تضعیف فرمانروایی غزنویانیک ماه پس از این که مسعود غزنوی برادرش محمد را کور کرد تا بدون داشتن رقیب…
انتشار: 2026/07/02 04:35 UTC
تضعیف فرمانروایی غزنویانیک ماه پس از این که مسعود غزنوی برادرش محمد را کور کرد تا بدون داشتن رقیب و با خاطری آسوده برجای پدر (محمود غزنوی) بنشیند، در قلمرو غزنویان ـ ایران خاوری آن زمان (افغانستان و پاکستان کنونی و …) ـ دو دستگی بروز کرد که در دراز مدت به تضعیف حکومت غزنویان و پایان کار آنان انجامید. «مسعود» یکم جولای 1030 میلادی برادرش محمد را کور کرده بود. دوران محمود و مسعود یکم غزنوی، دورهای در تاریخ ایران است که از حدود 997 تا 1041م به درازا انجامید. سلطان محمود غزنوی ـ از تُرکان غُز ـ پیش از این رویداد در گذشته بود و با این که پیش از مرگ، مسعود را به جانشینی خود تعیین کرده بود، مسعود برای این که بدون دغدغه حکومت کند برادر را کور کرده بود. غزنویان، که حکومت خراسان و فرارود را به دست گرفتند و گستردهی خود را تا هند گسترش دادند. غزنویان بهویژه سلطان محمود با این که زبان آبااجدادیشان تُرکی بود به فرهنگ ایرانی و ادب پارسی جذب شده و در این زمینه کمک فراوان کرده بودند. گسترش دین اسلام در شبه قاره هند (پس از سرزمینگشاییهای اولیه تازیان که در سده هفتم میلادی بر ایران را چیره شده بودند)، بیشتر در زمان حکومت محمود غزنوی انجام گرفت که نتیجهاش ایجاد کشور پاکستان در نیمه سده بیستم میلادی و 9 سده پس از درگذشت سلطان محمود بوده است. سلطان محمود غزنوی، با فتوحات در هندوستان، ثروت زیادی را به ایران آورد. با این حال، به وضعیت نابسامان ایران کمک نکردند و اغلب به جنگهای بیهوده مشغول بودند. رویگردان شدن مردم از مسعود پس از کورکردن برادرش، ده سال بعد باعث شکست ارتش مسعود از سلجوقیان ـ دسته دیگری از ترکان مهاجر ـ شد که پیشتر وارد منطقه فرارود شده بودند. سلجوقیان با اجازه غزنویان به نقاط جنوبیتر کوچ کرده بودند. پس از شکست مسعود از سلجوقیان و پسنشینی او به غزنه، مردم ناراضی، او را کشتند و برادرِ نابینایش، محمد را شاه کردند، ولی نابینابودن محمد و افتادن امور در دست افرادی که به شایستگی برخی از ایشان تردید بود باعث تضعیف هر چه بیشتر غزنویان و پایان تدریجی کار آنان شد. از نظر هنردوستی و توجه به شاعران پارسی سُرا نیز در زمان فرمانروایی غزنویان در هند، اهمیت بالایی داشتند.🔥🏆🆔 @payammehrzartosht🌼