📍نقدونظردر ۴۸ ساعت گذشته در فضای مجازی و گروههای تخصصی معلمان و اساتید گروه اساتید علوم تربیتی، گف…
انتشار: 2026/08/21 08:10 UTCدریافت: 2026/08/22 00:28 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/22 00:28 UTC
📍نقدونظردر ۴۸ ساعت گذشته در فضای مجازی و گروههای تخصصی معلمان و اساتید گروه اساتید علوم تربیتی، گفتوگوهایی پیرامون الگوهای شناسایی و جذب دانشآموزان سرآمد یا به اصطلاح تیزهوشان و آسیبهای جداسازی، داشتیم.بر آن شدیم تا برخی از این نظرات را برای فهم بهتر مساله بازنشر کنیم.▫️از جمله طرفین این گفتگوها:_سیامک مهجور، استاد پیشین دانشگاه علامه طباطبایی و هم اکنون مقیم آمریکا_محرم آقازاده، پژوهشگر حوزه آموزش و هماکنون مقیم کانادا در گروه اساتید برنامه ریزی درسی _ فرهاد لیثی رئیس گروه پژوهشسراهای دانشآموزی در گروه روانشناسان و مشاوران _و تعدادی از مدرسان و پژوهشگران آزاد در این گفتگوها در اینستاگرام و بله در ادامه یادداشتی از دکتر محرم آقازاده میخوانید:#آموزش_خوب_حق_همه_بچههای_ایرانه🌏 تربیت و توسعه | کیفیت برای همه @iranHumanDevelopment2
پستهای تلگرام — 🌏 تربیت و توسعه
📍نقدی بر نقد بازنگری در فلسفه مدارس خاص✍ بابک کاظمی، معلم _ گیلاندکترای سیاستگذاری عمومیجناب آقای دکتر نظری عزیزبا سپاس از نگاه دقیق و دغدغه مند شما با بخش عمده این تحلیل عمیقا موافقم.به باور من مسئله اصلی مخالفت با حمایت از دانش آموزان مستعد نیست بلکه مسئله شیوه حمایت از استعدادها و هزینه ای است که این سیاست برای کلیت نظام آموزشی ایجاد می کندوقتی بهترین معلمان و دانش آموزان و بخشی از امکانات آموزشی را از مدارس عادی خارج می کنیم نمی توان انتظار داشت کیفیت مدارس عادی ارتقا پیدا کند.مدرسه عادی نباید به مدرسه درجه دو تبدیل شود و مدرسه خاص به تنها مسیر موفقیت و آینده بهتر دانش آموزان تبدیل شود.از سوی دیگر استعداد را نباید فقط در موفقیت در آزمون های تستی و رقابت برای ورود به مدارس خاص خلاصه کرد.خلاقیت و تفکر انتقادی و مهارت حل مسئله و توانایی های اجتماعی و هنری نیز بخشی از استعداد دانش آموزان است که باید در نظام آموزشی دیده شود.به نظرم به جای جداسازی گسترده باید به سمت شناسایی و حمایت از دانش آموزان مستعد درون مدارس عادی حرکت کنیم و در کنار آن کیفیت آموزش عمومی را برای همه دانش آموزان ارتقا دهیم.اگر قرار است آموزش و پرورش موتور توسعه کشور باشد نمی توان کیفیت آن را برای اکثریت دانش آموزان قربانی موفقیت گروهی محدود کرد.عدالت آموزشی یعنی هر دانش آموز فارغ از محل زندگی و وضعیت اقتصادی خانواده اش فرصت واقعی برای رشد و شکوفایی داشته باشد.به اعتقاد من امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند بازنگری در فلسفه مدارس خاص و سیاست جداسازی دانش آموزان هستیم.توسعه پایدار آموزشی زمانی اتفاق می افتد که مدرسه خوب یک استثنا برای عده ای محدود نباشد بلکه حق همه کودکان ایران باشد.#آموزش_خوب_حق_همه_بچههای_ایرانه🌏 تربیت و توسعه | کیفیت برای همه @iranHumanDevelopment2
