درس و عبرت گرفتن از تاریخ و جلوگیری از تکرار آن.. نقش علما و مراجع تقلید ( آیت الله شيخ محمد مجاهد،…

درس و عبرت گرفتن از تاریخ و جلوگیری از تکرار آن.. نقش علما و مراجع تقلید ( آیت الله شيخ محمد مجاهد، آیت الله شيخ جعفر كاشف الغطا و آیت الله ملا احمد نراقي) در عهده نامه ننگین ترکمن چای و گلستان "ما موظف به انجام تكليفيم، نه حصول نتيجه"یکی از دوره های مهم تاریخ معاصر ایران ، فاصله زمانی بین مرحله اول و دوم جنگ های ایران و روسیه است.حدود دویست سال پیش، پس از دوره اول جنگ ایران و روس، فتحعلیشاه قاجار با قبول شکست در عهدنامه ای به نام گلستان، بخشی از سرزمین های شمالی کشورمان در قفقاز را به تزار روسیه واگذار کرد.این شکست پس از پیروزی های پی در پی ایرانیان در دوران صفویه، نادر شاه و آغامحمدخان قاجار تاثیر زیادی بر جامعه ایرانی داشت و آغازی بر افول قدرت و نفوذ ایران شد.گرچه بر اثر شکست ایران در این مرحله ، داغستان و گرجستان و بخشهایی از کشور کنونی آذربایجان از ایران جداشد ولی همچنان ایالات تاریخی ایران شامل تاجیکستان و ازبکستان و ارمنستان، نخجوان و تالش و ایروان در دست ایران باقی مانده بود. واکنشی که طبقات موثر بر جامعه آن زمان ايران می توانستند در مقابل این شکست انجام دهند، در شکل گیری آینده ایران تاثیر زیادی داشت..در حالی که برخی نخبگان جامعه ، راه حل برون رفت از بن بست را یک مسیر طولانی و بلندمدت برای قدرتمند شدن، شامل بهره گیری از علم و تکنولوژی روز از طریق اعزام دانشجو و ترجمه متون علمی و تعامل با قدرت های خارجی دیگر از یک سو و تفاهم و رابطه عادلانه با رعایا و جلب حمایت مردم از سوی دیگر می دیدند..بخش دیگری از هرم قدرت که روحانیون و مراجع تقلید هم جزو آنها بودند، با تحریک توده ها و اعلام جهاد علیه کفار روس، بدون توجه به محدودیت های نظامی و رقابت های جهانی خواهان جنگ مجدد به صورت فوری برای آزادسازی سرزمین های جداشده بودند.واضح بود که در التهابات آن دوران نهایتا نظر روحانیون و مراجع تقلید شیعه با کمک گیری از احساسات مذهبی غالب شد..در زمانی که سفیر تزار برای مذاکرات صلح با فتحعلی شاه و تثبیت عهدنامه گلستان در سلطانیه حضور داشت، آیت الله سید محمد مجاهد، از مراجع بزرگ شیعه شخصا از کربلا برای اعلام جهاد به سلطانیه آمد و فتوا داد :"هرکس از جهاد با روسیان باز نشیند، از اطاعت یزدان سر برتافته، متابعت شیطان کرده باشد" او چنان شوری در مردم ایجاد کرد که شاهدان ذکر کرده اند که "مردم نمی توانستند به این حضرت آیت الله  دسترسى یابند لاکن کجاوه او را مى بوسیدند،نردبانى را که از آن به کجاوه عروج کرده بود مى بوسیدند و خاک غبار زیر سمّ قاطر او را جمع مى کردند."علما و مجتهدین مطرح و بزرگ آن زمان به صورت دسته جمعی برای اعلام حمایت از جنگ به تبریز رفتند. حرف و منطق شان این بود که سرزمین های اسلامی ایران، توسط مسیحیان روسی اداره می شود و این برای همه ایرانیان مسلمان ننگ است.ولی همه آن شور و حرارت،  طی دوره دوساله این جنگ، به چنان شکست افتضاح آمیزی منجر شد که نه تنها گرجستان و گنجه و باکو آزاد نشد، بلکه روس ها از رود ارس هم عبور و به سمت تبریز حرکت کردند..کار به جایی رسید که در زمان رسیدن قوای روس به تبریز، یکی از مراجع و مجتهدان تبریز به نام آیت الله میر فتاح طباطبایی که قبلا فتوای جهاد علیه روسیه صادر کرده بود، به یکباره رنگ عوض کرد و به پیشواز قوای روس رفت و پیروانش کاخ عباس میرزا را غارت کردند و انبارهای اسلحه را دست نخورده به روس ها تحویل دادند..به آیت الله میرفتاح تابعیت روسیه داده شد واز طرف تزار به مقام شیخ الاسلامی قفقاز رسید.سرانجام ولیعهد بیچاره ایران ، « عباس میرزا » مجبور به امضای پیمان ننگین ترکمنچای شد و به دلیل شروع جنگ محکوم به پرداخت غرامت نقدی به روسیه گردید و علاوه بر ایالات قبلی ، حاکمیت روسیه بر چند سرزمین دیگر تاریخی ایران شامل شمال تالش ، ارمنستان و نخجوان به رسمیت شناخته شد.این چنین بود که سرزمین های دوهزار ساله تحت حاکمیت ایران ، با افراطی گری و تندروی و بی تدبیری امثال آیت الله سید محمد مجاهد و خیانت امثال آیت الله میر فتاح از ایران جدا شد.#