گاهی یک برنامه تلویزیونی، فقط یک برنامه تلویزیونی نیست.«حسینیه معلی» بهانهای شد تا درباره نسبت رسا…
انتشار: 2026/07/02 11:50 UTC
گاهی یک برنامه تلویزیونی، فقط یک برنامه تلویزیونی نیست.«حسینیه معلی» بهانهای شد تا درباره نسبت رسانه و آیین فکر کنم؛ اینکه رسانه چگونه آیینها را روایت میکند و این روایت، چه تأثیری بر خود آیین میگذارد.این یادداشت را به درخواست یکی از دوستان برای انتشار در یکی از روزنامهها نوشته بودم؛ اما در نهایت ترجیح دادم ابتدا آن را در رسانهنوشت منتشر کنم.خوشحال میشوم اگر پس از خواندن، دیدگاهتان را درباره این پرسش با من در میان بگذارید.از خاموشی چراغها تا نور پروژکتورهابه بهانه فصل جدید «حسینیه معلی»؛ تأملی در رسانهای شدن آییندر بسیاری از هیئتهای قدیمی، روضه که آغاز میشد، چراغها را خاموش میکردند. آن تاریکی فقط یک رسم قدیمی نبود؛ حریمی میساخت تا عزادار از بار سنگین دیده شدن رها شود. هیئت، جمعی بود، اما آنچه در دل هر عزادار میگذشت، تجربهای کاملاً شخصی بود. هرکس در میان جمع، تنهایی خودش را داشت.امروز اما همان لحظه، زیر نور پروژکتورها و در محاصره دوربینها ثبت میشود؛ لحظهای که ساعتی بعد، در قالب کلیپی کوتاه، در شبکههای اجتماعی منتشر میشود.«حسینیه معلی» یکی از نوآورانهترین و جسورانهترین روایتهای رسانهای از آیینهای عزاداری است؛ همین جایگاه، آن را به بهانهای مناسب برای طرح پرسشی تبدیل میکند که فقط درباره «حسینیه معلی» نیست.آیا همه آنچه در یک آیین رخ میدهد، باید رسانهای شود؟«جیمز کری» در نظریه «ارتباط آیینی» میان دو کارکرد رسانه تفاوت گذاشت. از نگاه او، رسانه همیشه برای انتقال اطلاعات نیست؛ گاهی کارکرد اصلی آن، حفظ و بازتولید یک فرهنگ و یک باور مشترک است.به عبارت دیگر:هیئت، برای تجربه شدن شکل گرفته است، نه برای اجرا شدن.در واقع، هیئت یک Experience است، نه یک Performance. مسئله دقیقاً از همانجا آغاز میشود که رسانه، آیین را از «زیستن» به «تماشا کردن» میبرد.درست است که عزاداری، یک آیین جمعی است؛ اما تجربه عزاداری، تجربهای عمیقاً شخصی است. ممکن است هزار نفر زیر یک سقف اشک بریزند، اما هیچکس به جای دیگری عزاداری نمیکند.هر وقت دوربین وارد شود، رفتار انسان تغییر میکند. این نه یک قضاوت اخلاقی است و نه اتهامی به کسی؛ اقتضای دوربین است. انسان، وقتی میداند دیده میشود، ناخودآگاه نسبت خود را با نگاه دیگران تنظیم میکند.اما مسئله فقط تغییر رفتار نیست؛ خود آیین نیز آرامآرام با منطق رسانه سازگار میشود.رسانه، همه چیز را نشان نمیدهد؛ انتخاب میکند. از میان صدها لحظه یک مجلس، تصمیم میگیرد کدام تصویر دیده شود و کدام تصویر بیرون قاب بماند. همین انتخابها، آرامآرام تعیین میکنند کدام تصویر از عزاداری در ذهن ما ماندگار شود، کدام احساس برجسته شود و کدام شکل از آیین، عادی و مطلوب به نظر برسد.آنچه بیشتر دیده میشود، بیشتر تکرار میشود؛ آنچه بیشتر تکرار میشود، طبیعیتر به نظر میرسد؛ و آنچه طبیعی به نظر برسد، آرامآرام به فرهنگ تبدیل میشود.به همین دلیل است که میگویند رسانه، فقط حافظه جمعی نمیسازد؛ سلیقه جمعی هم میسازد.به نظر میرسد این، پارادوکس گریزناپذیر عصر ماست.اگر آیین، رسانهای نشود، در هیاهوی جهان جدید، به حاشیه میرود و به تدریج فراموش میشود. اما اگر کاملاً با منطق رسانه سازگار شود، همان چیزی را از دست میدهد که اساساً به آن معنا میدهد.رسانه برای دیده شدن ساخته شده است. اما همه تجربههای انسانی، برای دیده شدن نیستند.شاید امروز، در روزگاری که تقریباً هیچ مجلسی از چشم دوربین دور نمیماند، بیش از هر چیز جای همان تاریکی خالی است.شاید «حسینیه معلی» فقط بهانهای باشد تا دوباره این پرسش را از خود بپرسیم:آیا وقتی پروژکتورها روشن میشوند، ما هنوز در حال «تجربه» آیین هستیم، یا آرامآرام به تماشاگر «نمایش» آن تبدیل شدهایم؟«رسانه نوشت؛ از فهم عمیق تا اثرگذاری بیشتر»✒️@resanenevesht
