شبی یک سرگذشت : امشب بشاّربن برد شاعر نابینای ایرانی به پایان قرن دوم هجری نزدیک میشویم ایران درزیر…
انتشار: 2026/07/09 14:14 UTC
شبی یک سرگذشت : امشب بشاّربن برد شاعر نابینای ایرانی به پایان قرن دوم هجری نزدیک میشویم ایران درزیر سم ستوران تازیان میلرزید دیگر از زبان مادری خبری نبود همه باید به عربی تکلم میکردند ، صدای فریاد کسانی که در برابر جور امویان بپا خواسته بودند هر ازچندگاهی بگوش میرسید. تفاخر امویان با نهضت سیاه جامگان فروریخت یک باردیگر ایرانیان در آوردگاه زاب انتقام جنگ قادسیه را گرفتند و نشان دادند که ازنژاد مردمانی هستند که طلیعه دار تمدن جهانی بودند ، عباسیان برمسند قدرت نشستند وخیلی زود با کشتن اولین وزیرایرانی ابوسلمه خلال وسردار شجاع ابومسلم خراسانی ماهیت خودرا نشان دادند ، کم کم نهضت شعوبیه شکل گرفت وایرانیان روشن ضمیر دست به قلم برده کاری که شمشیر نتوانست انجام دهد آنان با قلم به انجام رساندند ، نهضت شعوبی بالا گرفت وشعرا وادیبان به فارسی روی آورده زبان عربی را به محاق فراموشی سپردند ، شعرای ایرانی عرب زبان زیادی بودند که برتری ایرانیان را ستوده واعراب راهجو میکردند، از آن جمله (بشاّربن برد) یکی از انان بود.بشاّر پسر برجوخ شاهزاده تخارستانی بود که اعراب اورادرجنگ اسیرکرده به بصره بردند بعدازمسلمان شدن باکنیزی ازدواج کرد ، از این پیوند طفلی نابینا بدنیا آمد ، کودکی بود باهوش وخوش قریحه هرچه می شنید یادمی گرفت ، از نو جوانی شعر می سرود کم کم کارش بالا گرفت اشعار او رنگ ملیت پیدا کرد به اجدادش افتخار میکرد اشعارش با موضوعیت برتری ایرانیان و گرامی داشتن آتش درشهر پیچید بطوریکه مردم بخصوص بانوان جهت شنیدن اشعارش به منزل اومیرفتند بیشتر درقالب قصیده وغزل به ستایش ایرانیان و نکوهش تازیان می پرداخت ، اشعار بجا مانده از او رامیتوان در کتابهای (وفیات الاعیان ، ابن خلکان و الاغانی ابوالفرج اصفهانی ) مشاهده نمود ، اورامیتوان پیشرو شعرایی شمرد که در تفاخر به نسب خود وتحقیر عرب شعر سرودند اینکه کسانی مثل جاحظ او را زشتخوی ، درشت اندام وزشت روی نوشته اند عادت نویسندگان عرب است که هر چیز زشتی را به مخالفین نسبت میدادند ، هجوکردن بزرگان وامرا عرب وشعر هایی که میسرود زبانزد همه گردید ، طرفداری از زرتشتیان وگرامی داشتن آتش به عنوان یک عنصر که مظهر روشنایی وقابل تقدس بود ، همراه باقصیده های تحقیر کننده باعث گردید اورا به زندقه متهم نمایند. سرانجام مهدی سومین خلیفه عباسی به سبب هجوی که بشاّر در حق اوکرده بود وقتی به بصره رفت دستور داد او را گرفته چندان تازیانه زدندکه چشم ازجهان فروبست .درجایی دیگر نقل شده دستور داد او را در رود غرق کردنند *کاظم مزینانی تا جستاری دیگر بدرود ماخذ*تاریخ ادبیات ایران دکتر ذبیح الله صفاج۱ص۱۹۱*دوقرن سکوت دکتر زرین کوب چاپ دوم انتشارات امیرکبیر ص۲۷۱*حلاج علی میرفطرس ص۱۲۲تاریخ اجتماعی ایران راوندی ج۱۰ص۸۹@goshetarikh
