🔆 طلوع مهر 🔆مردم مظلوم #فلسطین✅ مردم مظلوم فلسطین حق دارند پس از تحمل هفتاد سال تحقیر و ظلم بی‌کران…

Messages in this channel will be automatically deleted after 1 day

Channel name was changed to «پایگاه ‌طلوع مهر»

Channel photo removed

🔆طلوع مهر🔆#انواع_خودشناسی#مقاله_ویژه✅ سال‌ها قبل، با یکی از اساتید محبوبم، جناب آقای #میرسپاه، حفظه‌الله، در باره‌ی کتاب «خودشناسی برای خودسازی» سخن می‌کردیم. این کتاب از آثار فیلسوف و اسلام‌شناس مدقق، مرحوم #علامه_مصباح_یزدی، رحمت‌الله علیه است. من قبلاً عنوان کتاب را که دیده بودم و آن را تورق کرده بودم، برایم جذاب بود و متوجه نوع نگاه تازه‌ی علامه به موضوع بودم. با آنکه کتاب را خوانده بودم اما آن‌قدر آقای میرسپاه نکات تازه از دل متن، بیرون می‌کشیدند که گفتگویمان، بسیار پربار می‌شد. عادت من این بود که پس از درس، خاصه شب‌ها، ساعت‌ها روی مباحث، تعمقات طولانی داشتم. عمدتاً اشکالاتی به ذهنم می‌رسید و گاه مطالب تازه‌تری... گاه درک‌های بهتری پیدا می‌کردم و زوایای نپرداخته‌ای را کشف می‌نمودم. به همین منوال در مورد این کتاب، متوجه نکاتی شدم و آن را با استاد میرسپاه در میان گذاشتم، ایشان بسیار خوشحال شدند و فرمودند این توسعه‌ای که در ابعاد و انواع خودشناسی داده‌اید، بسیار مفید است؛ آن را قلمی کنید. حتی می‌شود با علامه مطرح کنیم، بسا کتاب در چاپ بعدی، با تحریر تازه‌ای، ارائه شود... و اضافه کردند این مسئله، موارد مشابه دارد.✅ اما آن نگاه بسط یافته در مورد خودشناسی (برای خودسازی) این بود که: ما چند نوع خودشناسی داریم و اما عمدتاً فقط یک نوع آن مورد توجه است و آن همان خودشناسی‌ای است که از دل انسان‌شناسی و خداشناسی و... معارف اسلامی بیرون می‌آید. لکن گزاره‌های این خودشناسی عمدتاً کلی و کمتر کاربردی و عملیاتی هستند.شما وقتی در بررسی‌های خودشناختی، در پی خودسازی هستید، به انواع دیگر خودشناسی احتیاج پیدا می‌کنید. مانند «خودشناسی نژادی، تاریخی و منطقه‌ای» (من ایرانی، آسیایی و خاورمیانه‌ای هستم): در این بوم‌سازه‌ی نژادی و جغرافیایی، زاده شده‌ام که مختصات، فعلیات و اقتصائاتی را برایم موجب شده است... این هم یک نوع خودشناسی است. برای خودسازی با این قسم خودشناسی، باید بسته‌ای از اوصاف را غربال کنم و برخی را نپذیرم و از خودم دور کنم و برخی نه. مثلاً متوجه می‌شوم کدام آیین‌ها می‌خواهد به من