسناد درجهی اوّل باقی مانده از عصر داریوش و خشیارشا و پادشاهان دیگر هخامنشی برویم و روایتی معتبر از زندهگی و شخصیت کورش ارایه کنیم؛ بدون اینکه نیاز باشد حتما به منابع یونانی تکیه کنیم.مشکل اصلیی ما در باب کورش، کثرت روایتها است و ضروری است با مراجعه به اسناد درجهی اوّل، روایتهای متکثّر موجود از زندهگی و شخصیت او را محک بزنیم. متأسّفانه بسیاری از مورخان در این امر چندان موفّق نبوده اند! من از استادان تاریخ نظیر آقای دکتر الهامی انتظار دارم این روایتهای مورّخان را مورد بررسی و نقد قرار دهند و ضعفهای آنها را یک به یک بیان کنند.#کورش#هخامنشیان#مداراگریـدینی#روایتهای_کورش#سید_عبدالمجید_الهامی@NewHasanMohaddesi