پستهای تلگرام — گوشه هایی از تاریخ
شبی یک سرگذشت : امشب داریوش سوم قسمت پنجم آریو برزنسال 330 پیش از میلاد سالگرد حماسه آریوبرزن .این رویداد درکتابهای تاریخی بصورت مختصر وکامل آمده است ، هریک ازتاریخ پژوهان با اختلاف بیان کرده ولی دریک چیز اتفاق نظر دارند وآن اینکه این مرد دلاور تافداکردن جانش دربرابر اسکندر ایستادگی کرد. قبلاً برایتان گفتم باشکست داریوش سوم و تصرف شهر شوش اسکندر با سپاهیانش به عزم تسخیرشهر پارسه (پرس پولیس) حرکت کردند راه پارسه از میان کوه های زاگرس میگذشت مقدونیها بایداز تنگه می گذشتند تا به پارسه برسندبنگاه ازبالای تنگه سنگهاشروع به غلتیدن میکنندباران تیربر سر مقدونیهاباریدن میگیردعده زیادی کشته ومجروح میگردند حال دیگربرای اسکندر مانعی بزرگ پیش روست ، شجاع مردی ازتباردلیران بانام (آریوبرزن) وخواهر دلیرش یوتاب(به معنای درخشنده) به اتفاق جمعی ازسربازان غیرتمند تنگه رابسته اند اسکندر از حملات مکررهیج نتیجه ای نمیگیردسه روزجنگ ادامه داردهرحمله باکلی تلفات بدون نتیجه پس زده میشود درصدد مذاکره برمی آید. پیشنهادمیدهددرصورت بازکردن تنگه اورا ساتراب همان منطقه مینماید ولی مقام دنیاهیج وطن پرستی رانمی فریبد مردانه ازپیشروی دشمن جلوگیری مینماید. ناآشنایی اسکندر با منطقه به سود پارسیان بود ولی یک چوپان که تاریخنگاران نامش را(لیبانی) (اسیر اسکندر) نوشتهاند راه گذر از کوهستان را به مقدونیان نشان میدهد و اسکندر میتواند آریوبرزن و یارانش را به دام اندازد ، تعداد اندک نیروهای مقاومت خیلی زود درهم میشکند اریوبرزن وخواهرش یوتاب باداشتن اسب واصرارسربازان که جان خود تانرانجات دهیدبی فایده است یوتاب واریوبرزان تاآخرین قطره خونشان میجنگندتاکشته میشوندوبرگ زرینی ازفداکاری ، وطن پرستی ازخودبیادگار میگذارند.گفته میشود ایستادگی آریوبرزن یکی از چند ایستادگی انگشت شمار در برابر سپاه اسکندر بودهاست.میگویند اسکندرپس ازاین جنگ چوپان خائن را ازبین میبرد.بر پایه یادداشتهای به دست آمده ازکالسیتنس تاریخ نگار اسکندر، ۱۲ اوت سال ۳۳۰ پیش از میلاد ، به این مبارزه اشاره وشرح این جنگ رابه وضوح شرح داده است .کاظم مزینانی تامطلبی دیگربدرود. تاریخ ایران باستان مشیرالدوله. پبرنیاتاریخ مردم ایران قبل ازاسلام زرین کوبهزاره های گمشده دکتررجبی @goshetarikh
