تركان خزر در اراضی آذربایجان باستان و دریای خزردکتر توحید ملک زاده تركان خزر از جمله اقوام تركي هست…
انتشار: 2026/08/06 13:45 UTCدریافت: 2026/08/06 18:52 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/06 18:52 UTC
تركان خزر در اراضی آذربایجان باستان و دریای خزردکتر توحید ملک زاده تركان خزر از جمله اقوام تركي هستند كه موجد تمدن پيشرفته در عالم بوده اند و در طول تاريخ شاهد فراز و نشيبهاي فراواني بودند. ترکان خزر تمثیل تمدن تركان در سده هاي اواسط سده هفتم بودند ولي به تدريج اوضاع و احوالشان به تدريج مسير قهقرايي پيمود و از آن امپراطوري وسيع كه روزي رقيب امپراطوري ساساني و روم بود نامشان تنها در كلمه كلمه درياي خزر به جاي ماند . آرتور كوستلر كلمه خزر را از كلمه «گزر» تركي از مصدر گزمه ك مي داند كه به مفهوم كوچنده مي باشد .شاید این نام نمودی از سیستم ایلی آنان می باشد.اساس قوم خزر را تركان « سابار/سووار» تشكيل مي دهد . نام سابار / سووار در شهر « بيله سوار » دشت مغان به چشم مي خورد . امپراطوري خزر اقتدار تركان را پس از امپراطوري هون و گؤك تورك به دست گرفت همين امر سبب شد كه بار تولد در يكي از مقالاتش خزران را همان هونها بداند . دراتحاديه هون غيرازتركان اقوام مختلفي نظيرمغولي،تونقوز،تبت وچين شركت داشتند . پيگولوساكايا دستجات ترك « هيونيت » « كيدار » «هياطله » را جزوهونها ميداند . زكي وليدي طوغان معتقد است كه در ايجاد اتحاديه سياسي موسوم به خزر اكثريت با قبايل ترك بوده و تركان طبقه حاكم را تشكيل مي داده اند و طبيعي است كه در امپراطوریي كه در محيط جغرافيايي بين چين تا اروپا گسترده است دهها طايفه غير ترك تحت حاكميت تركان زندگي مي كردند. به نظر ابراهيم قفس اوغلو در سرزمين خزر در كنار لهجه شرقي هون نظير هون ،گوك تورك و اويغور ، لهجه غربي تركان نظير اوغور – بلغارها نيز رايج بود . كوستلر معتقد است كه زبان رسمي خزرها ظاهرا از لهجه چوواشي تركي مي باشد كه هنوز در جمهوري خود مختار چوواشي در روسيه در ميان ولگا و سورا به آن تكلم مي كنند . اساس اقتصاد تركان هون را نيز پرورش اسب تشكيل ميداد اين ماشين جنگي قدرتمند امكان هرگونه مهاجرتهاي وسيع و مانورهاي وسيع نظامي را دراقصا نقاط عالم را فراهم ميآورد بطوري كه در اوايل سده 5 ميلادي، يك اتحاديه نيرومند طايفه اي هون درشمال وغرب درياي سياه پديد آمد كه غيرازهونها، تمام طوايف ترك وغيرترك اعم از اسلاو ژرمن را شامل ميشد . گفته ميشود بيش از 45 قبيله گوناگون داراي تبارها و زبانهاي مختلف ومتفاوت تحت سرپرستي تركان زندگي ميكردند . سرپرستي اين اتحاديه تاآخرين لحظات دولت هون دردست تركان بود .آنچه از واقعيات برميآيد نامها،القاب وعناوين ومناصب هوني همگي متعلق به زبان وفرهنگ تركي است . «شواهد نوشته ديگري از قلعه سرحدي كه درسال 260 ياكمي زودتربوسيله ساسانيها تصرف شده بدست آمده داراي القاب ومناصب فرماندهان جز هوني همه تركي است . پپليو دانشمند بزرگ فرانسو ي نيزمعتقد است هونها ترك بوده اند بي آنكه خود راچنين بنامند . امروزه دانشمندان معتقدند بلغارها ي باستان قبل ازاسلاويزه شدن جزاتحاديه هون بودند وبي شك زبان پروتوبلغاري نيززبان تركي ميباشد امروز كتيبه هاي روني پروتو بلغارقرائت شده و چون خط آنها درظاهرشباهتي با روني دارد آنرا خط روني بلغاري ناميده اند . اين خط با سنگ نوشته اي بزرگتر كان شرقي قرن هشتم (اروخون–يئنيسئي ) نزديكي كلي دارد .