🔵ایران چگونه یکی از موثرترین سلاحهای جنگ مدرن را ساخت؟ترجمه: فاطمه لطفیچه بر فراز آبهای خلیج فارس…
انتشار: 2026/07/02 13:03 UTC
🔵ایران چگونه یکی از موثرترین سلاحهای جنگ مدرن را ساخت؟ترجمه: فاطمه لطفیچه بر فراز آبهای خلیج فارس و چه در آسمان اروپای شرقی، میتوان سلاحی را یافت که پدافندهای پیشرفته را خنثی میکند و نبرد قرن بیست و یکم را با اثری مرگبار از نو تعریف میکند.و این امر به لطف ایران رخ داده است.مهمات پرسهزن شاهد-۱۳۶- که با عنوان پهپاد «انتحاری» یا «کامیکازه» شناخته میشود- محصول یک دهه تلاش همچنان ادامهدار جمهوری اسلامی برای تکمیل ابزاری هستند که قادر به غلبه بر کمبودهای قدرت هوایی در برابر دشمنانیست که مجهز به پلتفرمهای پیشرفته است با استفاده از فناوری پیچیدهتر و بسیار گرانتر.هزینه تخمینی هر سامانه بین ۲۰ تا ۵۰ هزار دلار- در بسیاری از موارد حتی ۷ هزار دلار- است. شاهد-۱۳۶ و سایر انواع آن، دکترین نظامی سنتی را دگرگون کردهاند، به طوری که روسیه حملات موشکی میلیون دلاری را در اوکراین انجام میدهد و حتی ایالات متحده در بحبوحه درگیری با ایران، در تلاش برای توسعه یک کپی کمهزینه از این نوع پهپاد است.اکرم خریف، نویسنده کتاب «در سایه شاهد»، به نیوزویک میگوید: «اثربخشی شاهد، پیچیدگی تکنولوژیکی آن نیست؛ بلکه عکس آن است. تحلیلگران همواره شاهد را به عنوان یک سلاح مبادله هزینه مطرح میکنند: ارزش آن در تعداد نهفته است، زیرا این پهپادها در مقایسه با سیستمهایی که برای سرنگونی آنها ساخته شدهاند، ارزان و تولید انبوه آنها آسان است و این امر پهپادها را برای اشباع و فرسوده کردن پدافند هوایی ایدهآل میکند، در حالی که هر رهگیری، یک دارایی دفاعی بسیار گرانتر را میسوزاند.»خریف میگوید: «شاهد به کشورهایی مانند روسیه و ایران راهی ارزان برای تحمیل هزینههای نامتناسب بر دشمنان داده و آنها را مجبور کرده که رهگیرهای گرانقیمت را صرف پهپادهای کمهزینه کنند و در عین حال، تلفات روانی مداومی را بر جمعیت غیرنظامی وارد کنند.»ریشههای شاهددر حالی که مقامات ایرانی ایالات متحده را به خاطر تلاش برای کپی کردن شاهد، مسخره کردهاند، این سیستم داستانی در بطن خود دارد که چندین نمونه خارجی پیشین را در بر میگیرد و به سالهای پایانی جنگ سرد برمیگردد.در حالی که ناتو به دنبال راهحلی ارزان برای خنثی کردن دفاع شوروی در صورت رویارویی دو قطب جهانی بود، یکی از راهحلها پروژهای به نام «ضد رادار دروهن (DAR)» بود که در دهه ۱۹۸۰ توسط شرکت دورنیه آلمان غربی با حمایت ایالات متحده توسعه یافت. نمونه اولیه شباهت چشمگیری به شاهد مدرن امروزی دارد و به عنوان یک پهپاد تهاجمی یک طرفه طراحی شده بود که قادر به گشتزنی بر فراز خاک دشمن، شناسایی آرایههای راداری و حمله به آنها بود.این سیستم هرگز به بهرهبرداری نرسید. با این حال، در صنایع هوافضای اسرائیل، که طرح مشابهی از هارپی را توسعه داد، جایی برای خود پیدا کرد که انواعی از آن هنوز هم در حال استفاده هستند.اینکه دقیقا چگونه این فناوری به ایران راه پیدا کرد، هنوز مشخص نیست. اما فابیان هینز، متخصص سیستمهای تسلیحاتی، میگوید اولین پهپاد ایرانی که حداقل از نظر ظاهر خارجی با آن مطابقت داشت، شاهد-۱۳۱ بود.هینز به نیوزویک میگوید: «ایرانیها با پهپاد شاهد-۱۳۱ یک تغییر اساسی ایجاد کردند. به جای جستجوگر تشعشع، هدایت ناوبری ماهوارهای- GPS، GLONASS، BeiDou- را قرار دادند تا سیستم مانند یک موشک کروز ارزان قیمت کار کند. شما فقط مختصات هدف را تایپ میکنید و بعد به هدف حمله میکنید.»هینز میگوید مهندسان ایرانی در صنایع هوایی شاهد، وابسته به سپاه پاسداران، برای ارتقاء کل سیستم، با نصب یک موتور قدرتمندتر برای افزایش برد شاهد-۱۳۶ را ساختند.»علی باقری دولت آبادی، استاد دانشگاه یاسوج در تهران، توسعه شاهد را به دستیابی ایران به مدلهای هارپی که توسط اسرائیل برای انجام حملات در سوریه استفاده میشد، مرتبط دانست.دولت آبادی به نیوزویک گفته: «ایران روی نمونههای اسرائیلی کار کرده و آنها را ارتقا داده است. اولین رونمایی از این پهپادها در سال ۲۰۲۱ انجام شد.»شاهد-۱۳۶ توسط شرکت دولتی صنایع هواپیماسازی ایران (HESA) تولید میشود که کارخانه اصلی آن توسط شرکت آمریکایی تکسترون قبل از انقلاب اسلامی ۱۹۷۹ ساخته شده بود.هینز در مورد چگونگی نوآوری ایران در این سلاح میگوید که فرآیند واقعی به فناوری چندانی نیاز ندارد و از قطعات موجود در بازار که حتی برای کشوری که تحت تحریمهای بینالمللی است، به راحتی در دسترس است، استفاده میکند. او آن را «دموکراتیزه کردن حمله دقیق عمیق» مینامد، یک «موشک کروز ارزان» که قادر به هدف قرار دادن اهداف تا فاصله ۲۰۰۰ کیلومتری است.زادهی ضرورتوقتی صحبت از این میشود که چرا ایران موفق به توسعهی چنین پلتفرمی شد...🔗متن کامل🔻energyemrooz.ir/%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%…
