🔺پایان یک دوگانه؛ سیاست ایران حول چه محوری بازآرایی میشود؟🔹در سه دهه گذشته، فهم سیاست ایران بدون ا…
انتشار: 2026/07/02 13:29 UTC
🔺پایان یک دوگانه؛ سیاست ایران حول چه محوری بازآرایی میشود؟🔹در سه دهه گذشته، فهم سیاست ایران بدون ارجاع به دوگانه اصلاحطلبی و اصولگرایی تقریبا ناممکن بود. انتخابات، رقابتهای سیاسی، ائتلافها، رسانهها و حتی بسیاری از منازعات فکری در چارچوب این دوگانه تعریف میشدند. اما تحولات سالهای اخیر نشان میدهد که این تقسیمبندی، دستکم بهتنهایی، دیگر توان توضیح واقعیت پیچیده سیاست ایران را ندارد.🔹امروز در میان اصولگرایان نیز طیفهای متنوعی وجود دارند؛ از کسانی که بر حفظ وضع موجود تأکید میکنند تا آنان که خواهان اصلاحات جدی در شیوه حکمرانی هستند. در سوی دیگر، اصلاحطلبان نیز از یک طیف یکدست فاصله گرفتهاند؛ از اصلاحطلبان درونساختاری تا کسانی که از تغییرات بنیادین در برخی ترتیبات حقوقی و سیاسی سخن میگویند. در چنین شرایطی، پرسش اصلی دیگر این نیست که کدام جریان، اصلاحطلب یا اصولگرا، دست بالا را خواهد داشت؛ بلکه پرسش مهمتر آن است که شکاف بنیادینی که سیاست ایران در دهه آینده حول آن سازمان خواهد یافت چیست؟🔹این پرسش را نمیتوان صرفا با تحلیل رفتار احزاب یا نخبگان پاسخ داد. برای یافتن پاسخ باید به سراغ نظریههای معاصر علوم سیاسی رفت؛ جایی که اندیشمندان بزرگ کوشیدهاند توضیح دهند جوامع چگونه وارد دورانهای جدید سیاسی میشوند و شکافهای مسلط آنها چگونه تغییر میکند.🔹نخستین راهنما در این مسیر، نظریه مشهور شکافهای اجتماعی است که توسط سیمور مارتین لیپست و اشتاین روکان مطرح شد. از نگاه آنان، احزاب و جریانهای سیاسی در خلأ به وجود نمیآیند، بلکه بازتاب شکافهای عمیق اجتماعی هستند. در اروپا، شکاف میان کارگران و سرمایهداران، میان مرکز و پیرامون، یا میان نیروهای مذهبی و سکولار، احزاب مدرن را شکل داد. به بیان دیگر، سیاست روی سطح جامعه حرکت میکند و ریشههای آن در اعماق تحولات اجتماعی قرار دارد.💢یادداشت افشین حبیبزاده را اینجا بخوانید👇sharghdaily.com/fa/tiny/news-1113059@shar…
