«آدمها فکر میکنند آنچه میخواهند، آزادی است.اما آنچه واقعاً از آن میترسند، آزادی است.زیرا آزادی…
انتشار: 2026/08/18 15:25 UTCدریافت: 2026/08/19 01:35 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/19 01:35 UTC
«آدمها فکر میکنند آنچه میخواهند، آزادی است.اما آنچه واقعاً از آن میترسند، آزادی است.زیرا آزادی یعنی مسئولیت؛و بیشتر آدمها از مسئولیت وحشت دارند.»— برگرفته از اندیشهی اریک فروم در گریز از آزادیانسان فقط از زندان رنج نمیبرد. آزادی هم میتواند اضطرابآور باشد.تا وقتی کسی برای ما تصمیم میگیرد، چیزی برای سرزنش کردن وجود دارد: خانواده، جامعه، شرایط، گذشته، مدیر، شریک زندگی، سرنوشت.اما جایی که انتخاب واقعاً به دست خودمان میافتد، پناهگاهها یکییکی کمتر میشوند. آنجا دیگر پرسش فقط این نیست که «چه میخواهم؟»؛ باید با پرسش دشوارتری روبهرو شویم:حاضرم مسئولیتِ چه زندگیای را بر عهده بگیرم؟هر انتخاب واقعی چیزی را به دنیا میآورد و چیزی را از امکان خارج میکند.انتخاب یک مسیر، یعنی نرفتنِ مسیرهای دیگر. ماندن کنار یک انسان، یعنی پذیرفتن اینکه زندگیهای دیگری را تجربه نخواهی کرد. صرف کردن سالهایی از عمر برای یک کار، یعنی پذیرفتن اینکه همان سالها دیگر بازنمیگردند.برای همین آزادی همیشه سبک نیست. گاهی وزن دارد.وزنِ این آگاهی که عمر محدود است و نمیتوان تمام زندگیهای ممکن را زندگی کرد.ما از تصمیم اشتباه میترسیم، اما ترس عمیقتری هم وجود دارد: اینکه بفهمیم برای بسیاری از تصمیمهای مهم زندگی، پاسخ کاملاً درستی وجود ندارد.هیچکس نمیتواند با قطعیت به تو بگوید این همان رابطه است، همان مسیر است، همان شغل است، همان شهری است که باید در آن بمانی، همان انسانی است که باید بشوی.میتوانی مشورت کنی. فکر کنی. گوش بدهی. تجربه کنی. به ترست، اشتیاقت و حتی واکنش بدنت نزدیک شوی.اما در نقطهای، همهی صداهای بیرون باید کمی آرامتر شوند تا بتوانی صدایی را بشنوی که مسئولیتش فقط با خود توست.و اینجاست که یکی از ظریفترین شکلهای فرار از آزادی آغاز میشود:زندگی کردن بر اساس خواستههایی که هرگز نپرسیدهایم واقعاً از آنِ ما هستند یا نه.موفقیتی که باید به آن برسیم.سبک زندگیای که باید داشته باشیم.تصویری که باید از خودمان بسازیم.سنی که تا آن باید «رسیده باشیم».چیزهایی که باید بخواهیم تا احساس کنیم عقب نماندهایم.انسان میتواند سالها انتخاب کند، تصمیم بگیرد، پیش برود و حتی به بسیاری از خواستههایش برسد، اما روزی با پرسشی ناخوشایند روبهرو شود:این زندگی را من انتخاب کردهام، یا فقط در انتخاب کردنِ آنچه از من انتظار میرفت ماهر شدهام؟آزادی از همین پرسش عمق پیدا میکند.آزادی یعنی بتوانی لحظهای میان خواستن و عمل کردن مکث کنی و به خودِ خواستن نگاه کنی.این میل از کجا آمده؟این ترس متعلق به کدام بخش من است؟این تصمیم مرا زندهتر میکند یا فقط امنتر؟اگر هیچکس قرار نبود نتیجه را ببیند، باز هم همین را میخواستم؟پاسخ همیشه روشن نیست. قرار هم نیست باشد.بلوغ شاید رسیدن به جایی باشد که برای حرکت کردن، دیگر به یقین کامل نیاز نداشته باشی. بتوانی انتخاب کنی، در حالی که میدانی ممکن است اشتباه کنی. بتوانی مسیرت را تغییر دهی، بیآنکه تمام گذشته را شکست بنامی. بتوانی مسئولیت زندگیات را بپذیری، بدون اینکه خیال کنی همهچیز در اختیار توست.آزادی، مالکیتِ کامل بر سرنوشت نیست؛ مالکیت بر سهمِ خودت در زندگی است.بر انتخابت.بر پاسخت.بر قدمی که امروز برمیداری.و شاید یکی از صادقانهترین پرسشهایی که میتوان مدتی با آن زندگی کرد، همین باشد:اگر هیچکس قرار نبود زندگیام را ببیند، تحسین کند، قضاوت کند یا حتی از آن باخبر شود، کدام بخش از زندگیای که ساختهام را باز هم انتخاب میکردم؟و کدام بخش را دیگر ادامه نمیدادم؟فاصلهی میان این دو پاسخ، جای کوچکی نیست.ممکن است همانجایی باشد که زندگیِ انتخابشدهی ما، از زندگیای که فقط به ارث بردهایم، جدا میشود.@Khorshid_Nevesht
پستهای تلگرام — پرسه در حوالی خورشید
