واقعیت این است که امروز با پدیده‌ای به نام قطبی‌سازی اجتماعی روبه‌رو هستیم؛ موضوعی که متأسفانه آثار…

واقعیت این است که امروز با پدیده‌ای به نام قطبی‌سازی اجتماعی روبه‌رو هستیم؛ موضوعی که متأسفانه آثار آن را در بسیاری از نهادهای اجتماعی و مذهبی نیز می‌توان مشاهده کرد.به نظر می‌رسد مذهب، که روزگاری نقش پیونددهنده و جمع‌کننده اقشار مختلف جامعه را داشت، در برخی موارد به سمت نوعی انحصار و حتی تجارت حرکت کرده است. در گذشته، دست‌کم در تجربه و خاطره بسیاری از مردم، این فضاها متعلق به همه بودند؛ اما امروز گاهی احساس می‌شود که هر مجموعه بیشتر به گروه و تفکر خاصی تعلق دارد.برای مثال، حسینیه‌ای که در نزدیکی محل زندگی ما قرار دارد، نذورات خود را عمدتاً میان هم‌مسلکان و اعضای همان جریان فکری توزیع می‌کند. در کنار فعالیت‌های مذهبی نیز خدماتی مانند مهدکودک و کلاس زبان انگلیسی ارائه می‌دهد که البته فی‌نفسه ارزشمند هستند، اما در عمل بیشتر در اختیار قشر و گروه خاصی قرار گرفته‌اند و کمتر حالت عمومی و فراگیر دارند.از سوی دیگر، مسجد محله ما چندین واحد تجاری دارد و بخش مهمی از هزینه‌های خود را از طریق اجاره این املاک تأمین می‌کند. البته مسجد در طول روز برای ساعاتی باز است، اما این سؤال مطرح می‌شود که آیا مسجد نباید همانند سنت اولیه اسلام، همواره مأمن و پناهگاهی برای مردم، مسافران و نیازمندان باشد؟ مگر نه اینکه بخشی از فلسفه زکات و وقف، حمایت از درراه‌ماندگان و نیازمندان بوده است؟چندی پیش همسرم قصد داشت برای راز و نیاز و عبادت به یکی از حسینیه‌ها مراجعه کند. با وجود رعایت حجاب و داشتن روسری، به دلیل نداشتن چادر از ورود او جلوگیری شد. آنجا بود که دوباره به یاد آوردیم که ظاهراً برخی از این فضاها دیگر برای همه اقشار جامعه تعریف نشده‌اند و معیارهای خاص خود را برای پذیرش افراد دارند.آنچه بیش از همه نگران‌کننده است، گسترش همین نگاه‌های مرزبندی‌شده و قطبی است؛ نگاهی که به جای نزدیک کردن انسان‌ها به یکدیگر، فاصله‌ها را بیشتر می‌کند. اگر قرار باشد مکان‌های مذهبی نیز به جای آنکه خانه همه مردم باشند، به پایگاه گروه‌های خاص تبدیل شوند، طبیعی است که بخشی از جامعه احساس بیگانگی و طردشدگی کند.متأسفانه نشانه‌های این قطبی‌سازی را روزبه‌روز بیشتر می‌بینیم.نکته دیگری که کمتر درباره آن صحبت می‌شود، منشأ تأمین هزینه نذورات و فعالیت‌های مذهبی است.در سنت اسلامی نیز همواره بر این موضوع تأکید شده که پاکی نیت، بدون پاکی منشأ عمل، معنای کاملی پیدا نمی‌کند. از همین رو، پرسش درباره منشأ تأمین نذورات نه از سر بدبینی، بلکه از سر مسئولیت‌پذیری و دغدغه اخلاقی است.