💬 جایگاه مدارس و برنامههای تیزهوشان در نظامهای آموزشی پیشرفته ✍ محرم آقازاده موضوع مدارس تیزهوشان یا استعدادهای خاص یا غیره، از موضوعات دیرپای نظامهای آموزشی است. اندیشمندان محترم کانال (Iranian Curriculum and Instruction Professors) با مدیریت جناب…📍نقد و پاسخی پیرامون وجود مدارس تیزهوشان در برخی کشورها✍ مرتضی نظری سلام دوست ارجمندم جناب آقای لیثیجنابعالی حتما در جریان هستید که جریان مدافع حفظ این سبک و سیاق غلیظ و شدید جداسازی بچه های سرآمد و تیزهوش در ایران، تأمینِ دلیل برای اجرای منویاتش را با استناد به مدل کشورهایی که بعضا شما [و آقای دکتر محرم آقازاده در یادداشت بالا] هم اشاره کردید و از جمله کره و سنگاپور، پیش می برد ولی بافت، ساختار و کیفیت بسیار متفاوت مدارس دولتی این دو کشور را با وضعیت کیفیت مدارس دولتی ایران نادیده می گیرند. روش اصلاحی که به تدریج در حداقل یک دهه گذشته، استقبال بیشتری شده، جریان تفکیک درون مدرسه ای و اجرای برنامه های حمایت از بچه های سرآمد در داخل همان مدارس عادی و پرهیز از جداسازی محیطی است.در مجموع، اصلاح این وضعیت در کشور ما چندوجهی است و عجالتا این سبک رایج حمایت از تیزهوشان منجر به بروز شکاف عمیق در عدالت آموزشی و درگیرکردن مدارس کشور از ابتدایی به ماراتون بیهوده تست زنی و آمادگی برای ورود به ۷۰۰ مدرسه سمپاد، شاهکار مدیران و سیاستگذاران آموزشی ماست.حدود ۱۲۰ هزار مدرسه را اسیر ۷۰۰ مدرسه کردیم. و خود این دانش آموزان مدارس خاص را هم به انواع آسیبهای روحی و روانی و فشار نامتعارف دچار کردیم.لذا استناد به مدل های در حال تجربه ای مثل کره و سنگاپور و ... نسبت چندان قابل دفاعی برای ایران ندارد.اول شما باید به عنوان دولت و حاکمیت خاطرت بابت کیفیت مدارس دولتی تخت تخت بشه. ما این کار رو نکردیم و مدارس دولتی را به حال خودشان رها کردیم و معدل های ۱۹ و ۱۹:۳۰ به بالا و معلمان و امکانات عالی آموزشی رو از مدارس عادی خارج می کنیم و باهاش سمپاد رو باد می کنیم. نتیجه این رویههای سلیقهای و حتی لجبازانه، ميانگين معدل نه و نیم در پایه ۱۱ و ۱۲ و رتبه یکی مانده به آخر ایران است در آزمون تیمز و پرلز در خاورميانه.▫️همچنان ما چند پرسش کلیدی حل نشده داریم:۱.آیا آباد کردن آموزش اختصاصی و ویژه برای ۱.۵ درصد دانشآموزان به بهای تنزل و افت کیفیت آموزشی بیش از ۹۰ درصد دانش آموزان کشور عادلانه است؟ ۲. آیا ما نباید به تغییر تعریف از هوش و استعداد و نخبگی توجه کنیم؟ آیا این مقدار فشار و اضطراب و آسیب برای زودتر رسیدن و کسب رتبه بالاتر در دانش آموزان سمپاد، شیوه تربیتی درست و قابل دفاع است؟۳. آیا درگیر کردن تمام جریان آموزش و مأموريت ملی دولت برای تأمین و رساندن آموزشِ با کیفیت برای همه دانشآموزان ایران به قصد رقابت بر سر ورود به حدود هزار مدرسه سمپاد و خاص، عقلانی و اخلاقی است؟ ۴. آیا مدارس خاصی مثل مدارس سمپاد دولتی به حساب میآیند؟ به این معنا که دانش آموزان فارغ از معدل ۱۹ به بالا اما دارای ظرفیت، استعداد و توانایی های شناختی دیگر، امکان ثبت نام در این مدارس را داشته باشند.۵. چند درصد خروجی مدارس سمپاد، در کشور مانده اند و می مانند؟ بهرهمندی ایران بابت توجه و صرف امکانات برای این دانش آموزان چه می شود؟#آموزش_خوب_حق_همه_بچههای_ایرانه🌏 تربیت و توسعه | کیفیت برای همه @iranHumanDevelopment2