شبی یک سرگذشت:امشب هولاکو وسقوط بغداد ق۳هولاکو گام اول که تسخیر قلاع اسماعیلیه بود برداشته اینک در صدد ازبین بردن بغداد مرکز خلافت عباسی بود. مستعصم این خلیفه نا لایق از ابتدای به خلافت نشتن تا رسیدن هولاکو شانزده سال را سپری کرده بود ، دراین مدت اومشغول عیش ونوش بود ، هیج گونه فکروچاره ای درسرنداشت گویی دراطراف او هیج اتفاقی نیفتاده است تمام خبرهای قتل عام مردم ماوراءالنهر وخوارزم وخراسان را درباریان مغرض و چاپلوس خبر های بی اهمیت و ناچیز جلوه میدادند دراین مدت مغولان چند دفعه ای به حدود بغداد نزدیک شده و به عقب رانده شده بودند ، دراین تاریخ نیروهای خلیفه به شصت هزار نفر میرسید و بزرگان لشگری وکشوری عبارت بودند از (مؤیدبن العلقمی وزیر) (شرف الدين اقبال شرابی از فرماندهان قشون) و (علاءالدین آلتون برس دواتدارکبیر) وتنی چند نفر دیگر که اخلاصی به خلیفه نداشتند وبیشتر بفکر مال اندیشی خودبوده با یک دیگر مخالفت می کردند درسال(۶۵۰) برخورد شدیدی بین شیعه وسنی به وجود آمد مستعصم ابوبکر فرزندش را مامور رفع اختلاف کرد او با حمله به مرکز شیعیان در محله(کرخ بغداد) و(مشهدامام موسی بن جعفر ع)دست به قتل و غارت و کارهای زشت زد که شیعیان رابشدت ناراحت و مؤید الدين بن العلقمی وزیر شیعه را از خلیفه بیزار کرد. این وضع بغداد بود تاسال( ۶۵۷) که هولاکو در همدان بالشگریان زیاد درحالی که بزرگان ایرانی مانند (صاحب موصل) و(اتابک فارس ابوبکر بن سعد)و(خواجه نصیرالدین طوسی)و(عطا مللک جوینی )و دو پسرش و(رئيس الدوله طبیب همدانی) دراردوی او بوده آخرین رایزنی جهت حمله به بغداد انجام گرفت ، خان مغول حدود ده ماه درهمدان ماند در بدو ورود به کرمانشاه بایجو را احضار کرد بار دیگر اورا به بلاد روم فرستاد و خود به تهیه سپاه مشغول شد دراین مدت چند بار بین هولاکو وخلیفه سفرا رفت وآمد کردند.کاظم مزینانی تاشبی دیگربدرود *ادامه دارد.@goshetarikh
شبی یک سرگذشت:امشب هولاکو وسقوط قلاع اسماعیلیه ق۲ درشب قبل گفتیم خورشاه رهبر اسماعیلیان تسلیم شد ، هولاکو با احترام با خورشاه رفتارکرد همچنین دستور داد قلعه میمون دز را با حدود صد قلعه اسماعیلی دیگر خراب کردند ، دراین میان سه قلعه مهم الموت ، لمسر وگردکوه هنوز مقاومت نموده عاقبت گردکوه بعد بیست روز ولمسر یکسال بعد تسخیر شد الموت خیال نداشت تسلیم شود حتی به فرمان خورشاه هم تسلیم نشد مغولان باچنگ قلعه را تسخیر کردند تمامی ذخائر ونفایس وگنجینه والات ادوات گرانبهای آنان را به غنیمت بردند کتابخانه مهم که طی سالیان تبدیل به گنجینه ای شده بود چیزی نمانده بود که بدستور هولاکو نابود شود ولی عطاملک جوینی اجازه گرفت که بررسی نماید عطاملک قرآن ها وکتب نفیسه والات نجومی و رصدی موجود راضبط کرد از جمله کتاب نفیس سرگذشت( حسن صباح بنام سیدنا) والباقی که متعلق به مذهب اسماعیلی بود ازبین بردند ، رکن الدین خورشاه چند روزی میهمان هولاکو بود به خواست خودش به دیدار منکوقاآن رفت ولی خان بزرگ اورا چون هنوز جمعی از پیروان اسماعیلی مقاومت می کردند نپذیرفت خورشاه برگشت در کنار رود جیحون بدست مغولان کشته شد(۶۵۵) هولاکو دو پسر وخواهران وبرادران وهرکس از ایشان بود دربین ابهر وقزوین امر به کشتن داد ، همچنین حکمران مغولی خراسان امر به