حماسهٔ تاریخی کارلیا و خودکشی ژئوپلیتیکیدالله کریمی پوردر ۱۹۳۹ و پس از پیمان شوم «ریبنتروپ-مولوتوف»…
انتشار: 2026/07/09 13:23 UTC
حماسهٔ تاریخی کارلیا و خودکشی ژئوپلیتیکیدالله کریمی پوردر ۱۹۳۹ و پس از پیمان شوم «ریبنتروپ-مولوتوف» بین آلمان نازی و شوروی، فنلاند در حوزهٔ نفوذ شوروی قرار گرفت. لنینگراد (سنتپترزبورگ امروز)، دومین شهر حیاتی و قطب صنعتی شوروی، تنها ۳۲ کیلومتر با مرز فنلاند فاصله داشت. استالین نگران بود که در صورت جنگ، این کشور به پایگاهی برای تهاجم غربیها تبدیل شود. از این رو، مسکو به هلسینکی پیشنهاد داد مرز خود را در باریکهٔ کارلیا عقبتر ببرد و چند جزیرهٔ کوچک استراتژیک را واگذار کند؛ در عوض، اراضی بسیار گسترده تری در شمال دریافت کند.دولت فنلاند این پیشنهاد را با قاطعیت رد کرد. آنان گمان میکردند ارتش سرخ به دلیل پاکسازیهای استالین توان حمله ندارد و بریتانیا، فرانسه و سوئد به کمکشان میآیند. ولی ژئوپلیتیک با آرزوها اداره نمیشود؛ استالین در نوامبر ۱۹۳۹ حملهای تمامعیار را آغاز کرد.رسانههای غربی همواره ایستادگی شگفتانگیز فنلاندیها را ستایش میکنند؛ واقعیت هم این است که فنلاندیها برترین حماسههای دفاعی تاریخ معاصر را آفریدند. ارتش کوچک فنلاند با تاکتیکهای چریکی زمستانی و کوکتل مولوتوف، تلفات سنگینی به ارتش سرخ وارد کرد و تهاجم اولیه شوروی متوقف و ناکام ماند. غرب و فنلاندیها احساس عظمت کردند.ولی پس از گذشت سه ماه و توقف جنگ، دوباره ماشین جنگی شوروی پس از تجدید قوا، به حرکت درآمد. اینبار با توپخانه سنگین، خطوط دفاعی فنلاند را درهم شکست. مسکو با فرسایش هلسینکیِ که تنها مانده و هیچ متحد استراتژیک ی نداشت، آنان را به امضای «پیمان صلح مسکو» در مارس ۱۹۴۰ ناگزیر کرد.خسران این امتناع، بسیار سنگینتر از خواستههای اولیهٔ استالین بود: ۱۱ درصد از خاک فنلاند از دست رفت، کل باریکهٔ کارلیا و شهر صنعتی «ویبوری» واگذار شد و حدود یکدهم جمعیت کشور آواره شدند. خط دفاعی حیاتی «مانرهیم» نیز به کنترل شوروی درآمد.پشیمانی ناشی از این شکست، فنلاند را در سال ۱۹۴۱ باز هم به تصمیم غلط استراتزیک واداشت که در واقع خودکشی ژئوپلیتیک ی دهشتناک تری بود؛ اتحاد با هیتلر برای انتقام و بازپسگیری کارلیا. با شکست آلمان، فنلاند نهتنها اراضی را پس نگرفت، بلکه بندر استراتژیک «پتسامو» را نیز باخت، غرامتی ۳۰۰میلیوندلاری پرداخت و ناچار به پذیرش دکترین تحقیرآمیز «فنلاندیزهشدن» (سقوط استقلال سیاست خارجی در ازای بقای داخلی) شد. مهمتر از ان راه رسیدن به قطب شمال را از دست داد.از منظر منطق ژئواستراتژی، فنلاند با تکیه بر سه اشتباه شناختی، باوجود حداکثر فداکاری و برترین ایثارهای ملت، سربازان و ژنرال ها، استراتژی را باخت:۱- طرف مقابل (شوروی) حمله نخواهد کرد؛۲- جهان به کمک ما میآید؛۳- ما در جایگاه حق مطلق و محض هستیم.فنلاند یک توافق دردناک، اما بسیار محدود را رد کرد، ولی ناگزیر به از دستدادن ۱۱٪ سرزمین و ... شد.مورد فنلاند اثبات میکند که در بازی قدرتهای بزرگ، اگر بازیگران کوچکتر زمانشناسی سازش عقلانی را نداشته باشند، پویایی جنگ آنها را به سمت سازشهای مرگبار و ویرانگر خواهد کشاند.#فرهیختگان راهی به رهایی