پستهای تلگرام — سید هاشم فیروزی
سورنا هم پرکشید... اینجا راجع به او نوشته بودم. t.me/yaser_arab57/13621 و اینجا راجع به بیجایی بچههای اوتیسم. t.me/yaser_arab57/14151?single%F0%9F%93%8… و جاهلان و عاملانجبر محیطی برآمده از بیعملی و بدعملی زندانساز است، و کبوتر هم تحمل قفس را ندارد. از همین روی است که امروز بواسطه دوستان نزدیکم متوجه شدم بجز سورنا یکی دیگر از کودکان اوتیست نیز خودش را از بلندای منزل به پائین پرت کرده بوده و زندان بیعملان و بدعملان را به لقایشان بخشیده است.بیعملی و بدعملی ریشههای فردی و جمعی، اجتماعی و ساختاری دارند.بیعملی و بدعملی در مقام فردی در این بلبشوی آخرالزمانی اقتصادی عمدتا از سر ناتوانی و استیصال است، همچون والدین عزیز و دربند سورنا که هیولای استضعاف تحمیلی بال و پرشان را بسته بود و بقدری مشغولشان کرده بوده که دست آخر کبوتر پر نارستهشان را از آنها ستاند.سعیدروستایی در آخرین ساختهاش «زنوبچه» دادگاه اخلاقی اجتماعی باز کرد در کنکاش چرایی سقوط آزاد پسرکنوجوان که بیشباهت به ماجرا سورنا نیست، حداقل در بعد ساختاری.آری براستی چهکسانی جاهلان و قاصران و عاملان پرکشیدن سورنا نوجوان برخوردار از اوتیسم بودند؟بدعملی و بیعملی ساختاری چه دستگاهها و ارگانهایی عامل این درد بزرگ برای خانواده سورنا شد؟بدعملی چه کسانی در اولویت نشناسی و هزینه کرد ثروت عمومی ملت دربند در طرق غیرضرور عامل پر کشیدن سورنا شد؟نظاماجتماعی بعنوان یک عنصر پویا و ناآگاه به امرخیر تا کی قرار است دیگ شله بپزد و نذری بدهد و...اما نسبت به دردهای حقیقی دردمندان بی تفاوت باشد؟از آموزشوپرورش تا سازمانبهزیستی از سازمان اوقاف تا همه دیگر دستگاهها و کلان حاکمیت که از اربعین تا تجمعات خیابانی و غیره حضوری پررنگ و فعال و البته بیربط دارند، هرکدام بنا به قاعده فقهی حقوقی «تسبیب» چه نقشی در پرکشیدن سورناهای این سرزمین داشتند؟چرا اساسا امکان مردن در این خاک از حق حیات بسیار آسانتر و فراختر است؟چرا دروازههای مرگ اینگونه آسانباز شو هستند اما حتی پنجرههای رو به حیاط و حیات بجهت کمی زندگی بهتر قفل و زنجیر شدهاند؟خداوند به همه مادران و پدران داغدیده این سرزمین من جمله پدر و مادر سورنا صبر بدهد.و امید آنکه تلألو خورشید بار دیگر گرمای زندگی را به این سرزمین برگرداند.به یاسرعرب دوست عزیزم که از نزدیک دغدغه او بجهت حل مسئله اجتماعی اوتیسم را دیده و نظاره کردم نیز تسلیت میگویم.یاسرجان متاسفانه اینجا سرزمین خواستهها و تلاشهای نافرجام است، ولو خواستهها و تلاشهای غیرفردی بجهت فلاح اجتماعی.t.me/seyyedhashemfirouzi
📌بر ما و در مااقتصاد را حتی اگر زیربنا هم نگیرید که بنظر من باید بگیرید، توان برهمکنشی آن بر همه دیگر شؤون زیست جمعی بعنوان یک متغیر مستقل بقدری عظیم و گسترده است که در مقام تحلیل هرگونه ناهنجاری جمعی و اختلال فردی ابتدا باید ریشههای اقتصادی را جستجو کنید.اساسا از همین روی بود که بعنوان یک رفتارشناس در مقام فردی و جمعی علاقهام را به هرگونه اظهار نظر در باب تفسیر و تحلیل رفتار از دست دادم!چرا؟چون متغیر اقتصاد سیاسی که ثمره جنگ و تحریم است بقدری اثرگذار و بزرگ است که سخن از دیگر حوزهها امری عبث و بیهوده است.لاقل تا زمانیکه جنگ و تحریم پابرجاست.حال بجهت فهم دقیقتر مسیر #بر ما و #در ما پیموده شده بواسطه اقتصاد سیاسی بنظر این مثال درون تصویر مصداق خوبی باشد!این دیگر اسمش سقوط نیست، هبوط است...از عالمی به عالم دیگر پرت شدن.t.me/seyyedhashemfirouzi