سرشماری اسماعیلیان قهستان داد چون همگان جمع شدند دستور کشتار انان را صادرکرد ، گویند دوازده هزار نفر دراین واقعه کشته شدند ، بااین حال هنوز جمع دیگری از آنان در گوشه وکنار ایران بخصوص در شامات با مغولان مبارزه میکردند این وضع تا دوران جانشینان هولاکو ادامه داشت تا اینکه مغولان درسال( ۶۷۱) تمامی قلعه های آنان در منطقه شامات ولبنان را فتح کرده وبرای همیشه این فرقه جنگ مسلحانه را کنار گذاشتند. ادامه دارد*کاظم مزینانی تاشبی دیگربدرود *@goshetarikh
شبی یک سرگذشت:امشبهولاکو وتصرف قلاع اسماعیلیه ق ۱اینک هجوم دوباره مغولان به ایران آغاز شدولی اینبار بایک هدف مشخص ، و آن ازبین بردن قلعه های اسماعیلیه وتسخیر بغداد بود .قبلا گفتیم (کیتوبوقا) سردار مسیحی هولاگو پیش قراول سپاه که به ایران آمده بود ، سال بعد باده هزار پیاده وسواره به قهستان تاخت بعضی از قلاع اسماعیلیه را گشود سپس به دامغان تاخت وقلعه مهم و گرد کوه یا( دزگندان)را محاصره کرد دراین تاریخ اسماعیلیان آن برندگی وجلادت گذشته را نداشتند معذالک حریف دست وپا بسته ای هم نبودند آنان بشدت مقاومت میکردند دربعضی از مواقع حتی به مغولان هم شبیخون میزدند ، در این زمان که(کیتوبوغا)در طارم ورودبار مشغول تسخیر قلاع اسماعیلیه بود ، هولاکو دراواخر سال( ۶۴۳)ازجیحون گذشت از راه بلخ وهرات وخواف به خراسان واردشد دراین وقت امیر ارغون دبیران وعمال زیر دست خود رابه هولاگو معرفی کرد که درخدمت خان باشند ، يکی ازاین دبیران (عطا ملک جوینی پسر صاحب دیوان بود) هولاگو به طوس وارد شد کیتو بوغا به خدمت هولاگورسید همچنین بعضی از بزرگان خراسان به خدمت هولاگو رسیده اظهار بندگی کرده درپست خود ماندگار شدند.هولاگو تصمیم داشت تا مسئله اسماعیلیان را برای همیشه حل نماید لذا در خرقان وبسطام بود که دونماینده به نزد خورشاه آخرین رهبر اسماعیلی فرستاد ، خورشاه که یارای مقاومت درخود نمیدید ظاهراً تمکین کرد برای اثبات حرفش دستور داد قسمتی از دیوارهای قلعه الموت ، میمون دز و لنبه سر(لمسر) را خراب کرده گفت یکسال دیگر خدمت میرسم هولاگو که یقین داشت که خورشاه دروغ می گوید سپاهیان رابه سه دسته تقسيم نموده پس از تصرف مناطق کوهستانی درسال(۶۵۴)به راه های سخت بین رودبار وطالقان مستقر گردید بار دیگر خورشاه را به تسلیم فراخواند ، خورشاه پسروبرادرخود رابا خواجه نصیرالدین طوسی وپسران رئیس الدوله همدانی طبیب وموفق الدوله به خدمت هولاگو فرستاد خودنیز در تاریخ اول ذی القعده سال (۶۵۴) ازقلعه پایین آمده به خدمت هولاگو رسید بدینسان حضور فعال صدوهشتاد ساله اسماعیلیان به پایان رسید.ادامه دارد۰@goshetarikh