تحمیل شود و نباید به آن تن بدهم (چهارشنبه‌سوری، ته‌مانده‌های تعصبات آریایی و ایرانی بودن، روحیات ناپسند و پسندیده‌ی آسیایی‌ها، اقتضائات اقلیم طبیعی و سیاسی خاورمیانه‌ای و...) ✅ خودشناسی دیگر «خودشناسی استانی، شهری و طایفه‌ای»ست. من شیرازی، اصفهانی، تهرانی یا... هستم. ویژگی‌هایی در این اهلیّت‌ها و وابستگی‌ها هست که شما باید آن را برای خودسازی، واکاوی و خودشناسی کنید. همچنین طایفه‌ و فامیل بزرگ خود را بازشناسی کنید. مثلاً اگر از حسینی‌ها، برقعی‌ها، رجایی‌ها و... هستید، ببینید اینان چه قرایح، سجایا، رذائل و گرفتاری‌های ازپیش‌آموخته دارند پس در مورد آن حساس بشوید. ✅ نوع دیگر خودشناسی، خاص‌تر و جزیی‌تر است و آن «خودشناسی خانوادگی و شخصی» است. باید ببینید از والدین‌تان چه چیزهایی به شما منتقل شده است. چه اقتضائات و چه زمینه‌هایی در وجود شما شکل گرفته است و... همچنین خودتان را بطریقی دیگر خودشناسی کنید: مزاج جسمی من چیست؟ سودایی هستم یا دموی؟ بلغمی یا صفراوی؟ زودعصبی‌شو هستم یا بی‌خیال، خون‌گرم و با محبت هستم یا سرد و بی‌روح؟ نسبت به غرایزم چطور هستم؟ در برابر شهوت و گرسنگی، تمایل به خواب، تحرک و تنبلی، خودخواهی و دیگرخواهی چگونه‌ام؟ احساساتی و سانتیمانتالم یا عقلی و دیراحساس، یا متعادل، جلالی هستم یا جمالی؟ اوضاع شعله‌کشیدن حسادتم چطور است؟وانگهی نسبت این اوضاعم، با مزاجم، تغذیه‌ام، عادات و سبک زندگی‌ام چگونه است؟ اوضاع سلامتم، شخصیتم و... چگونه است درون‌گرا هستم یا برون‌گرا؟ کمال‌گرا هستم یا واقع‌گرا؟ و مانند آن.حال باید با توجه به همه این ملاحظات دست بکار خودسازی بشوم. امور توارثی تاریخی و منطقه‌ای، ملیتی و شهری خاندانم را غربال کنم، عادت و اطوار (خلقکم اطواراً) پدر و پدربزرگ و عموها و دایی‌ها، خاله‌ها و عمه‌ها و حتی اجدادم را بررسی کنم. شاید ما طبعا زودحسادت‌کننده‌ایم، شاید وسواسی هستیم، آیا بخل‌ورزی بنوعی در پیش‌نهاده و دیفالت ما بوده؟ یا عکس این‌ها... کدام جنود عقل و جهل در ما بیشتر یا کمتر بوده... پس بدانم باید با ذاتیاتم چگونه مواجه شوم. خوب بررسی کنم تا بفهمم روی چه چیزهایی باید بیشتر تمرکز کنم. اصلاح مزاج کنم. کم‌خون اگر هستم، مشکل متابولیکی اگر دارم، سوادایی اگر هستم و...، با روش‌های درست آن را اصلاح کنم... 👇👇✅ اما و صد اما، ورای آنچه بیان شد، مسئله و پرسش کلان‌تر و مهم‌تری در برابر ما آشکار می‌شود:

