🔴توسعه و امنیت در کردستان ایران؛ ضرورت عبور از رویکرد سنتی امنیتیتا پیش از دهه ۱۹۹۰، مطالعات امنیتی…

🔴توسعه و امنیت در کردستان ایران؛ ضرورت عبور از رویکرد سنتی امنیتیتا پیش از دهه ۱۹۹۰، مطالعات امنیتی عمدتاً تحت تأثیر رویکرد واقع‌گرایانه و دولت‌محور قرار داشت. در این چارچوب، که در آثار اندیشمندانی چون هانس مورگنتا نیز بازتاب یافته است، دولت، بقا و حفظ تمامیت ارضی مهم‌ترین موضوعات امنیتی تلقی می‌شدند و امنیت عمدتاً در ابعاد نظامی و سیاسی تعریف می‌گردید. در چنین نگرشی، تنوع‌های قومی و مذهبی گاه به‌عنوان چالش یا تهدیدی بالقوه برای امنیت دولت‌ها مورد توجه قرار می‌گرفتند.از دهه ۱۹۹۰ و با گسترش مباحث مکتب کپنهاگ، مفهوم امنیت از حوزه صرفاً نظامی فراتر رفت و ابعاد اقتصادی، سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و زیست‌محیطی نیز به‌عنوان مؤلفه‌های مؤثر بر امنیت ملی مطرح شدند. در این رویکرد، امنیت پایدار تنها با تقویت قدرت سخت حاصل نمی‌شود، بلکه مستلزم تأمین امنیت انسانی و ارتقای کیفیت حکمرانی در سطوح مختلف است.تجربه سال‌های اخیر ایران نیز نشان داده است که بخشی از نارضایتی‌های اجتماعی و اعتراضات، ریشه در مسائل اقتصادی، ضعف‌های حکمرانی، محدودیت‌های مشارکت سیاسی و برخی چالش‌های زیست‌محیطی داشته است. چنین شکاف‌هایی می‌توانند زمینه‌ساز کاهش سرمایه اجتماعی و بهره‌برداری سیاسی و رسانه‌ای بازیگران خارجی شوند.در این چارچوب، مناطق کردنشین ایران نیازمند توجهی جدی در قالب یک رویکرد توسعه‌محور و امنیت‌ساز هستند. امنیت اقتصادی از طریق سرمایه‌گذاری، توسعه زیرساخت‌ها، کاهش بیکاری و ایجاد فرصت‌های برابر می‌تواند به کاهش شکاف‌های منطقه‌ای و تقویت احساس تعلق ملی کمک کند. همچنین، گسترش مشارکت سیاسی، تقویت رقابت سیاسی قانونی و افزایش نقش نخبگان محلی در فرآیندهای تصمیم‌گیری، از الزامات امنیت سیاسی و توسعه پایدار به شمار می‌رود.از سوی دیگر، توجه به حقوق فرهنگی و مذهبی در چارچوب قانون اساسی، حمایت از فعالیت‌های فرهنگی و تقویت سرمایه اجتماعی می‌تواند به تحکیم همبستگی ملی کمک کند. علاوه بر این، مسائل زیست‌محیطی از جمله مدیریت منابع آب، حفاظت از جنگل‌ها و مقابله با تخریب محیط زیست، به‌عنوان بخشی از امنیت انسانی و توسعه پایدار، نیازمند توجه ویژه هستند.بدیهی است که تمامی این سیاست‌ها باید در چارچوب حفظ تمامیت ارضی، وحدت ملی و اصل «وحدت در عین کثرت» دنبال شوند. تجربه چند دهه گذشته نشان می‌دهد که رویکرد صرفاً امنیتی و نظامی، به‌تنهایی قادر به تأمین آشتی ملی پایدار و تعمیق انسجام اجتماعی نیست. امنیت پایدار زمانی محقق می‌شود که توسعه اقتصادی، مشارکت سیاسی، عدالت منطقه‌ای و احترام به تنوع‌های فرهنگی در کنار حفظ منافع و امنیت ملی مورد توجه قرار گیرند.در نهایت، تقویت امنیت در مناطق کردنشین نه در تعارض با امنیت ملی، بلکه بخشی از راهبرد تقویت انسجام ملی و افزایش سرمایه اجتماعی در ایران است. گذار از رویکرد سنتی امنیتی به رویکردی توسعه‌محور و جامعه‌محور می‌تواند زمینه‌ساز امنیت پایدار، ثبات سیاسی و همگرایی بیشتر در جغرافیای ایران باشد./نویسنده دکتر انور نوخواه✅پیرانشهر رووداو🆔: @piranshahrrudaw