🟣 اوتیلا رئیس موزهٔ گیاهشناسی هلسینکی فنلاند از سفر خود در سال ۱۹۷۲، به #تایباد و تربت جام میگوید که برای جمع آوری نمونه گیاه گلسنگ آمده بود.🔸پیش از هر چیز باید بگویم که نویسندهٔ این سفرنامه برای من یک نام ناآشنا در میان صفحات تاریخ گلسنگشناسی و گیاهشناسی ایران نیست.🔸پرتی اوتیلا (Pertti Uotila)، گیاهشناس برجستهٔ فنلاندی، در سفر خود به ایران نمونههای بسیار زیادی از گلسنگ نیز جمعآوری کرده است؛ نمونههایی که بخشی از میراث علمی بهجامانده از سفرهای گیاهشناسان فنلاندی به ایران محسوب میشوند.🔸 در هفت سالی که در دانشگاه هلسینکی، در حال تحصیل و فعالیت علمی بودم، اوتیلا رئیس موزهٔ گیاهشناسی هلسینکی بود و از همان سالها میان ما آشنایی و دوستی و علاقه مشترک شکل گرفت؛ دوستیای که خوشبختانه تا امروز نیز ادامه دارد.🔸امروز، سفرنامههای ایران این استاد را دریافت کردم! که بعد از بازنشستگی در حال تدوین خاطراتش هست.🔸شاید به همین دلیل، خواندن خاطرات سفر او به ایران برای من فقط ورق زدن یک سفرنامهٔ پنجاه و چهار ساله نیست. هر سطر آن مرا به ایرانی میبرد که او در جوانی دیده، از طبیعتش نمونه جمعآوری کرده و با دوربینش تصاویر زیبایی از آن به یادگار گذاشته است.🔸اوتیلا در سال ۱۹۷۲، برابر با ۱۳۵۱ خورشیدی، همراه همکارانش با یک لندرور راهی سفری پژوهشی به جنوبغرب آسیا شد. آنان از اروپا و ترکیه گذشتند و از مرز بازرگان وارد ایران شدند.🔸و درست از همان لحظهٔ ورود، تفاوت ایران با آنچه در مسیر ترکیه دیده بودند توجهشان را جلب کرد.☑️ اوتیلا دربارهٔ جادهٔ ایران مینویسد:«جاده در سمت ایران کاملاً متفاوت شد؛ آسفالتی عالی، پهن و هموار.»🔸در ماکو نیز شبکهٔ روشنایی خیابانها توجهش را جلب میکند و مینویسد که در آبادیهای ترکیه چراغ خیابانی چندانی ندیده بودند. وقتی به تبریز میرسند، از خیابانهای پهن و تمیز شهر سخن میگوید و تأکید میکند که تصویری که میدیدند کاملاً با ترکیه متفاوت بود.🔸در تربت جام توقف میکنند تا پپسی بنوشند: هر بطری ۶ ریال! اوتیلا از این قیمت با تعجب بهعنوان نوعی « ارزانی» یاد میکند.🔸البته مقایسهٔ این اعداد با امروز بدون در نظر گرفتن درآمد و قدرت خرید آن زمان دقیق نیست؛ 🔸اما اوتیلا برای دیدن شهرها نیامده بود؛ او گیاهشناس بود.🔸از ماکو و تبریز تا تهران، دشت کویر، البرز، دریای خزر، جنگلهای هیرکانی، گرگان و گلستان و سپس بجنورد، قوچان، مشهد، تربت جام و تایباد پیش رفتند؛ نمونه جمع کردند، گیاهان را پرس کردند، اندازهگیری انجام دادند و صدها تصویر از طبیعت و زندگی مردم ایران ثبت کردند.🔸در ارتفاعات آلمهٔ گلستان حتی از گلسنگها مینویسد:«برخی سنگها پوشش گلسنگی فراوانی داشتند، اما تنوع گونهای آنها اندک بود.»و امروز عکسهای این سفر خود گنجینهای تاریخیاند:🔸دماوند، جنگلهای هیرکانی، انجیلیهای شمال، لالههای آلمه، شقایقزارهای گلستان، دشت کویر، کوچنشینان و شترهایشان، بازار مشهد، روستاهای گِلی، جادهها و مردمی که در ایران سال ۱۳۵۱ زندگی میکردند.🔸عکسهایی که یک گیاهشناس فنلاندی برای پژوهش و خاطره گرفت، اما امروز برای ما بخشی از حافظهٔ تصویری ایران شدهاند.و این هنوز همهٔ داستان نیست...🔸در پست بعد خواهم نوشت که در ایران چه کسانی از این سفر علمی حمایت کردند؛ از وزیر فرهنگ تا شفای جوان و از پروفسور اسفندیاری، و اینکه یک گروه پژوهشی بینالمللی در ایرانِ ۱۳۵۱ با چه سطحی از حمایت علمی و سازمانی روبهرو می شدند.محمد سهرابی گلسنگ شناس 📲 در کوتاهترین زمان، بهروزترین باشید 👇 @taybad_salam