‍ " تیلم " دستگاه سنتی تولید کره حیوانی " قسمت اول " قوم سنگسر به ویژه عشایر ایل سنگسری "خیل خونها…

‍ " تیلم " دستگاه سنتی تولید کره حیوانی  " قسمت اول "  قوم سنگسر به ویژه عشایر ایل سنگسری "خیل خونها " از شیر بیش از هفتاد نوع محصول تهیه میکنند.  محصول لبنی خیل خونهای  سنگسری به سه گروه ،اول :شیر ومشتقات آن  دوم :ماست و مشتقات آن سوم : پنیر و مشتقات آن برای تولید کره حیوانی " سنتی " چهارروش با چهار نوع وسیله  عمده که هر منطقه با مناطق دیگر فرق دارد . 1- " تیلم  اَسمه " عشایر جنوب و مرکز ایران که کوچنده های رمه گراننداز پوست بز نَر  که قلفتی پوست میشود برای تولید کره استفاده میکنند  سه چوب متوسط بر روی زمین مستقر میشود و در انتها با طناب به هم وصل میشوند تا خیک استوار بماند سپس محل   دست و پا های خیک بسته میشود و دو به دو با یک قطعه چوب ونخ محکم می بندند تا حالت پاندولی ان حفظ شود سپس یک یا دو زن عشایر در کنارش می نشینندو حرکت جلو وعقب بردن خیک را انجام می دهند  و ماست  که از گردن خیک وارد ان شده و درب ان محکم شده به مرور با بدنه خیک برخورد میکند و کره از دوغ جدا میشد  در هر مرحله " 10 تا 15" کیلو ده تا پانزده کیلو  ماست تبدیل به کره میشود . 2- " چویی تیلم " به زبان مازنی " تُلُم چوبی" گله داران  کرگان ، مازندران و گیلان ومناطق کوهستانی استان سمنان که در مناطق جنگلی زندگی میکنند  شیر گاو و گوسفندان را  بعد از تبدیل به ماست " سر ماست " آنرا جدامیکنند واز تنه درختان " تبریزی یا زبان کنجشک " الواری قطورومحکم به طول 5/1  تا دومتر را از وسط  به دونیم میکنند و محتویات میان انرا ازچوب  درخت خالی میکنند و بغیر از پوسته قطری سه سانتی از چوب سفت را نگه میدارند و سپس با طناب و یا سیم  دو لایه را به هم می چسبانندو ته انرا میبندد و ماست را از بالا درون ان میریزند وبا چوب به نام " پَر " دوساعتی را تلم میزنند  در هر مرحله " 30 تا 50 " کیلو .سی تا پنجاه کیلو ماست تبدیل به کره و دوغ " دو " میشود.یدالله حاجی علیان#سنگسر_آنلاین🆔 @sangesaronline_ir