💢کاتالیزگر💢✔️ کاتالیزگر، ماده‌ای است که در واکنش شرکت کرده، سرعت واکنش را افزایش داده و در پایان وا…

💢کاتالیزگر💢✔️ کاتالیزگر، ماده‌ای است که در واکنش شرکت کرده، سرعت واکنش را افزایش داده و در پایان واکنش، باقی می‌ماند؛ از این‌رو می‌توان آن را بارها و بارها به کار برد.✔️ برخی از واکنش‌ها در صنعت(که انرژی فعال‌سازی زیادی دارند)، فقط در دما و فشار بالا انجام می‌شوند و تولید فراورده در آن‌ها صرفه اقتصادی ندارد، در این شرایط شیمی‌دان‌ها می‌توانند با استفاده از کاتالیزگر، این واکنش‌ها را در دما و فشار پایین و با سرعت مناسب انجام دهند(و با انجام این واکنش‌ها در دماهای پایین‌تر، از سوخت‌های فسیلی کمتری استفاده شده و کاهش آلودگی محیط زیست را به دنبال خواهد داشت.)✔️ کاتالیزگر را می‌توان به تونلی در یک جاده کوهستانی تشبیه کرد، تونل با کوتاه کردن مسیر حرکت، سبب می‌شود مسافران زودتر به مقصد برسند؛ کاتالیزگر نیز با تغییر مسیر واکنش، انرژی فعال‌سازی را کاهش داده و سبب می‌شود واکنش‌دهنده‌ها سریع‌تر به فراورده‌ها تبدیل شوند.✔️ کاتالیزگر موارد زیر کاهش می‌دهد:🔸مدت زمان انجام واکنش 🔸مقدار انرژی فعال‌سازی واکنش(Ea)🔸سطح انرژی ذره تشکیل شده در قله نمودار انرژی-پیشرفت واکنش 🔸آلودگی محیط زیست ✔️ کاتالیزگر موارد زیر را افزایش می‌دهد:🔹سرعت واکنش‌ 🔹قدر مطلق شیب منحنی مواد در نمودار غلظت-زمان🔹پایداری و غلظت ذره تشکیل شده در قله نمودار انرژی-پیشرفت واکنش ✔️ کاتالیزگر بر موارد زیر بی‌‌تأثیر است:▪️سطح انرژی و میزان پایداری واکنش‌دهنده‌ها و فراورده‌ها ▪️مقدار تغییرات آنتالپی واکنش(ΔH)▪️مقدار نهایی فراورده‌ها▪️انجام‌پذیر کردن واکنش‌های غیرخودبه‌خودی✔️ یک کاتالیزگر نمی‌تواند به همه واکنش‌ها سرعت ببخشد و فقط می‌تواند سرعت شمار معدودی از واکنش‌ها(که هدف هستند) را افزایش دهد.✔️ در حضور کاتالیزگر، نباید واکنش ناخواسته دیگری انجام شود؛ یعنی کاتالیزگر نباید واکنش دیگری را هم‌زمان سرعت ببخشد که فراورده‌های آن ایجاد مزاحمت نموده یا آلاینده باشند.✔️ کاتالیزگر در شرایط انجام واکنش، باید پایداری شیمیایی و گرمایی مناسبی داشته باشد.✔️ هر کاتالیزگر، اغلب اختصاصی و انتخابی عمل می‌کند؛ یعنی نمی‌توان از یک کاتالیزگر معین، برای انجام هر واکنش شیمیایی استفاده کرد.✔️ نمونه‌هایی از استفاده کاتالیزگر(های) اختصاصی برای یک واکنش معین:💠 تولید آب از واکنش گازهای هیدروژن و اکسیژن: پودر روی(Zn) و یا توری پلاتینی(Pt)💠 تولید آمونیاک از واکنش گازهای نیتروژن و هیدروژن(فرایند هابر): ورقه آهنی(Fe)💠 تولید اتانول از واکنش گاز اتن با آب: سولفوریک‌‌اسید(H2SO4)💠 تولید ۱و۲-دی‌کلرواتان از واکنش گازهای اتن و کلر: آهن(III)کلرید(FeCl3)💠 تولید هگزان از واکنش ۱-هگزن با گاز هیدروژن: ورقه نیکلی(Ni)💠 تجزیه هیدروژن‌پراکسید به آب و گاز اکسیژن: محلول پتاسیم‌یدید(KI)💠 تولید پلی‌اتن از واکنش پلیمری‌شدن گاز اتن: فلزهای آلومینیوم(Al) و تیتانیم(Ti)💠 تولید استر از واکنش کربوکسیلیک‌اسید با الکل:سولفوریک‌اسید(H2SO4)💠 واکنش‌های حذف آلاینده‌های CO ، NO و CxHy در مبدل‌های کاتالیستی: فلزهای رودیم(Rh)، پالادیم(Pd) و پلاتین(Pt)✍حسین‌زاده #شیمی۳_فصل۴@shimi_rh