پستهای تلگرام — فرهیختگان
🔴 آیا «کاسبان تحریم» میتوانند مانع رفع تحریم شوند؟سالهاست اصطلاح «کاسبان تحریم» در ادبیات سیاسی و اقتصادی ایران به کار میرود؛ اما پرسش مهمتر این است که آیا منافع شکلگرفته در دوران تحریم آنقدر بزرگ و سازمانیافته شدهاند که خود به مانعی در برابر عادیشدن روابط اقتصادی ایران با جهان تبدیل شوند؟یاشار سلطانی در گفتوگو با اسفندیار عبداللهی، پاسخ بسیار صریحی به این پرسش میدهد.او معتقد است مسئله فقط وجود افرادی نیست که از تحریم سود میبرند؛ بلکه در طول سالها، شبکهای از منافع اقتصادی حول سازوکارهای دور زدن تحریم شکل گرفته که از ادامه وضع موجود منتفع است.سلطانی برای توضیح دیدگاه خود، فروش نفت را مثال میزند: در شرایط عادی، فروش نفت باید از مسیرهای رسمی و شفاف انجام شود؛ اما تحریم، ورود واسطهها و حتی نهادهایی خارج از ساختار متعارف فروش نفت را توجیه میکند.از اینجا به یک ادعای بزرگتر میرسد:«من شرط میبندم که دعوای هستهای با آمریکا در ایران حل نخواهد شد.»استدلال او این است که وقتی یک وضعیت استثنایی سالها ادامه پیدا میکند، ذینفعان همان وضعیت نیز بهتدریج صاحب قدرت و نفوذ میشوند و بازگشت به شرایط عادی میتواند منافع اقتصادی آنها را به خطر بیندازد.البته این بخش از سخنان سلطانی یک فرضیه درباره اقتصاد سیاسی تحریمهاست، نه واقعیتی که صرف بیان آن اثبات شده باشد. برای پذیرفتن ادعای وجود شبکهای که عملاً قادر به جلوگیری از رفع تحریم است، به شواهد و دادههای بیشتری نیاز داریم.اما پرسشی که مطرح میکند ارزش تأمل دارد:آیا طولانیشدن یک بحران میتواند گروههایی را چنان به منافع حاصل از آن وابسته کند که «حل بحران» برایشان پرهزینهتر از ادامه آن باشد؟و اگر چنین سازوکاری شکل گرفته باشد، مسئله ایران دیگر فقط مذاکره با طرف خارجی نیست؛ مسئله، اقتصاد سیاسیِ ادامه تحریم در داخل کشور نیز هست.🎙 گفتوگوی اسفندیار عبداللهی با یاشار سلطانیمشاهده ویدیو#تحریم #کاسبان_تحریم #فساد #اقتصاد_سیاسی #یاشار_سلطانی#منتخب_فرهیختگان#فرهیختگان؛ راهی به رهایی
🔵 «فتح» همیشه در جنگ نیست؛ گاهی در صلح استآیا میتوان از تعالی اخلاقی و جامعه اسلامی سخن گفت، وقتی نیازهای اولیه مردم تأمین نشده و امنیت آنها برقرار نیست؟سیدعلیرضا بهشتی در سخنانی به مناسبت رحلت پیامبر اسلام، با طرح این پرسش از دو پیششرط بنیادی برای شکلگیری یک جامعه انسانی سخن میگوید: امنیت و رفاه نسبی.از نگاه او، تا زمانی که این بستر فراهم نشده باشد، سخن گفتن از جامعهای که قرار است ارزشهای اخلاقی در آن رشد و تعالی پیدا کنند، عملاً از زمینه واقعی خود جدا میشود.بخش دیگری از سخنان بهشتی به سوره فتح و صلح حدیبیه اختصاص دارد. او تأکید میکند:«سوره فتح مربوط به صلح حدیبیه است و مربوط به جنگ نیست.»