📍داستان مدارس تیزهوشان/ ۱ بازندگان بسیار و برندگان کمتر ✍ مرتضی نظری بیش از سه دهه است که اغلب نظام های آموزشی، از نخبهپروری عبور کردند و بساط جداسازیِ دانش آموزان تیزهوش از سایرین در مدارسی ویژه تیزهوشان جمع شده. این راه که ما می رویم جز آسیب روحی و روانی…💬 جایگاه مدارس و برنامههای تیزهوشان در نظامهای آموزشی پیشرفته ✍ محرم آقازاده موضوع مدارس تیزهوشان یا استعدادهای خاص یا غیره، از موضوعات دیرپای نظامهای آموزشی است. اندیشمندان محترم کانال (Iranian Curriculum and Instruction Professors) با مدیریت جناب دکتر صادقی هم موضوع را از دیدگاههای متفاوتی نگاه میکنند. در این مختصر، در نظر دارم نگاهی داشته باشم به وجود و تجلی مدارس خاص در کشورهای مختلف با نظامهای آموزشی پیشرفته. باری، بحث دربارهی آموزش تیزهوشان و دانشآموزان دارای استعدادهای خاص یکی از محورهای اصلی سیاستگذاری آموزشی در جهان بوده است. نظامهای آموزشی پیشرفته، هر یک با توجه به فلسفهی تربیتی، ساختار اجتماعی و اهداف توسعهی انسانی خود، رویکردهای متفاوتی برای شناسایی و پرورش استعدادهای برتر اتخاذ کردهاند. پرسش اصلی این است که آیا این کشورها مدارس ویژهی تیزهوشان دارند یا ترجیح میدهند برنامههای درونمدرسهای و غنیسازی را جایگزین جداسازی کامل کنند. بررسی تطبیقی نشان میدهد که پاسخ یکدست نیست؛ بلکه طیفی از الگوها وجود دارد که از مدارس کاملاً مستقل تا برنامههای انعطافپذیر درونمدرسهای را شامل میشود.در کشورهایی مانند سنگاپور و کرهی جنوبی، مدارس تیزهوشان بخشی رسمی و قدرتمند از ساختار آموزشی هستند. سنگاپور با اجرای برنامه آموزش سرآمد (Gifted Education Programme) را از دورهی ابتدایی، مسیرهای آموزشی متفاوتی برای دانشآموزان با تواناییهای شناختی بالا فراهم میکند و مدارس تخصصی علوم و ریاضی مانند دبیرستانNUS را بهعنوان مراکز نخبهپرور اداره میکند. کرهی جنوبی نیز مدارس ملی تیزهوشان را با تمرکز بر علوم، فناوری و ریاضیات ایجاد کرده است؛ ساختاری که با هدف تربیت نیروی انسانی برای اقتصاد دانشبنیان طراحی شده است. این کشورها جداسازی آموزشی را نه بهعنوان تبعیض، بلکه بهعنوان راهبردی برای شکوفایی استعدادهای استثنایی تلقی میکنند.در مقابل، کشورهایی مانند کانادا، بریتانیا و استرالیا رویکردی کمتر متمرکز و بیشتر انعطافپذیر دارند. کانادا بهجای ایجاد مدارس جداگانه، برنامههای ویژهی درونمدرسهای مانند کلاسهای خوشهای، مراکز غنیسازی و برنامههای شتابدهی را اجرا میکند. در استان بریتیشکلمبیا، ساختارهایی مانند MACC و GEC امکان آموزش پیشرفته را بدون جداسازی کامل فراهم میکنند و برنامهی University Transition Program در دانشگاه UBC نمونهای از حمایت از نوجوانان بسیار پیشرفته است. این رویکرد بر این باور استوار است که آموزش تیزهوشان باید در دل مدرسهی عمومی و با حفظ عدالت آموزشی انجام شود.در اروپا نیز الگوهای متنوعی دیده میشود. آلمان با مدارس Gymnasium مسیرهای پیشرفتهی تحصیلی را ارائه میدهد و برخی ایالتها کلاسهای ویژهی استعدادهای بالا را در مدارس عمومی ایجاد کردهاند. فنلاند، که یکی از موفقترین نظامهای آموزشی جهان را دارد، تقریباً هیچ مدرسهی جداگانهای برای تیزهوشان ندارد و بهجای آن، بر تمایز درونکلاسی، غنیسازی محتوا و حمایت فردی از دانشآموزان تمرکز میکند. این کشور جداسازی آموزشی را مغایر با برابری فرصتها میداند و تلاش میکند همهی دانشآموزان در یک محیط مشترک، اما با مسیرهای یادگیری متفاوت، رشد کنند.