از همان سالهای ابتدایی، یک دغدغه تکرارشونده در ذهنم وجود داشت: اینکه دانش، ابزارها و زیرساختها نب…
انتشار: 2026/06/24 11:51 UTC
از همان سالهای ابتدایی، یک دغدغه تکرارشونده در ذهنم وجود داشت: اینکه دانش، ابزارها و زیرساختها نباید در انحصار گروههای محدود باقی بمانند و باید امکان دسترسی و استفاده عمومیتر از آنها فراهم شود. این نگاه، بیشتر از آنکه در قالب یک نظریه مشخص شکل گرفته باشد، از تجربه مستقیم با محدودیتها، بسته بودن سیستمها و فاصله میان توان فنی و دسترسی واقعی به منابع شکل میگرفت.در آن دوره، هدف من بیشتر در جهت پیدا کردن یا ساختن راههایی بود که بتوانند این فاصله را کمتر کنند؛ چه از طریق به اشتراکگذاری دانش، چه از طریق ساخت ابزارهای قابل استفاده برای دیگران، و چه از طریق ایجاد فضاهایی که افراد بتوانند بدون وابستگی کامل به ساختارهای بسته، رشد و توسعه پیدا کنند. این تلاشها شاید در آن زمان نام مشخصی نداشتند، اما از نظر جهتگیری، به سمت چیزی حرکت میکردند که امروز میتوان آن را در امتداد مفهوم Digital Public Goods فهمید.اگر بخواهیم این نگاه را در یک چارچوب منسجمتر بیان کنیم، میتوان گفت بخشی از دغدغههایی که در طول زمان شکل گرفتهاند—از جمله دسترسی برابر به دانش، کاهش انحصار در ابزارها، و امکانپذیر کردن استفاده عمومی از زیرساختهای دیجیتال—در نهایت در قالب مفهومی مثل Digital Public Goods قابل توضیح میشوند. این مفهوم تلاش میکند نشان دهد که چگونه دانش و ابزارهای دیجیتال میتوانند از سطح مالکیت محدود فراتر رفته و به داراییهای قابل استفاده برای جامعه گستردهتری تبدیل شوند.در این میان، DevOps را نمیتوان بهعنوان معادل مستقیم این مفهوم در نظر گرفت، اما میتوان آن را یکی از مهمترین رویکردهای عملیاتی دانست که امکان شکلگیری چنین زیستبومی را فراهم میکند. DevOps با از بین بردن مرزهای سنتی میان توسعه و عملیات، با تکیه بر خودکارسازی، و با استانداردسازی فرآیندها، شرایطی ایجاد میکند که در آن نرمافزار و زیرساختها قابل تکرار، قابل انتقال و مقیاسپذیر میشوند.از این زاویه، DevOps را میتوان نه بهعنوان یک هدف، بلکه بهعنوان یک «مکانیسم توانمندساز» دید که به تحقق ایدههایی نزدیک به Digital Public Goods کمک میکند. یعنی اگر Digital Public Goods را یک افق فکری بدانیم، DevOps یکی از ابزارهای رسیدن به آن افق در سطح اجرایی و سازمانی است، نه خود آن افق.با این حال، Digital Public Goods در سطحی متفاوت تعریف میشود و بیشتر به ماهیت اجتماعی و دسترسی عمومی فناوریها و دادهها مربوط است، نه صرفاً به نحوه مدیریت و توسعه آنها درون یک سازمان. به همین دلیل، رابطه CALMS با DPG را باید یک رابطه غیرمستقیم و زیرساختی دانست؛ جایی که CALMS میتواند برخی از ویژگیهای لازم برای شکلگیری محصولات یا زیرساختهای عمومی دیجیتال را تقویت کند، اما خود بهتنهایی هدف یا مصداق آن محسوب نمیشود.در نتیجه، اگر CALMS را لایهای عملیاتی در نظر بگیریم، Digital Public Goods را میتوان لایهای مفهومی و اجتماعی دانست که برای تحقق آن، نیاز به مجموعهای از ابزارها و فرهنگهای عملیاتی مانند DevOps وجود دارد.