این یادآوری از آن جهت قابل تأمل است که واقعهای بدون پیروزی نظامیِ متعارف، در قرآن با مفهوم «فتح» توصیف میشود؛ صلحی که در زمان انعقاد حتی برخی از همراهان پیامبر نسبت به مفاد آن ناخشنود بودند.بهشتی از این منظر بر اعتماد پیامبر به عقل جمعی، توجه به مصالح امت و تقدم امنیت و رفاه مردم تأکید میکند و میگوید:«هدف اصلی پیامبر این بود که جامعه اسلامی جامعهای باشد که در آن امنیت و رفاه مردم و شهروندان در درجه اول تأمین شده باشد.»شاید در روزگاری که «پیروزی» بیش از هر چیز با غلبه در میدان جنگ تداعی میشود، بازخوانی این پرسش تاریخی همچنان اهمیت داشته باشد:چرا قرآن یک پیمان صلح را «فتح» نامید؟✍️ سیدعلیرضا بهشتی📎 اصل سخنان در ادامهعلیرضا بهشتی: سوره فتح مربوط به صلح حدیبیه است و مربوط به جنگ نیست | اعتماد پیامبر به عقل جمعی و توجه به مصالح امتسید علیرضا بهشتی طی سخنانی به مناسبت رحلت پیامبر اکرم(ص)،در مجتمع فرهنگی احیای فضیلت، گفت: اگر رفاه نسبی در جامعه وجود نداشته باشد، یعنی نیازهای اولیه مردم برآورده نشده باشد، و از طرف دیگر امنیت نیز وجود نداشته باشد، چگونه میتوان درباره شکلگیری و رشد یک جامعه انسانی که قرار است در آن ارزشهای اخلاقی تعالی پیدا کنند، سخن گفت؟اساساً در چنین شرایطی جایی برای صحبت از این مسائل وجود ندارد. ابتدا باید بستر لازم را برای شکلگیری جامعه اسلامی فراهم کنیم تا این جامعه نمونه بتواند به سمت نمونه شدن و مثالی شدن حرکت کند. هدف اصلی همین است.رئیس بنیاد شهید بهشتی با تأکید بر اینکه سوره فتح مربوط به صلح حدیبیه است و مربوط به جنگ نیست،گفت: هدف اصلی پیامبر(ص) این بود که جامعه اسلامی جامعهای باشد که در آن امنیت و رفاه مردم و شهروندان در درجه اول تأمین شده باشد.این موضوع نسبت به همه چیز اولویت دارد و هیچ چیزی بالاتر از آن قرار نمیگیرد.منبع: جماران#صلح_حدیبیه #سوره_فتح #پیامبر #صلح #علیرضا_بهشتی#منتخب_فرهیختگان#فرهیختگان؛ راهی به رهایی
۲۸ مرداد؛ مصدق علیه کودتا🎙 مهمانان:• محمد ترکمان• نیکلا گرجستانی• محمدعلی بهمنی قاجار📅 چهارشنبه ۲۸ مرداد🕕 ساعت ۱۸:۰۰ اروپای مرکزی🕢 ساعت ۱۹:۳۰ تهران📍 در کلاب «گُدار»#فرهیختگان راهی به رهایی
🎥 آیا ایران از منظر تجربه غربی، «سرزمین غلط» است؟سیدمحمد بهشتی در گفتوگو با انصافنیوز بر اهمیت زاویه دید در شناخت جامعه ایران تأکید میکند و میگوید اگر ایران را صرفاً با معیارهای برآمده از تجربه تاریخی و زیسته غرب بسنجیم، بسیاری از ویژگیهای آن «غلط» به نظر میرسند:«از منظر تجربه زیسته غرب، همهچیز جامعه ایران غلط است. ما اصلاً مردم نداریم، ما شهر نداریم، همهچیزمان از منظر او غلط است.»بهشتی برای توضیح این مسئله به سفرنامهها و مواجهه اروپاییان با ایران در دورههای صفویه و قاجار نیز اشاره میکند؛ کسانی که گاه از اینکه ایرانیان اساساً چنین سرزمینی را برای زندگی برگزیدهاند، اظهار شگفتی کردهاند.اما نکته اصلی سخن او فراتر از این مثالهاست:آیا میتوان جامعه، شهر، فرهنگ و حتی مسئله توسعه در ایران را با مفاهیمی توضیح داد که محصول تجربه تاریخی جامعهای دیگرند؟و اگر پاسخ منفی است، برای شناخت ایران باید از کجا آغاز کرد؟🎥 گفتوگوی کامل سیدمحمد بهشتی با انصافنیوز:یوتیوب | آپارات📄 متن کامل مصاحبه در انصافنیوز#سیدمحمد_بهشتی #ایران #جامعه_ایران #توسعه#منتخب_فرهیختگان#فرهیختگان؛ راهی به رهایی
