از سوگ سیاووش تا سوگواری عاشورادر جهانبینی استورهها، اگر رشتهی عمر کسی را ظالمانه پاره کنند ن…
انتشار: 2026/06/23 06:03 UTC
از سوگ سیاووش تا سوگواری عاشورادر جهانبینی استورهها، اگر رشتهی عمر کسی را ظالمانه پاره کنند نمیمیرد، زیرا به گونهی دیگری باز میگردد و زندگی را از سر میگیرد. در جهان بینی فـدا مرگ به معنی نیستی نیست، مرگ سیـاوش را میکُشد اما نابود نمیکند. خونگواه (شهید) جـاوید است. مرگ تن چگونهبودن را دگرگون میکند، اما با چگونه زیستن کاری ندارد. خون سیاوش در خاک فرو نرفت، روی زمین پخش شد، از زیر هر سنگ جوشید و جوشید، و روان شد. هرکس آنرا میدید میفهمید جایی بیگناهی را کشتهاند. سوگواری حسینی، همسانی بسیاری با سوگ سیاوش پیش از اسلام دارد.سوگ سیاووش، درونمایه ژرفی در استـورههای پیش از اسلام داشت و کمو بیش تا چند سده پس از اسلام نیز در سغد و خوارزم و بخارا برگزارمیشد. در تاریخ بخارا آمده است بخارائیان را بر خونگواهی(شهادت) سیـاووش سـرودههایی هسـت، که کین سیاوش نامدارند. حتا هنوزهم در برخی از گوشه و کنارهای ایرانشهر سیاوش را شهیدی میدانندکه سرگذشت او نشانهی ستم و بیدادی است که انسانیت عرصه آن میباشد. سوگ سیاوش بدست پرتوان فردوسیِ شاهنامه حماسه جاوید شد. در استـورههای ایرانی آمده که: از خون سیاوش گیاهی رویید، بهنام پَرسیاوشان که جاودانه اسـت، و هرچه او را میبرند، بازهم میروید، و جان تازهای میگیرد. زنجیرهی سیاوشان تاریخ در سرودهای یارسانکه اهلحق میخوانند، روح والای قلـندر از هـابیل به جمشید، و از وی به ایرج و یحیی و سیاوش و حسین(ع) در گردش است. شهیدان بهباور پیروان اهل حـق، برگـزیدگان، پاکـان و ستـمدیدگان عرصهی تاریخاند. شهیدان نشانهی پیوستگی شهادت در درازنای تاریخاند. چنان که گویی زمین ما هیچگاه از شهید تهی نمیشود. در تشیع ایرانی، سوگـواری حسینی جـای سوگ سیاوش را گرفت. احسان یارشاطر میگوید: سوگواری برای امام حسین و یارانش زمینه باستانی در سنتهای ایرانی دارد و نمایشی الهام بخش است. آیینهای دههی محرم وارث آیینهای بسیار کهن است، که ریشههای ژرف در روح ایرانی دارد.یارینامه: سوگسیاوش، شاهرخمسکوب