🔺نگاهی به الگوی تکرارشونده شوک قیمتی بنزین🔹در سال ۱۴۰۴، شکاف تولید و مصرف بنزین به وارداتی بالاتر از ۳ میلیارد دلار انجامید. (عصر ایران، ۱۴۰۴/۱۰/۸). به گفته معاون رئیسجمهور پیشین، حتی پیش از آغاز جنگ نیز ناترازی ساختاری وجود داشت: تولید روزانه حدود ۱۱۰ تا ۱۱۵ میلیون لیتر، مصرف ۱۳۰ تا ۱۳۵ میلیون لیتر و واردات روزانه ۲۰ تا ۲۵ میلیون لیتر (دنیای اقتصاد، ۱۴۰۵/۲/۲۰). جنگ و محاصره دریایی، ناترازیِ پیشین را تشدید کرد. بخشی از ظرفیت پالایشگاهی آسیب دیده، واردات با محاصره مواجه شده و درآمدهای صادراتی نیز کاهش یافته است. در نتیجه، ناترازی حادتر شد. با این حال، هر گونه تصمیمگیری درباره بنزین در فضای کنونی با محدودیتهای جدی همراه است.🔹تجربه آبان ۱۳۹۸ نشان داد که افزایش قیمت بنزین، در شرایط رکود تورمی و کاهش قدرت خرید اقشار متوسط و پایین، به ناآرامیها انجامید. همچنین شوک ارزی دیماه 1404، بر تورم و رکود افزود و اکنون اقتصاد در رکود تورمی مزمن گرفتار است. درآمد سرانه واقعی به حدود نصف دهه ۱۳۹۰ تنزل یافته، حدود ۵۰ درصد جامعه زیر خط فقر قرار دارند و تابآوری معیشتی به شدت کاهش یافته است. در چنین بستری، هر شوک قیمتیِ، نه تنها ناترازی را حل نمیکند، بلکه میتواند به بحرانی اجتماعی-اقتصادی تمامعیار بدل شود. هر راهکاری باید میان اجتناب از شوک اجتماعی و کاهش ناترازی، تعادل برقرار کند.🔹نمونه اخیر، طرح آزمایشی بنزین ۸۷ هزار تومانی در کرمان (۲۲ مرداد) بود که به دلیل فقدان مطالعات کارشناسی و پیشآزمون میدانی، پس از چند ساعت متوقف شد. بسیاری از اقتصاددانان نیز بر این نظرند که در شرایط کنونی، اعمال شوک قیمتیِ، اقدامی نادرست و مخرب است. از این رو، به جای مرور اشتباهات گذشته یا ارائه راهکارهای بلندمدتِ فاقد امکان اجرا، باید بستهای عملیاتی طراحی شود که همزمان به کاهش تدریجی ناترازی و حداقل فشار را بر اقشار آسیبپذیر منجر شده، با شفافیت و مشارکت عمومی، مشروعیت اجتماعی کسب کند.💢یادداشت محمدرضا یوسفی شیخرباط را اینجا بخوانید👇sharghdaily.com/fa/tiny/news-1122168@shar…