ازديگرسوسنگ نوشته هاي يوناني عاميانه با نامها ولقبهاي تركي كه از فرمانروايان تركان بلغار قرن 8 و 9 باقيمانده مطلب راتاييد ميكند وبالاخره سنگبنشته اي با خط يوناني وبه زبان تركي متعلق به دوره هونها، ترك منشا بودن عنصرهون را تثبيت ميكند. تنها واژهای که با الفبای اصلی خزر باقیمانده است واژه OKHQURÜM است به معنی میخوانم و درترکی جدید به صورت OKURUMتلفظ میشود . ائلبروس عزیزوف معتقد است پاره ای از لهجه های ترکی آذربایجانی ارتباط مستقیمی با خزرها دارد .۱۵ مرداد ۱۴۰۵ @yekansasi98
تاریخچه بازدید مشاهدهشده
حدود 46 بازدید تازه در ساعت در این نمونهپستهای تلگرام — یئکن سسی کانالی ) yekənsasi
وجه تسمیهی تبریز🔺 نویسنده: ابراهیم رشیدی (ساوالان) ترجمه، تنظیم و صداگذاری: تورک مقالهلری زمان: 3 دقیقه 39 ثانیه یکی از نوشتههای سابق نگارنده «بررسی لغت تبریز در بستر زبان ترکی» بود که بنا به برخی ملاحظات قسمتهایی از آن را بازنشر میکنم.علت ناکامی برهان قاطع، فرهنگنامهی پارسی، شاردن فرانسوی و احمد کسروی در برابر لغت تبریز این بوده که خواستهاند این لغت را در بستر زبانهایی غیر از زبان ساکنان این شهر تشریح نمایند و برای همین ناکام ماندهاند، ولی ما همسو با آلتای محمدوف بر این باوریم که تحقیق در خصوص لغت تبریز بهتر است در بستر زبان ترکی صورت گیرد.از نظر ما عنصر بنیادی در لغات...ادامه در اینجا instagram.com/turk_makalalarinstagram.com/azturknews_azturk.newshttps//t.me/turkmaqalalar#%D8%… #توپونیم #یئر_آدلاری #ابراهیم_رشیدی #ساوالان@yekansasi98
مصدق و آذربایجاندکتر توحید ملک زادهتا قبل از تغییر سیستم ایالتی ایران به ییستم متمرکز دولتی یعنی گذار به دوره پهلوی، آذربایجان گل سرسبد ایالات ایران بود. ولیعهد در تبریز می نشست و چون پادشاه در تهران فوت می کرد، مینی دربار ولیعهد در تبریز، پس از انتقال به تهران به دربار کل ممالک محروسه تبدیل می شد.آغاز قرن بیستم و تحولات جهانی تغییرات سیستم حکومتی در روسیه، عثمانی، اروپا و ژاپن به ممالک محروسه ایران هم رسید و گل سرسبد ممالک محروسه یعنی آذربایجان سردمدار این تغییرات گردید.نظام ایالتی ولایتی، تغییر رژیم استبدادی به مشروطیت، ایجاد مطبوعات غیر دولتی بعنوان رکن اساسی دموکراسی، تشویق ایجاد مدارس جدید و موسسات نوین اداری، همه و همه به مساعی طبقه ائلیت آذربایجان تقدیم هموطنانش شد ولی از آنجایی که مردم مناطق دیگر چندان اطلاعی از نظام سیاسی آن روز اروپا و جهان نداشتند بنابراین درکی همچون آذربایجانیان نداشتند. متاسفانه با فتح تهران توسط ایلات بختیاری و مردمانی از شمال کشور، نسخه آذربایجانی مشروطیت پیچیده نشد و آذربایجانی جماعت از چرخه بازتعریف نظام اداری و سیاسی حتی فرهنگی کشور بازماند.از جنگ اول جهانی دیگر آذربایجان ولیعهدنشین نشد و والیانی از تهران به تبریز فرستاده شد.