سورنا هم پرکشید...اینجا راجع به او نوشته بودم.t.me/yaser_arab57/13621%D9%88 اینجا راجع به بیجایی بچههای اوتیسم.t.me/yaser_arab57/14151?single
در شرایط بالاتر از سیاهی هستیم!جنگ سیاه است. بسیار سیاه. اما چه وضعیتی میتواند از این هم سیاهتر باشد؟روزگار ممتد و مستمری که صلح واقعی شکل نمیگیرد. توافق هست، اما توافقی پایدار نیست. تحریم هست، اما نه لزوماً در بالاترین سطح! تهدید و حمله نظامی هست، اما جنگ تمامعیار نه. مذاکره هست، اما اعتماد استراتژیک نه. حکومت دائماً بخشی از منابعش را صرف آمادگی امنیتی و نظامی میکند. توان ذهنی مدیران با ربط و کم ربط به جنگ احتمالی پیش رو گره خورده و به بازسازی سازمان و رویکرد خود نه. جامعه هم دائماً در وضعیت انتظارِ «دور بعدی» چرخهای از جنگ محدود- تهدید نامحدود-مذاکرات- توافق موقت، و دوباره جنگ محدود زندگی کرده و روز به روز فرسودهتر میشود!این وضعیت برای کشوری مثل ایران از یک جنگ کوتاه بسیار بدتر است. چون جنگ کوتاه ممکن است یک نقطه پایان داشته باشد، ولی فرسایش هیچ نقطه پایانی ندارد!آیا در ساختار قدرت کسی دارد برای خروج ایران از وضعیت فرسایشیِ پساجنگ، یک استراتژی واقعی طراحی میکند؟به امید رفتن ترامپ نباشید! اگر پاسخ منفی باشد، آنوقت حتی آمدن یک رئیسجمهور جدید در آمریکا هم لزوماً مسئله را حل نمیکند...اینطور که پیش میرود کشور نه با شکست در جنگ، بلکه با ناتوانی در تبدیل پایان جنگ به صلح، پوک و پودر خواهد شد!@yaser_arab57
📌شکست عملیات 🔹نفت برنت ۹۱ سنت بالا رفت و به ۸۴ دلار و ۴۶ سنت در هر بشکه رسید.بازارهای جهانی در برهههای مختلف برای نفت قیمت سهرقمی را به خویش دیده است.به تاریخ شمسی در دوره ریاست جمهوری احمدی نژاد نفت قیمت 140دلار را بخود دید.در سه سال پیاپی از 1390 تا 1393میانگین قیمت بالای 100دلار به ازای هر بشکه بود. و در ابتدای شروع جنگ روسیه تا حدود 120دلار هم پیش رفت.هرچند آدمهای خواب زده را به هیچوجه نمیشود از خواب بیدار کرد:لیکن برای ثبت در تاریخ باید بیان کرد، بستن تنگه هرمز زمانی موثر بود که قیمت نفت به بالای ۱۵۰ تا ۲۰۰ دلار در هر بشکه برسد، نه قیمت فعلی!قیمتی که پایین بودنش ثمره خوابیدن ابرقدرتها در رختخواب مشترک است. آنها صبح ها با هم دعوا میکنند و شبها سر بر یک بالین میگذارند. از نقش موثر چینیها در پایین ماندن قیمت نفت مقالات خوبی منتشر شده است، آنها را بخوانید.البته گویا مسیر عمانی هم کجدار مریز با مداخله نظامی آمریکا دارد نفت منطقه را خارج میکند.📌دست فرمان کنونی در تبدیل تنگه هرمز به تنگه هستهای همچون پرونده هستهای هیچ دستاوردی نخواهد داشت، جز درد و رنج بیشتر برای یک ملت!روی دیگر انسداد ناموفق تنگه هرمز از سوی جریانی خاص محاصره دریایی کامل برای یک ملت ۹۰میلیونی است.هرچه اولی بصورت کامل موفق نبوده، دومی متاسفانه آثارش در کشور بخوبی هویداست.t.me/seyyedhashemfirouzi
📌نیشتر مستضعفکشقطعا قاطبه قشر سوار بر خودرو فرسوده، بر مرکب پیر خویش رضایت ندارد، آنچه او را وادار به این کار نموده، اجبار است، اجبار!حال نیشتر تیز کمبود برآمده از جنگ را بر گرده این طبقه مستضعف فرو کردن قطعا اخلاقی نیست و خلاف عدالت است.(یا برای همه برای هیچکس!)بویژه آنکه عمده اینها با خودروی خویش در تاکسیهای اینترنتی نیز فعال هستند!از منظر ریالی تفاوت قیمت خودروی فرسوده(قبل سال ۸۵) با خودروی مدل بالای داخلی(سال۹۰ تا۱۴۰۵) چیزی بین ۲ تا ۴ برابر است.t.me/seyyedhashemfirouzi