بررسی این الگوها نشان میدهد که انتخاب میان «مدرسهی مستقل» و «برنامهی درونمدرسهای» به عوامل فرهنگی، اقتصادی و فلسفی بستگی دارد. کشورهایی که رقابت علمی شدید و اقتصاد مبتنی بر فناوری دارند، معمولاً مدارس ویژهی تیزهوشان را ترجیح میدهند. در مقابل، کشورهایی که عدالت آموزشی و همزیستی اجتماعی را اولویت میدهند، به سمت برنامههای انعطافپذیر و غیرمتمرکز حرکت کردهاند. با این حال، یک نکتهی مشترک در همهی نظامهای پیشرفته دیده میشود: پرورش استعدادهای خاص یک ضرورت است، اما شیوهی انجام آن باید با ارزشهای جامعه و اهداف کلان آموزشی هماهنگ باشد.سرانجام آن که، تجربهی جهانی نشان میدهد که هیچ الگوی واحدی برای آموزش تیزهوشان وجود ندارد. آنچه اهمیت دارد، طراحی ساختاری است که هم استعدادهای برتر را شکوفا کند و هم عدالت آموزشی را حفظ نماید. برای کشورهایی که در حال بازنگری در سیاستهای آموزشی خود هستند، مطالعهی الگوهای متنوع میتواند راهنمایی ارزشمند برای ایجاد نظامی باشد که استعدادهای انسانی را به بهترین شکل پرورش دهد و در عین حال، انسجام اجتماعی و فرصتهای برابر را تقویت کند.🔺منبع: کانال تربیت ایراننگر🌏 تربیت و توسعه | کیفیت برای همه @iranHumanDevelopment2
📍داستان مدارس تیزهوشان/ ۱ بازندگان بسیار و برندگان کمتر ✍ مرتضی نظری بیش از سه دهه است که اغلب نظام های آموزشی، از نخبهپروری عبور کردند و بساط جداسازیِ دانش آموزان تیزهوش از سایرین در مدارسی ویژه تیزهوشان جمع شده. این راه که ما می رویم جز آسیب روحی و روانی…📺 آیا توی خارج هم مدرسه تیزهوشان دارند؟ 🔺امیررضا کدخدا توضیح میدهداگر شما تجربه یا مطالعه مستندی از نحوه کار با دانشآموزان سرآمد در مدارس خارج کشور دارید در کامنتها با مخاطبان در اینجا به اشتراک بگذارید.#ایران #خردورزی#آموزش_خوب_حق_بچههای_ایرانه🌏 تربیت و توسعه | مرتضی نظری @iranHumanDevelopment2
📍داستان مدارس تیزهوشان/ ۱ بازندگان بسیار و برندگان کمتر ✍ مرتضی نظری بیش از سه دهه است که اغلب نظام های آموزشی، از نخبهپروری عبور کردند و بساط جداسازیِ دانش آموزان تیزهوش از سایرین در مدارسی ویژه تیزهوشان جمع شده. این راه که ما می رویم جز آسیب روحی و روانی…💬 نظرات مخاطبان در اینستاگرام📺 ۱۰ هزار بازدید در ۱ روز🗯 گفتوگوهای معلمان، مدرسان و والدین پیرامون شیوه توجه به دانشآموزان سرآمد (Giftedness)🔗 اینستاگرام👇instagram.com/mortezanazari_edu%F0%9F%8C%… تربیت و توسعه | مرتضی نظری @iranHumanDevelopment2
📍داستان مدارس تیزهوشان/ ۱بازندگان بسیار و برندگان کمتر✍ مرتضی نظری بیش از سه دهه است که اغلب نظام های آموزشی، از نخبهپروری عبور کردند و بساط جداسازیِ دانش آموزان تیزهوش از سایرین در مدارسی ویژه تیزهوشان جمع شده. این راه که ما می رویم جز آسیب روحی و روانی به این گروه از دانش آموزان، نتیجه دیگری در بر ندارد. اضافه کنید به این، معنا و مفهوم خردورزی را در برابر هوش و تیزهوشی. ▫️هوش زودتر رسیدنِ من به منافعِ غالباً شخصی خودم هست و خرد، با هم رسیدنِ ما به منافعِ خود و دیگران با هم.پژوهش های انجام شده در ایران مجموعاً نشان میدهد چیزهایی که بچه های تیزهوش در مدارس مختصِ تیزهوشان از دست میدهند بسیار بیشتر از چیزهایی است که از نبودن در کنار دانش آموزان عادی از دست میدهند. بچهها را جداسازی نکنیم. ▫️برای اصلاح این وضعیت چه در فرم و چه در محتوا، هم خانواده ها باید دست از اصرار بر تیزهوشپروری فرزندانشان بردارند و هم سیاستگذاران فرادست باید از لجبازی و اصرار بر روش فعلی به عنوان یگانه راهِ حمایت از به تعبیر خودشان بچههای نخبه بردارند.🔺ویدئو: دکتر حمید هاشمی🌏 تربیت و توسعه @iranHumanDevelopment2