شبی یک سرگذشت : امشبلشگر کشی محمود غزنوی ق۵محمود برای پیش برد هدفی که داشت احتیاج به حکم دینی داشت که از بعضی علمای پیرو شریعت حنفی و دربار خلیفه عباسی القادربالله دریافت کرده بود از طرفی برای اینکه دربارش را به لحاظ پیش برد علم ودانش مثبت نشان دهد جمعی زیاد از علمای علم و دانشمندان و شاعران را گرد آوری کرده بود تا بدینوسیله بزرگی خودش را به رخ همگان نشان دهد .جریان خواستن ابوعلی سینا و ابوسهل مسیحی فیلسوف و ابوریحان بیرونی و ابوالحسن خمار پزشک و ابونصر عراقی ریاضی دان را اغلب شنیده اید که حکمی توسط حسین بن علی بن میکال( حسنک وزیر) از دربار مامون خوارزمشاه خواست تا آنان به دربار او روانه کنند.از میان این پنج نفر سه تن به دربار محمود روانه شدند ولی پورسینا و ابوسهل مسیحی با کمک مامون خوارزمشاه مخفیانه به سمت غرب ایران گریختند ، نیت سلطان محمود از خواستن این دانشمندان خریدن ابرو واعتبار برای دربارش بود که خود سر گذشتی جدا گانه دارد.فردوسی هم از این قاعده مستثنی نبود او توسط فضل بن احمد و توصیه اسفراینی به محمود معرفی گردید که پس از سرایش شاهنامه بین محمود و حکیم توس اختلاف افتاد ، فردوسی از بیم جان غزنین را ترک به هرات وبعد به طبرستان رفت ، به هر روی می توان چهار مرکز فرهنگی در زمان محمود وتوسط او به انهدام انجامید یک در بار مجدالدوله دیلمی که وزیری بنام صاحب بن عباد با آن کتابخانه معروفش که در ری و اصفهان بود ۳۸۷هجری، دوم دربار سامانی که در بخارا بود که آنهم با حمله محمود از بین رفت ، سوم مقر حکومت شمس المعالی قابوس وشمگیر در طبرستان ۴۰۳ و چهارم دربار خوارزمشاهیان در خیوه ۴۰۸ اینهم نتیجه کار فرهنگی محمود غزنویمحمود باتمام این ثروت اندوزی فوقالعاده خسیس و خشک دست بود که در اینمورد وقایع بسیار است ، سرانجام این مرد قدرتمند در تاریخ روز پنجشنبه ۲۳ربیع الثانی درسال۴۲۱در غزنین به مرض سل از دنیا رفت. کاظم مزینانی تا جستاری دیگر بدرود. ماخذتاریخ ادبیات ایران ادوارد براون ص۱۷۳کامل ابن اثیر در وقایع سال۴۲۰تاریخ بیهقیتاریخ سیستان ص۷و۸حماسه سرایی درایران دکتر صفاص۱۶۶تاریخ نهضتهای ملی ایران ۳۱۰به بعد@goshetarikh
🔸🎥پانزدهم تا هفدهم امرداد « جشن نوروز بل » ( نوروزدیلمی ) گرامی باد 📌«بل» در زبان گیلکی به معنی شعله آتش است و نوروز بل یعنی شعله آتش نوروزی. البته نه آن نوروز ملی که در جای جای فلات ایران مرسوم است بلکه نوروز گیلک وگالش باستانی است که دربخش های جلگه ای و کوهستانی مازندران و گیلان و تالش به عنوان یک آیین فاخر و تاثیر گذار با زندگی مردم پیوند خورده است. نوروز بل جشنی تاریخی است که در گاه شمار گیلکی و آغاز سال دیلمی از سوی اقوام گیلان زمین، مردم غرب مازندران، الموت قزوین و طالقان البرز جشن گرفته می شد.در این رسم کهن ، روزهای ۱۵ تا ۱۷ مرداد هنگام غروب آتشی برمیافروزند و دور تا دور آتش با ساز و آواز و رقص و پایکوبی به استقبال سال نو میروند. به باور دیلمیان گیلکیزبان آتش کمکنندهٔ برف و سرماست.#روزشمار#جشن_باستانی@goshetarikh@namebastan