مرحوم شیخ رجبعلی خیاط می گفت:بطری وقتی پر است و میخواهی خالی اش کنی، خمش میکنی. هر چه خم شود خالی تر میشود.اگر کاملا رو به زمین گرفته شود سریع تر خالی میشود. دل آدم هم همین طور است، گاهی وقتها پر میشود از غم، از غصه، از حرفها و طعنههای دیگران.قرآن میگوید: "هر گاه دلت پر شد از غم و غصه ها، خم شو و به خاک بیفت." این نسخهای است که خداوند برای پیامبرش پیچیده است:"ما قطعا میدانیم و اطلاع داریم، دلت میگیرد، به خاطر حرفهایی که میزنند.""سر به سجده بگذار و خدا را تسبیح کن"📖 سوره حجر آیه ۹۸@Khorshid_Nevesht
رفته بودی اما صدایت در هوا شناور مانده بود، چسبیده به کلماتی که حرفبهحرف چون چراغهای رنگیِ روشنماندۀ ریسههای پس از جشن، در حياط خانۀ خالی جا مانده باشند، فراموش شده باشند.دهانم را باز کردم. میخواستم یک تکه از آن هوا را گاز بزنم، ببلعم، و برای همیشه یک گوشه از ریههایم پنهان کنم. بعد هربار که دلتنگت شدم، چشمهایم را ببندم و با بازدمهای عمیق، ساعتهای لعنتیِ روزهای شلوغِ کاری را تبدیل کنم به همان غروب گمشده در اوایل پاییز.لیلا_کردبچهشادمهر عقیلی جان@Khorshid_Nevesht
☆☆☆فریبیکی از اندوهبارترین درسهای تاریخ این است که اگر انسان برای مدتی طولانی در دام فریب گرفتار شود، بهتدریج نهتنها در برابر شواهدِ آشکار آن مقاومت میکند، بلکه هر حقیقتی را که این فریب را برملا کند نیز انکار خواهد کرد. در چنین وضعیتی، میل به حقیقت جای خود را به میلِ حفظ باورهای پیشین میدهد.فریب، تنها ذهن را اسیر نمیکند؛ بلکه هویت، غرور و احساس امنیت انسان را نیز به بند میکشد. از همین رو، پذیرش این حقیقت که روزی فریب خوردهایم، گاه از خودِ فریب دردناکتر است. اعتراف به اشتباه، بهویژه هنگامی که با باورها، تصمیمها یا سالها اطمینان ما گره خورده باشد، برای بسیاری دشوارتر از ادامهدادن همان خطاست.همین ویژگی روانشناختی است که سبب میشود انسانها گاهی حقیقت را نه به دلیل نبودِ شواهد، بلکه به دلیل هزینهٔ عاطفیِ پذیرفتن آن نادیده بگیرند.کارل ساگاناز دیدگاه روانشناسی شناختی «دلیل این عمل در برابر فریب» و اینکه «چرا انسان در برابر شواهدِ فریب مقاومت میکند؟» این است که مهمترین علت، ناهمخوانی شناختی (Cognitive Dissonance) است. زمانی که فرد سالها به یک باور، ایدئولوژی، شخص یا تصمیم اعتماد کرده باشد، پذیرفتن اینکه اشتباه کرده، با تصویری که از خود دارد تعارض ایجاد میکند. ذهن برای کاهش این تعارض، اغلب حقیقت را انکار میکند، نه اینکه خود را اشتباهکار بپذیرد.نقش عوامل دیگر:هزینهٔ عاطفی: اعتراف به فریبخوردگی میتواند احساس شرم، خشم، پشیمانی یا از دست رفتن اعتمادبهنفس را به همراه داشته باشد.سوگیری تأییدی (Confirmation Bias): انسانها معمولاً فقط اطلاعاتی را میپذیرند که باورهای قبلیشان را تأیید کند و شواهد مخالف را نادیده میگیرند.اثر هزینهٔ هدررفته (Sunk Cost Fallacy): هرچه زمان، پول، احساس یا اعتبار بیشتری صرف یک باور یا تصمیم شده باشد، رها کردن آن دشوارتر میشود.هویت فردی و اجتماعی: گاهی یک باور بخشی از هویت یا عضویت فرد در یک گروه است؛ بنابراین تغییر آن، به معنای از دست دادن جایگاه یا تعلق اجتماعی احساس میشود.حفظ عزتنفس: برای بسیاری از افراد، پذیرفتن اینکه فریب خوردهاند، از ادامه دادن همان اشتباه دردناکتر است.به همین دلیل، جملهٔ منسوب به کارل ساگان تنها دربارهٔ فریب نیست؛ بلکه دربارهٔ سازوکار دفاعی ذهن انسان است. انسان همیشه حقیقت را انکار نمیکند چون شواهد کافی وجود ندارد؛ گاهی حقیقت را انکار میکند، چون پذیرفتن آن مستلزم اعتراف به این است که سالها اشتباه کرده است.این موضوع را میتوان با جملهای از روانشناس اجتماعی Leon Festinger خلاصه کرد: هرچه یک باور بیشتر با هویت فرد گره بخورد، تغییر آن دشوارتر میشود؛ حتی اگر شواهد علیه آن قوی باشند.@khorshid_Nevesht
☆☆☆ گنجشک کوچک من باش تا در بهار تو من درختی پر شکوفه باشم. #احمد_شاملو @khorshid_Nevesht