✨🕋✨در نکوهشِ شتابزدگی؛ و تأملی در حکمتِ آهستگی:گروهی از حکیمان گفتهاند: از شتاب بپرهیز؛ که عرب آن…
انتشار: 2026/07/09 12:33 UTC
✨🕋✨در نکوهشِ شتابزدگی؛ و تأملی در حکمتِ آهستگی:گروهی از حکیمان گفتهاند: از شتاب بپرهیز؛ که عرب آن را «مادرِ پشیمانیها» نامیده است. زیرا شتابزده، پیش از آنکه بداند، سخن میگوید؛ پیش از آنکه بفهمد، پاسخ میدهد؛ پیش از آنکه بیندیشد، تصمیم میگیرد؛ پیش از آنکه بسنجد، حکم میراند؛ پیش از آنکه بیازماید، میستاید؛ و پیش از آنکه خبر یابد، نکوهش میکند. چنین کسی، در حقیقت، نه با خرد، که با اضطرابِ دل راه میرود؛ و هر گامی که برمیدارد، بذرِ ندامتی تازه در جان میافشاند.هیچکس این خوی را همنشین خود نسازد، مگر آنکه پشیمانی را در کنار خویش بنشاند و سلامت را از خود دور کند. شتاب، پردهای است بر دیدگانِ دل؛ حجابِ سنگینی که آدمی را از دیدنِ فرجامِ کارها بازمیدارد و او را از چشیدنِ آرامشِ تصمیمهای سنجیده محروم میسازد.آدمی، هنگامی که در گردابِ عجله میافتد، از «بصیرت» که چراغِ راهِ مؤمن است، دور میشود؛ و این همان است که قرآن کریم هشدار میدهد: ﴿وَلا تَقْفُ ما لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ﴾ یعنی: بر چیزی که علم نداری، قدم منه و پیروی مکن. شتاب، انسان را به پیروی از نادانی میکشاند؛ و نادانی، نخستین پلهی سقوط در لغزشهای اخلاقی و تصمیمهای بیریشه است.شتاب، نه تنها تصمیم را میآلاید، بلکه روح را نیز پریشان میسازد. انسانِ شتابزده، در ظاهر میدود، اما در باطن، از خویشتن عقب میماند؛ زیرا فرصت نمییابد که با خود بیندیشد، با حقیقت گفتوگو کند، و با خدا آرام گیرد. آهستگی، هنرِ زیستن با حضور است؛ و حضور، سرچشمهی حکمت.آرامگام کسی است که پیش از سخن، میسنجد؛ پیش از پاسخ، میفهمد؛ پیش از تصمیم، میاندیشد؛ و پیش از داوری، حقیقت را میجوید. چنین انسانی، نه تنها از پشیمانی دور میماند، بلکه در مسیرِ زندگی، به وقار و طمأنینهای میرسد که قرآن آن را نشانهی اهلِ ایمان میداند: ﴿وَعِبادُ الرَّحمنِ الَّذينَ يَمْشونَ عَلَى الأَرْضِ هَوْنًا﴾ بندگانِ رحمان، آرامگامانِ زمیناند؛ آنان که شتاب، در جانشان راه ندارد.شتاب، دشمنِ بصیرت است؛ و آهستگی، دوستِ حکمت. شتاب، انسان را از حضور در لحظه میرباید؛ و آهستگی، او را به حضور در حقیقت میرساند. شتاب، تصمیم را میلرزاند؛ و آهستگی، آن را استوار میسازد. شتاب، دل را پریشان میکند؛ و آهستگی، آن را به آرامشِ الهی نزدیک میگرداند.آدمی، هرگاه از شتاب رها شود، از پشیمانی نیز رها میشود؛ و هرگاه به آهستگی روی آورد، به سلامتِ روح و وقارِ ایمان دست مییابد.-حمـزه خـان بیگـی