— تمنای بیغمان #اگر_دعاهایتان_نباشد {۲} | تصاویر زیادی از «بهشت» در قرآن کریم روی پرده رفته است. ن…
انتشار: 2026/07/05 10:35 UTC
— تمنای بیغمان #اگر_دعاهایتان_نباشد {۲} | تصاویر زیادی از «بهشت» در قرآن کریم روی پرده رفته است. نعمتها، لذتهای جسمی و روحی، منظرهها، مکالمهها و... اما تصویر تأملبرانگیز، لحظهٔ دعاها و مناجات ساکنان بهشت است:[دَعْوَاهُمْ فِيهَا سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ .... وَآخِرُ دَعْوَاهُمْ أَنِ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ] : «دعایشان در آنجا "سبحانک اللهم" و .... و پایان دعایشان "الحمد لله رب العالمین" است» [یونس ۱۰].در حواشی گفتهاند البته اهل بهشت عبادت و تکلیف ندارند. اما چرا اساسا ذهن به سمت این شائبه رفته است؟! روشن است که آیۀ مبارکه در مقام توصیف لذتهای معنوی اهل بهشت است و سخنی از تکالیف نیست. - دعایشان در بهشت(سُبْحانک اللّٰهمَّ) است. یعنی گفتن هر لفظی که به کمال و بینقصی او اشاره کند¹: تویی همه چیز تمام. تو هیچ شباهتی با تصورات و اظهارات اهل کفر و شرک نداری². میگفتند قیامتی در کار نیست! اگر هم هست، در هر صورت، ما وضعیت بهتری خواهیم داشت³! اما این بیحکمتیها از ساحَت تو دور است. - و پایان دعا و تمنایشان نیز اشاره به همان کمال او است. همهٔ خوبگفتنها لایق معبودی باد که صاحباختیار و مربی کائنات است. «تسبیح»، نفی بدگوییها و بدذهنیها و «تحمید»، اثبات خوبگوییها در حق اوست. اما اینها، دعا به معنای رایج نیست. دعا به معنای مطالبه و درخواست امر مشخصی نیست. به همین دلیل از دو زاویه میتوان آن را تحلیل کرد:۱- در واقع اینجا دیگر تمنایی وجود ندارد. همه چیز فراهم است. بیشتر از انتظارشان عطا شده است. بیشتر از این چه میخواهند جز تمنای خود خدا و لذّت از ستایش او..و ابراز رضایت از وضع موجود. خداخدا کردنشان، از اول تا به آخر، برای ابراز شگفتی و رضایت است⁴. شگفتی از جلال و جمال خدا. از شکوه و عطای خدا. اینجا مقام، مقام بیغمی است و دغدغهای جز معراج نیست. ۲- تمنا و مطالبه هست. اما کافی است لب تَر کنند و خدا را ندا کنند. موضوع ندا هر چه باشد لزومی به بیانش نیست. با بیان همان اعتقاد و ایمانی که از قبل داشتهاند هر چه بخواهند مهیا میشود⁵ و ایمان مگر چیزی غیر از تسبیح و تحمید است. این درس بزرگی دارد. ایمان و اعتقاد، دعا را محقق میکند؛ خدا را اجابت کنید تا شما را اجابت کند حتی اگر خواستۀ خود را تصریح نمیکنید:[... أَجِيبُوا دَاعِيَ اللَّهِ وَآمِنُوا بِهِ يَغْفِرْ لَكُم مِّن ذُنُوبِكُمْ وَيُجِرْكُم مِّنْ عَذَابٍ أَلِيمٍ] : «دعوتکننده خدا را پاسخ [مثبت] دهید و به او ایمان آورید تا [خدا] از گناهانتان درگذرد و از عذابی پر درد پناهتان دهد».[الأحقاف ۳۱]. یونس تمنای نجات داشت و در دل تاریکیها ندا در داد که "«لا إِلَٰهَ إِلَّا أَنتَ سُبْحَانَكَ» خدایی جز تو نیست، پاکا که تویی، من از ستمکاران بودم"⁶ و نجات یافت ...چون در مقام خواهش، ایمانش را اظهار کرد. نجات اهل ایمان - در همهٔ دورانها- نیز چنین است.¹ تفسیر فتح البیان (۲۲/۶).² الإسراء ۴۳.³ الکهف ۳۶.⁴ تفسیر ابن عاشور (۱۰۳/۱۱). تفسیر رازی (۲۱۵/۱۷). فی ظلال (۱۷۶۸/۳). ⁵ تفسیر مقاتل (۲۲۸/۲).⁶ الأنبیاء ۸۷