🔹 واکنش محمد معدنی پور به خبر بحران فرونشست زمین در استان البرزنیاکان ما از هزاران سال پیش برای مقا…
انتشار: 2026/07/18 10:46 UTC
🔹 واکنش محمد معدنی پور به خبر بحران فرونشست زمین در استان البرزنیاکان ما از هزاران سال پیش برای مقابله با کمآبی و خشکسالی، شاهکاری به نام قنات را پدید آوردند؛ سازهای که بدون نیاز به برق، پمپ و آسیب به محیط زیست، قرنها حیات را در بخش بزرگی از ایران ممکن ساخته است.سالها پیش به شوق دیدن قنات تاریخی گناباد و آشنا کردن فرزندانم با این میراث ارزشمند، به آنجا سفر کردیم. مشاهده قناتی با بیش از دو هزار و پانصد سال قدمت، تجربهای شگفتانگیز بود. قناتی که گفته میشود تکمیل آن حدود چهارصد سال به طول انجامیده است؛ یعنی مدیران، مهندسان و مردمانی بودهاند که با وجود آنکه خود بهرهای از نتیجه نهایی نمیبردند، برای آیندگان سرمایهای ماندگار به یادگار گذاشتند. میراثی که تا امروز دشت خشک گناباد را سیراب نگه داشته است.قنات همچون مدیری دانا، میزان برداشت آب را با توان واقعی سفرههای زیرزمینی تنظیم میکند و به انسان میآموزد که متناسب با منابع موجود کشت و کار کند. اما چاهها و پمپهای پرقدرت از چنین قابلیتی برخوردار نیستند و در بسیاری از مناطق، زمینه تخلیه و نابودی سفرههای آب زیرزمینی را فراهم کردهاند.بسیاری از روستاها و آبادیهای دامنه البرز دارای قنات بودهاند و هنوز نیز آثار آنها باقی است. بسیاری از مردم خاطراتی شیرین از آب زلال قناتها دارند، اما متأسفانه بخش بزرگی از این میراث ارزشمند خشک یا متروک شده است. در حالی که متخصصان میدانند بسیاری از قناتها در صورت حفظ حریم، جلوگیری از برداشتهای بیرویه و انجام لایروبی اصولی، قابلیت احیا دارند.سال گذشته برای پیگیری احیای قنات هیو به جهاد کشاورزی ساوجبلاغ مراجعه کردم، اما متأسفانه متولی مشخص و متخصصی در این زمینه نیافتم. حتی دانش فنی لازم نیز بهسختی در دسترس بود و تنها چند شماره از پیمانکاران کشورهای همسایه معرفی شد. که بیشترشان هم به کشور خود برده شده بودند. این در حالی است که ایران هنوز در شهرهایی مانند یزد، کاشان و گناباد استادان و کارشناسان ارزشمندی در حوزه قنات دارد.پیگیریهای من درباره قنات هیو نتیجه مشخصی نداشت. ظاهراً در سالهای گذشته بودجهای برای لایروبی آن اختصاص یافته بود، اما اثری از اجرای واقعی طرح دیده نمیشد. امیدوارم مسئولان محترم بیش از پیش به موضوع آب و خاک توجه کنند و حفظ قناتها را به عنوان یکی از مؤثرترین و پایدارترین راهکارهای مدیریت منابع آب در نظر بگیرند.همچنین امیدوارم در بحث کمآبی، نگاهها تنها متوجه چند محصول خاص نباشد و به الگوی کلی مصرف آب در بخش کشاورزی نیز توجه شود. حفظ و احیای قناتها میتواند نخستین حلقه از زنجیره اقدامات مؤثر برای حفاظت از منابع آبی کشور باشد.از رسانه ها به ویژه کانال ایران مهر تقاضا دارم در حد امکان موضوع احیای قناتها، حفظ حریم آنها و بهرهگیری از دانش استادان این حوزه را از طریق دستگاههای مسئول پیگیری فرمایند.۲۷ تیر ۱۴۰۵ایرانمهر @alborzology