افرادی چون مخبرالسلطنه قاتل شیخ محمد خیابانی و در نهایت محمد مصدق السلطنه ( دکتر محمد مصدق بعدی) از خانواده قاجار. وی از اسفند ۱۳۰۰ تا تیر ۱۳۰۱ والی آذربایجان بود و در مجامع ترکی و محافل آذربایجانی به ترکی صحبت می کرد.وی از مخالفان جدی انقراض قاجاریه بود و چون تحصیل کرده دکترای حقوق در اروپا بود به شوونیسم اعتقادی نداشت.مصدق مخالف حکومت خودکامه محمدرضاشاه بود و عقیده داشت نظام شاهی در ایران بایستی براساس سییتم مشروطه فقط بایستی سلطنت کند نه حکومت. در دوران اختلافات وی و جبهه ملی کل افراد ضدشاه حول وی گرد آمده بودند.اهالی ضد شاه اذربایجان نیز که به تازگی از وقایع حکومت ملی آذربایجان و پیشه وری گذر کرده بودند نیز از حامیان وی بودند. هزاران نفر از دموکراتهای دوران خیابانی و پیشه وری از حامیان وی بودند.در دوره مصدق از فشار بر زبان ترکی و آذربایجانیان روشنفکر کاسته شد و شهریار توانست برای اولین بار کتاب حیدربابایه سلام خود را چاپ و منتشر کند.با خروج مذهبی ها و حزب توده از جبهه مصدق، این جبهه ضعیف شد و بالاخره شاه توانست بار دیگر تلاشهای دموکراتیک طلبانه ایرانیان را که از دوران مشروطیت الی خیابانی و پیشه وری از آذربایجان شروع شده بود را در ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ در تهران سرکوب کند.برای اطلاع بیشتر رجوع کنید به کتابگذشته چراغ راه آینده است.۲۸ مرداد ۱۴۰۵@yekansasi98
احمد سمیعی گیلانی هم آرزوی نابودی زبان تورکی را به گور برد، همچون دیگر اسلاف نژادپرستش،@yekansasi98
تورکی دومین زبان مادری گرجستان شد:رشد ۱۴.۷ درصدی شمار تورکزبانان در یک دههآمار رسمی گرجستان نشان میدهد زبان تورکی آزربایجانی به دومین زبان مادری پرگویش در این کشور تبدیل شده است. این زبان، زبان مادری ۶.۸ درصد از جمعیت گرجستان است. شمار گویشوران آن در دهه گذشته ۱۴.۷ درصد افزایش یافته است.@yekansasi98
🖤🖤🖤﷽🖤🖤🖤◼️تشکر و اعتذار"من لم یشکر المخلوق لم یشکر الخالق"هجران ابدی و غم از دست دادن عزیز سفر کردهمان مرحوم مغفور شادروان جنت مکان جوان ناکامعرفان نوری هنوز بر قلبهایمان سنگینی میکندو جز پناه بردن به مشیت الهی و طلب غفران برای آن زنده یاد، چارهای نیست با این وجود حضور پر شور و حق شناسانه مردم بزرگوار از اقشار مختلف بخصوص عزیزانی که در مراسم تدفین، تشییع، سومین وهفتمین روزدرگذشت مرحوم ،ویابا تماس تلفنی، صدور اعلامیه و بنر ، تسلیت در کانال ها و گروه های مجازی و ما را قرین محبت خود قرار دادند صمیمانه قدردانی میکنیماز این که به علت تألمات روحی تاکنون توفیق تشکر حضوری میسر نگردید، قلبا پوزش میطلبیمامیدواریم خداوند عنایت فرماید محبت شما عزیزان را در مراسم شادیتان جبران کنیم.با احترام ازطرف خانوادهای معزا:نوری،خضرلو"یئکن سسی"تلگرام کانالی ...بیزه قوشولون @yekansasi98روبیکاکانالی 👇👇rubika.ir/yekan_sasi2026
✅ ابراهیمپور، عضو هیأت رئیسه مجلس:🔹 واردات خودروهای کار کرده ۳ تا ۵ سال، آزاد شد🔹 سقف واردات خودروی سواری در سال جاری، ۲۰ هزار دستگاه تعیین شده"یئکن سسی"تلگرام کانالی ...بیزه قوشولون @yekansasi98روبیکاکانالی 👇👇rubika.ir/yekan_sasi2026