⭕️ خوب، بد، زشتبررسی بازار مبادلات منزجرکننده در میزگرد فرشاد فاطمی و مهدی فیضی ✍🏻 رضاطهماسبی/ دبیر…
انتشار: 2026/06/27 06:46 UTC
⭕️ خوب، بد، زشتبررسی بازار مبادلات منزجرکننده در میزگرد فرشاد فاطمی و مهدی فیضی ✍🏻 رضاطهماسبی/ دبیر تحریریه 🔸الوین راث، که در سال 2012 برای نظریهها و تلاشهایش در توسعه طراحی بازار برنده نوبل علم اقتصاد شد، بهتازگی کتابی با نام «اقتصاد اخلاقی» نوشته و منتشر کرده است که به پرمناقشهترین و چالشبرانگیزترین بازارها میپردازد. بازارهایی که مهدی فیضی، از آنها با عنوان «مبادلات منزجرکننده» یاد میکند. راث در این کتاب به بازارهایی مانند خرید و فروش اعضای بدن ازجمله کلیه و خون، تنفروشی، مرگ خودخواسته، الکل و مواد مخدر و... میپردازد و تلاش میکند صورت مسئله را شفاف بیان کند تا شاید بتوان بهتدریج با آزمون و خطا برای این بازارها، نوعی مقرراتگذاری کرد که متناسب با هر جامعه، پاسخی بهینه داشته باشد.🔹فیضی: راث در کتابش اشاره میکند که هزینه پیوند کلیه معادل تقریباً هزینه یک سال دیالیز است. بنابراین بسیار واضح است که اگر عمل پیوند صورت بگیرد، کارایی بیشتر میشود. اتفاقاً در کشور ما که دیالیز رایگان است و بیمار بابت انجام آن پولی پرداخت نمیکند و هزینه بر دوش دولت است، انجام این عمل از نظر اقتصادی بسیار قابلدفاع است. اما یک نکته بسیار مهم که راث به آن اشاره دارد این است که میگوید ما هم برای اینکه بازار داشته باشیم، هم برای اینکه بازار نداشته باشیم، به پشتوانه اجتماعی احتیاج داریم. چرا؟ چون اگر قوانین یک بازار را منع و غیرقانونی اعلام کند اما جامعه نپذیرد، بازار زیرزمینی راه میافتد که تبعات خودش را خواهد داشت.🔹فاطمی: بعد از اینکه الوین راث برنده نوبل شد، من با او گفتوگویی انجام دادم که در تجارت فردا چاپ شد. من با توجه به شناختی که راث از بازار اعضای بدن در ایران داشت، از او پرسیدم فکر میکنی چه زمانی بازار ما خوب کار میکند؟ گفت زمانی که فرد اهداکننده کلیه سرش را بالا گرفت و در خیابان قدم زد و باافتخار گفت من مثلاً 200 میلیون تومان گرفتم و کلیهام را فروختم؛ درست مثل کسی که یک کالا یا خدمت را در بازار فروخته باشد. اگر چنین اتفاقی افتاد که کسی شرمنده تصمیمی که گرفته نیست، شما از بخش منزجرکننده این بازار گذشتهاید و بازار خوب کار میکند. این در حالی است که ما میدانیم بسیاری از افرادی که در کشور ما کلیه فروختهاند، تلاش زیادی داشتند که قابلشناسایی نباشند.🔹فیضی: تلاش کتاب در وهله نخست پاسخ دادن نیست، بلکه شفاف کردن صورتمسئله است. نویسنده در مورد بازار کلیه بهطور کاملاً جدی موضع میگیرد و میگوید اگر ما به بهانه اینکه افرادی در این بازار استثمار میشوند، اجازه شکلگیری بازار را ندهیم، در برابر مرگ افرادی که در صف دریافت کلیه هستند، مسئول خواهیم بود. تمام تلاش الوین راث در کتاب این است که ما هر دو سمت سیاه و سفید این بازارها را ببینیم. کتاب بهطور کل میخواهد که با نگاه اخلاق پیامدگرا این بازارها را ببینیم و هزینه و فایدهها را بسنجیم و به بدهبستانها توجه کنیم. درنهایت هدف کتاب این است که ما از حالتهای حدی، به این معنا که کلاً آزاد یا کلاً ممنوع است، فاصله بگیریم.🔹فاطمی: فرض کنید در بازار مقرراتگذاری انجام شود و خرید و فروش کلیه غیرقانونی اعلام شود. من هیچ تصوری ندارم که با این کار آیا ما تبدیل به آمریکا میشویم که این کار در آن غیرقانونی است و فقط بستگان میتوانند کلیه اهدا کنند و قاعدتاً عدهای بیمار در صف دریافت کلیه جانشان را از دست میدهند، یا به هند تبدیل میشویم که افرادی دزدیده میشوند و بعد از پیدا شدن متوجه میشوند که کلیه آنها در شرایط بسیار غیربهداشتی خارج شده و به کس دیگری که مشخص نیست، پیوند زده شده است. ما نمیدانیم مقرراتگذاری بهشکلی که بازار جمع شود تا چه اندازه منفعت و زیان دارد و همین مسئله مقرراتگذاری را برای آنها بسیار پیچیده میکند.#تجارت_فردا @tejaratefarda متن کامل گفتو گو را اینجا مطالعه کنید.