🔴 وقتی رسانه از روایت جنگ، رؤیای رهایی میسازددر دوران بحران و جنگ، رسانه فقط گزارشگر اتفاقات نیست؛ میتواند تعیین کند مخاطب یک حمله نظامی را «تجاوز» ببیند یا «رهایی»، ویرانی زیرساختها را خسارت بداند یا مقدمه تغییر، و مداخله یک قدرت خارجی را تهدید تلقی کند یا راه نجات.معین کاظمی در مقالهای با عنوان «صنعت رؤیافروشی و الهیات ویرانی» سراغ عملکرد ایراناینترنشنال و شبکهای از جریانهای رسانهای و کاربران همسو با آن رفته و تلاش کرده با استفاده از تحلیل دادههای توییتر فارسی و نشانهشناسی روایتها توضیح دهد که چگونه یک دستگاه رسانهای میتواند تصور مخاطب از جنگ، خشونت و آینده ایران را تغییر دهد. نویسنده معتقد است آنچه با آن مواجهیم صرفاً «فیکنیوز» یا جانبداری متعارف یک رسانه نیست؛ بلکه نوعی «صنعت تولید رضایت برای ویرانی» است: ساختن آیندهای آرمانی که در آن، هزینههای امروز ــ حتی حمله خارجی ــ میتواند بهعنوان بهای رسیدن به فردایی بهتر پذیرفته شود.یکی از محورهای قابل تأمل مقاله، بررسی سازوکاری است که نویسنده آن را تبدیل «تجاوز خارجی» به «جراحی رهاییبخش» مینامد؛ روایتی که میتواند حمله نظامی را نه تهدیدی علیه یک کشور، بلکه مرحلهای از فرآیند رهایی آن بازنمایی کند. کاظمی حتی از عادیشدن ایدههایی مانند مسلحکردن مردم و جنگ داخلی سخن میگوید و معتقد است در منتهاالیه چنین منطقی، مرز میان مخالفت با جمهوری اسلامی و پذیرش ویرانی ایران برای تغییر حکومت میتواند بهتدریج محو شود. البته این مقاله خود یک خوانش انتقادی و بهشدت موضعدار از ایراناینترنشنال است و دادهها، روش تحلیل و نتیجهگیریهای نویسنده نیز میتوانند موضوع نقد و مناقشه باشند.اما ورای داوری درباره یک شبکه مشخص، پرسشی که مقاله پیش میکشد ارزش تأمل دارد:رسانه از کجا از «روایت واقعیت» عبور میکند و به «ساختن واقعیتی مطلوب» میرسد؟و پرسش مهمتر برای جامعهای گرفتار منازعه سیاسی:آیا نفرت از یک حکومت میتواند آنقدر پیش برود که حمله خارجی، تخریب زیرساختها یا حتی جنگ داخلی، در ذهن بخشی از جامعه نه بهعنوان فاجعه، بلکه بهعنوان مسیری برای رهایی بازتعریف شود؟✍️ معین کاظمی | پژوهشگر علوم اجتماعی📎 متن کامل مقاله «صنعت رؤیافروشی و الهیات ویرانی؛ تحلیل نشانهشناختی پروپاگاندای ایراناینترنشنال» در ادامهمطالعه متن کامل مقالهنسخه پیدیاف اینجا#رسانه #پروپاگاندا #ایران_اینترنشنال #جنگ #افکار_عمومی#منتخب_فرهیختگان#فرهیختگان؛ راهی به رهایی
👇👇#تفاهم_اسلامآباد #مصطفی_پورمحمدی #نعیم_قاسم #رسانه#منتخب_فرهیختگان#فرهیختگان؛ راهی به رهایی👇👇#تفاهم_اسلامآباد #مصطفی_پورمحمدی #نعیم_قاسم #رسانه#منتخب_فرهیختگان#فرهیختگان؛ راهی به رهایی
