‍ قراردادهای مرزی قاجار، از دست دادن منطقه فیروزهدر دوره قاجار، ایران با چندین قرارداد مرزی مهم موا…

‍ قراردادهای مرزی قاجار، از دست دادن منطقه فیروزهدر دوره قاجار، ایران با چندین قرارداد مرزی مهم مواجه شد که تاثیرات بلندمدتی بر مرزهای کشور و روابط بین‌المللی داشتند. دو قرارداد برجسته در این دوره عبارتند از:پیمان آخال (۱۸۸۱ میلادی):این قرارداد بین ایران و روسیه به امضا رسید و مناطقی مانند مرو، عشق آباد و سرخس به روسیه واگذار شد. این پیمان نشان‌دهنده تضعیف حاکمیت ایران و افزایش نفوذ روسیه در منطقه بود. هدف آن تعیین مرزهای دو کشور در سرزمین‌های ترکمن‌نشین شرق دریای خزر بود.قرارداد 27 ماه می ۱۸۹۳ میلادی:بر اساس این قرارداد، منطقه مرزی فیروزه به روسیه واگذار شد. این منطقه اکنون در جمهوری ترکمنستان قرار دارد. این قرارداد نیز به تغییرات مرزی و افزایش نفوذ روسیه در منطقه منجر شد.این قراردادها نشان‌دهنده فشارهای خارجی بر ایران و تضعیف حاکمیت ملی در دوره قاجار بودند. تغییرات مرزی و واگذاری مناطق به روسیه تاثیرات سیاسی، اجتماعی و اقتصادی قابل توجهی داشتند و به افزایش نفوذ قدرت‌های خارجی در ایران منجر شدند.اسناد قرارداد ۱۸۹۳ میلادی بین روسیه و ایران، در روزی چون امروز، میان دو دولت مبادله شد و در اروپا (نه در تهران) انتشار یافت. به موجب این قرارداد، ناصرالدین شاه قاجار منطقه مرزی «فیروزه» را به اصطلاح وقت؛ «اعلیحضرت تزارِ همه روسیه» بخشیده بود و خط مرزی دو کشور به سود روسیه تغییر یافته بود. این ناحیه اکنون در جمهوری ترکمنستان واقع شده است.قرارداد ۱۸۹۳ میلادی بین ایران و روسیه، که به قرارداد فیروزه شناخته می‌شود، به دلایل مختلفی بسته شد:فشارهای سیاسی و نظامی روسیه: روسیه در آن زمان به دنبال گسترش نفوذ خود در منطقه آسیای مرکزی و قفقاز بود. پس از تصرف منطقه فرارود و ترکستان روسیه، روسیه به دنبال تثبیت مرزهای خود و افزایش نفوذ در مناطق مرزی ایران بود.تضعیف حاکمیت ایران: ایران در دوره قاجار با مشکلات داخلی و فشارهای خارجی مواجه بود. ناصرالدین شاه قاجار برای حفظ روابط با روسیه و کاهش تنش‌ها، مجبور به امضای این قرارداد شد که منجر به واگذاری منطقه فیروز به روسیه شد.توافقات بین‌المللی: روسیه و بریتانیا در آن زمان بر سر تقسیم مناطق نفوذ در آسیای میانه و جنوبی به توافق رسیده بودند. این توافقات باعث شد که ایران تحت فشار قرار گیرد و مجبور به امضای قراردادهایی شود که به نفع قدرت‌های خارجی بود.منطقه فرارود (شمال رود جیحون = آمودریا) در یک رشته عملیات نظامی هشت ساله (از ۱۸۷۳ تا ۱۸۸۱) به تصرف کائوفمان، ژنرال آلمانی‌نژاد روسیه، درآمده و به رغم تاجیک و پارسی‌زبان بودن میلیون‌ها تن از ساکنان منطقه، ترکستان روسیه نامیده شده بود. روس‌ها شش سال پس از فروش آلاسکای یک میلیون و ۷۱۲ هزار کیلومتر مربعی (بزرگتر از ایران امروز) به دولت واشنگتن به ۷ میلیون و ۲۰۰ هزار دلار، تصرف منطقه فرارود را آغاز کرده بودند. روس‌ها که با لندن بر سر تقسیم آسیای میانه و آسیای جنوبی میان خود به سازش دست یافته بودند، سپس ایران را مجبور به امضای قرارداد ۲۱ سپتامبر ۱۸۸۱ و به رسمیت شناختن وضعیت تازه و از دست دادن سرزمین‌ها از جمله مرو، عشق آباد، سرخس و … و تحویل آنها تا سال ۱۸۸۴ به روسیه کردند و خواستند که تا رود اترک پس برود. پیشتر، دولت تهران که با تهدید نظامی روسیه روبه‌رو بود، از دعاوی خود در بخارا و سمرقند انصراف داده بود و در ماه می ۱۸۹۳ (طبق تقاضا، و بدون تهدید نظامی) منطقه فیروزه هم از دست رفت. این روستا با دو قطعه زمین به نام‌های حصار و قلعه عباس‌آباد که در تصرف روسیه بود تعویض شد. هر چند بعدها که عهدنامه ۱۹۲۱ مودت و دوستی شوروی و ایران به امضا رسید، شوروی تعهد داد این روستا به ایران باز پس داده شود ولی این اتفاق هیچ وقت انجام نگرفت.در دوران حکومت مصدق، متون و تفسیر قراردادهای استعماری لندن و مسکو با تهران از آغاز قرن نوزدهم تا سال ۱۹۵۰ در کتاب‌های درسی تاریخ مدارس ایران آمده بود که پس از براندازی ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ (براندازی دموکراسی) حذف و یا کوتاه شده بود که انتشار آنها در دو دهه پس از سال ۱۹۹۳ (۱۳۷۲ هجری خورشیدی) در مطبوعات ایران از سر گرفته شده بود. فیروزه در ایران در نقشه‌ای از ۱۸۹۲ (با فلش سبز نشان داده شده‌است.)👇👇🔥🏆🆔 @payammehrzartosht