🌎 چرا مراجعِ دینی سکوت کرده اند ! 🌑 جعفر بخشی بی نیاز نویسنده و روزنامه نگار🌐 تورم ؛ گرانی و کاهش م…

🌎 چرا مراجعِ دینی سکوت کرده اند ! 🌑 جعفر بخشی بی نیاز نویسنده و روزنامه نگار🌐 تورم ؛ گرانی و کاهش مستمر قدرت خرید ؛ صرفاً مسئله‌ای اقتصادی نیست که این بحران مستقیماً با کرامت انسانی ؛ امنیت روانی خانواده‌ها و اعتماد عمومی پیوند دارد. هنگامی که هزینه مسکن ؛ درمان ؛ آموزش و خوراک از توان بخش بزرگی از جامعه فراتر می‌رود ؛ انتظار افکار عمومی از نهادهای اثر گذار فقط ارائه تحلیل اقتصادی نیست. جامعه از صاحبان نفوذ اخلاقی و دینی نیز انتظار دارد در باره رنج مردم موضعی روشن ؛ مسئولانه و قابل فهم اتخاذ کنند. در چنین شرایطی که از سنگ هم صدا بلند می شود ؛ سکوت یا واکنش‌های کلی نهادهای مرجعیت دینی ؛ به‌ ویژه مراجع سنتی به موضوعی قابل تأمل تبدیل شده است. بسیاری انتظار داشتند که مرجعیت ؛ دست‌ کم از منظر اخلاقی و فقهی نسبت به گسترش فقر ؛ بی‌ عدالتی اقتصادی ؛ احتکار ؛ رانت و ناکارآمدی سیاست‌های اقتصادی هشدار دهد. 🌐 با این حال در موارد متعددی ؛ واکنش‌ها محتاطانه ؛ محدود و فاقد صراحت بود که نتوانست یا نخواست بازتاب‌ دهنده عمق بحران اجتماعی باشد. این سکوت را می‌توان از زوایای مختلف بررسی کرد. بخشی از آن شاید به تلاش برای حفظ جایگاه سنتی مرجعیت و پرهیز از ورود مستقیم به منازعات سیاسی و امنیتی دانست. بخشی دیگر ممکن است ناشی از ملاحظاتی مانند توصیه به حفظ ثبات سیاسی یا نگرانی از تشدید شکاف‌های اجتماعی باشد. همچنین می‌توان این رفتار را نوعی فاصله‌ گذاری تاکتیکی هم دانست. فاصله‌ای که به مراجع اجازه می‌دهد از ورود مستقیم به تقابل میان حکومت و جامعه پرهیز کنند و اعتبار اخلاقی خود را برای آینده حفظ نمایند. اما این محاسبه ؛ هزینه‌هایی نیز دارد. سکوت در برابر رنج عمومی ؛ همیشه به معنای بی‌ طرفی تلقی نمی‌شود. در جامعه‌ای که مردم با دشواری معیشت ؛ بیکاری ؛ تبعیض و ناامنی اقتصادی دست‌ و پنجه نرم می‌کنند ؛ سکوت ممکن است به‌ عنوان بی‌ تفاوتی ؛ محافظه‌ کاری یا حتی همراهی ضمنی با وضعیت موجود تفسیر شود. 🌐 مرجعیت اگر در برابر دردهای ملموس جامعه سخن نگوید ؛ با این پرسش جدی روبه‌رو خواهد شد که نسبت میان آموزه‌های عدالت‌ خواهانه دینی و عملکرد نهادهای دینی در عرصه عمومی چیست. در سوی دیگر ؛ نهادهای دینی نزدیک به ساختار قدرت از جمله برخی ائمه جمعه ؛ روحانیون رسمی و سازمان‌های مذهبی وابسته به حکومت‌ ؛ عموماً مواضعی صریح‌تر در دفاع از نظام سیاسی اتخاذ کرده‌اند. این مواضع غالباً از طریق خطبه‌های نماز جمعه و تریبون‌های رسمی منتشر شده و در بسیاری موارد به‌ جای تمرکز بر ریشه‌های اقتصادی بحران ؛ بر تهدیدهای بیرونی ؛ اعتراضات اجتماعی یا ضرورت حفظ نظم سیاسی تأکید داشته‌اند. نتیجه این وضعیت ؛ شکل‌ گیری نوعی گسست در موضع‌ گیری نهاد دین است. بخشی از مرجعیت سنتی سکوت یا احتیاط را برگزیده و بخشی از نهادهای رسمی دینی ؛ دفاع فعال از ساختار سیاسی را در پیش گرفته‌اند. این دو گانگی صرفاً اختلافی در ادبیات یا شیوه بیان نیست ؛ بلکه نشانه شکافی عمیق‌ تر در باره نسبت دین ؛ قدرت و جامعه است.🌐 مرجعیت سنتی در آینده با آزمونی جدی روبه‌رو خواهد بود. اگر این سکوت ادامه یابد ؛ ممکن است بخشی از سرمایه اجتماعی و اخلاقی خود را از دست بدهد و اگر سخن بگوید ناگزیر باید میان ملاحظات سیاسی و مسئولیت اجتماعی ؛ انتخابی روشن‌تر انجام دهد. در جامعه‌ای که رابطه مردم با نهادهای رسمی و دینی دستخوش بی‌ اعتمادی شده ؛ اعتبار آینده مرجعیت نه فقط به استقلال آن از قدرت بلکه به توانایی‌اش برای دفاع آشکار از حقوق و کرامت مردم وابسته است. مسئله اصلی این نیست که مرجعیت باید وارد رقابت سیاسی شود یا نه ؛ مسئله این است که آیا می‌تواند در برابر رنج عمومی بی‌ تفاوت بماند یا خیر. نهادی که مدعی نمایندگی اخلاق و عدالت در جامعه است ؛ نمی‌تواند نسبت به گرانی ؛ فقر و فرو پاشی قدرت خرید مردم صرفاً به بیانیه‌های کلی بسنده کند. سکوت در بزنگاه‌های اجتماعی ؛ خود نوعی موضع است. موضعی که دیر یا زود ؛ جامعه در باره آن داوری خواهد کرد.#ارسالی از نویسنده #انتقادات #سیاسی #مذهبی #اجتماعی @Roshanfkrane