🔆 طلوع مهر🔆آیا تجارب اجتماعی در فهم دین مؤثر است؟✅ روش فهم و استنباط معارف اسلامی، مبتنی بر روش تجربی نیست. عالمان دین، معرفت دین را از راه فهم متون دین و لحاظ مستقلات عقلیه و بر اساس اصول متعارف فهم متن و برهان فراهم می‌کنند. به این فرآیند «اجتهاد» گفته می‌شود که در شیوه و سیره‌ی شیعه‌، ظرفیت بسیار گسترده‌ای برای پویایی دارد. این پویایی می‌تواند خود را در فقه فردی و اجتماعی (فقه اصغر) و بطور عام در کلیه معارف دین، نشان دهد (فقه اکبر)✅ اما آنچه در دامنه‌ی تفقه دین به آن کمتر توجه شده است، تأثیر #تجارب_زیسته‌ی فردی و اجتماعی است که خاصه در فقه اجتماعی (سیاست کشور، تدبیر پدیده‌ها و ناهنجاری‌های اجتماعی و...) در ۱) بازاندیشی و چکش‌کاری و ۲) پیکربندی و ۳) تخصیص توجه به اجزا معرفت علوم اسلامی، تأثیر بسیار دارد. ✅ گاهی یک تجربه زیسته (که خود را در آینه مطالعات روشمند آشکار کرده است) در یک بخش معرفت دینی، موجب تأکید بخش دیگر می‌شود. مثلاً امر به استعفاف برای افرادی که اینک امکان ازدواج ندارد، روابط نامشروع را نهی می‌کند و حتی انواع خود ارضایی (برای مرد و زن) را حرام می‌داند (با لحاظ ادله‌ی دیگر) از سوی دیگر خداوند به مؤمنان امر فرموده که زمینه ازدواج افراد عزب را فراهم کنند (انکحوا الایامی) تجربه زیسته و مطالعات درازدامن نشان می‌دهد که بین هشتاد تا نود درصد افراد عزب خودارضایی می‌کنند (فراوانی استشهاء اندکی کمتر است) از اینجا می‌توان نتیجه گرفت که باید امر نکاح منقطع و دائم در جامعه اسلامی بسیار مورد حمایت قرار گیرد و از طرفی زمینه‌های ابتلا به این ناهنجاری بیشتر مورد مطالعه قرار گیرد. (استعفاف در شرایط عزوبت بسیار دشوار است) ✅ نقش تجارب زیسته‌ی بشری بسیار فراتر از این است. مثلاً تجارب زیسته‌ی تاریخی نشان می‌دهد که حکومت‌های غیرجمهوری، زمینه جدی برای بروز استبداد دارند و حتی دینی بودن حکومت‌ها، مانع بروز استبداد نشده است و عقلای عالم بواسطه همین تجربه‌ی زیسته تلخ، به سمت تأکید به جمهوریت و رأی مردم دارند. ان‌سان که امام خمینی ره در ترسیم و مهندسی نظام اسلامی صراحتا به آن استناد می‌کنند.✅ شوربختانه به‌رغم توسعه‌های قابل ستایشی که در تولید آثار علمی حوزوی وجود دارد ما شاهد پویایی در فقه اجتماعی و وارسی شیوه‌های اجتهادی آن نیستیم. دروس خارج فقه حوزه چه بلحاظ روش و چه تبویبات و چه پویایی در پردازش مسائل اجتماعی هنوز بشدت دچار کلیشه است و نوآوری‌ها، نه قاعده که استثناهایی هستند، همواره در معرض نهیب و خطر طرد و نفی. نوآوری در حوزه، پرمخاطره است. این عجیب است که حتی رساله‌های عملیه نیز نه بلحاظ شیوه بیان مسائل و نه ابواب مورد نیاز مقلدان، بسیار کلیشه‌ای و فردی مانده است. مثلاً در رساله احکام تخلی هست، اما احکام عبور و مرور و سد معابر بحث نشده است. احکام مشارکت اجتماعی در نظارت بر حاکم و ضرورت قیام کفایی به ایجاد اسباب امر به معروف و نهی از منکر نیست. فقیه در مورد مقدار نبط آب از چاه نجس، بیشتر ورزیده است تا در این باب که اگر مطبوعات مورد تحدید و تهدید حاکم باشند، فساد رایج می‌شود ورزیدگی ندارند. فقیه می‌داند که در کوچه بن بست نباید بول کرد اما نمی‌داند کارکرد مطبوعات چیست تا بداند اگر مطبوعات و رسانه، در انحصار حاکمیت باشد فساد و استبداد بوجود می‌آید و اگر تحت عنوان آزادی بیان، دشمن، در رسانه تطرق یابد چه فسادی می‌شود. در احکام فقیهی بیان نشده که اگر آزادی بیان نخبگانی، توسط حکومت مورد تهدید قرار گیرد چه اتفاقات شومی می‌افتد (کلیشه‌های فهم‌های حکمرانان، به اطلاق حاکم می‌شود و انواع فساد را راقم می‌گردد در کشور ما چنین بلیه‌ای وجود دارد) فقیه ما اگر پویا نباشد، مایه‌ی دردسر می‌شود. به این بیافزایید وارسی نکردن نقش تجارب زیسته در فهم دین را...حمید رجاییپاییز ۱۴۰۱🆔 @tolooemehr