🌞 خورشید عارفان 🌞اگر کسی از توحید و وحدت وجود سخن بگوید اما کوچک‌ترین برخورد با دیگری او را گرفتار…

🌞 خورشید عارفان 🌞اگر کسی از توحید و وحدت وجود سخن بگوید اما کوچک‌ترین برخورد با دیگری او را گرفتار تکبر، حسد و خشم کند، باید در عرفان او تأمل کرد. عرفان اگر در اخلاق ظهور نکند، هنوز بیشتر اطلاعات عرفانی است تا عرفان.اینجاست که می‌توانیم سخن ابن‌عربی را نیز به این معنا نزدیک کنیم؛ در مکتب ابن‌عربی، حق تعالی در هیچ صورت محدود و ذهنی محصور نمی‌شود. سالک باید از چسبیدن به تصویر خودش از حقیقت عبور کند. یکی از خطرناک‌ترین حجاب‌ها برای سالک، حجابِ «من می‌دانم» است. بت سنگی را می‌توان دید و شکست؛ اما بتِ «دانش من» گاهی در لباس تقدس پنهان می‌شود و بسیار سخت‌تر شکسته می‌شود.گاهی انسان می‌گوید: «من عرفان خوانده‌ام، من فلان کتاب را دیده‌ام، من فلان استاد را دیده‌ام، من فلان مقام را تجربه کرده‌ام.» اما همین «من» اگر بزرگ‌تر شود، ممکن است تمام آن دانسته‌ها تبدیل به حجاب شوند. مولانا می‌گوید:«هر که را اسرار حق آموختندمهر کردند و دهانش دوختند»یعنی هرچه انسان به حقیقت نزدیک‌تر شود، ادعایش کمتر می‌شود. کسی که واقعاً بوی دریا را شنیده، کمتر درباره‌ی مالکیت دریا دعوا می‌کند!اما یک نکته را باید بسیار جدی گرفت: دو زانو نشستن در تصوف به معنای تعطیل کردن عقل یا تسلیم کورکورانه در برابر هر مدعی معنویت نیست. زانو باید در برابر حق خم شود، نه در برابر شخصیت انسان. اگر کسی گفت: «چون من شیخم، پس هرچه گفتم حقیقت است»، اینجا باید ایستاد و پرسید: دلیل چیست؟ میزان چیست؟ اگر انسانی تو را از عقل، اخلاق، قرآن و حقیقت جدا کرد و گفت فقط مرا ببین، این دیگر «زانو در برابر حق» نیست؛ ممکن است زانو در برابر نفسِ دیگری باشد.این تمایز بسیار مهم است: صوفی فروتن است، اما بی‌عقل نیست؛ تسلیم حق است، اما اسیر اشخاص نیست. زانو یعنی فروتنی در برابر حقیقت، نه بردگی در برابر انسان.دو زانو را حتی می‌توان به شکل رمزی، دو پایه‌ی سلوک دانست: علم و عمل. اگر علم باشد و عمل نباشد، انسان تبدیل به کتابخانه‌ای متحرک می‌شود. اگر عمل باشد و علم نباشد، ممکن است گرفتار جهل مرکب شود. علم باید انسان را به عمل بکشاند و عمل باید علم او را تصحیح کند. می‌توان دو زانو را همچنین رمز خوف و رجا دانست؛ نه چنان از خود مطمئن باشیم که گرفتار عجب شویم و نه چنان ناامید که رحمت حق را فراموش کنیم.در عبادت نیز این رمز را به زیبایی می‌بینیم. در سجده، انسان پیشانی را که شریف‌ترین عضو ظاهری اوست بر خاک می‌گذارد. یعنی آنچه نفس دوست دارد بلند باشد، پایین می‌آید. این تصویر خود یک درس بزرگ عرفانی است: هرچه انسان در ظاهر بالاتر می‌رود، در باطن باید فروتن‌تر شود. اگر علمت بیشتر شد و تواضعت کمتر شد، علمت برایت حجاب شده است. اگر ذکر گفتی و خودت را از دیگران بالاتر دیدی، باید در اثر آن ذکر بر خودت دوباره نگاه کنی. اگر گفتی «من سالکم» و دیگران را «عوام» دیدی، شاید هنوز از نخستین مدرسه‌ی سلوک عبور نکرده‌ای.این‌جاست که بیت مولانا ناگهان عمق دیگری پیدا می‌کند: «حل مشکل را دو زانو جادو است.» یعنی پیش از آنکه همیشه مشکل را بیرون از خودت جست‌وجو کنی، یک‌بار بنشین و خودت را ببین. حافظه‌ی نفس، توقع نفس، ترس نفس، غرور نفس، وابستگی نفس و تصویر نفس از خودش را ببین. شاید چیزی که سال‌ها آن را «مشکل من» می‌نامیدی، در حقیقت درسِ من بوده است.مثلاً کسی محبت تو را پاسخ نمی‌دهد. نفس می‌گوید: «پس مرا دوست ندارد.» اما «دو زانو» یعنی بنشینی و بپرسی: «آیا واقعاً مشکل این شخص است یا توقع من؟» شاید دریابی که تو از دیگری چیزی طلب کرده‌ای که او هرگز قول نداده بود بدهد. در این صورت، وقتی توقع را زمین می‌گذاری، مشکل نیز بخش بزرگی از قدرت خود را از دست می‌دهد.در این معنا، دعا نیز تغییر می‌کند. آدمی معمولاً می‌گوید: «خدایا این را به من بده.» اما سالک می‌تواند بگوید: «خدایا مرا چنان تربیت کن که اگر این را دادی، فاسد نشوم و اگر ندادی، فرو نریزم.» این دعا یک مرتبه عمیق‌تر است؛ زیرا دیگر فقط نمی‌خواهی جهان مطابق میل تو تغییر کند، بلکه می‌خواهی نسبت تو با جهان و با تقدیر الهی درست شود.پس «دو زانو» به معنای بی‌عملی نیست. عرفان نمی‌گوید بنشین و هیچ کاری نکن. گاهی باید برخاست و حق را طلب کرد، گاهی باید سخن گفت، گاهی باید اقدام کرد، گاهی باید از مظلوم دفاع کرد و گاهی باید درِ خانه‌ای را زد. حکمت آن است که بدانی کجا باید ایستاد و کجا باید زانو زد. اگر همه‌جا زانو بزنی، ذلیل می‌شوی؛ اگر هیچ‌جا زانو نزنی، متکبر می‌شوی.پس مولانا در این بیت یک دستور ساده‌ی جسمانی نمی‌دهد؛ او یک مکتب تربیت نفس به ما نشان می‌دهد. «زانو» یعنی توقفِ نفس؛ «دو زانو» یعنی تسلیمِ منِ مدعی؛ «دبیرستان» یعنی آموختن از حضور و تجربه؛ و «حل مشکل» یعنی رسیدن به ریشه‌ی مسئله، نه فقط جنگیدن با نشانه‌های آن.#کانال_تلگرام_خورشید_عارفان 🔴 کانال خورشیدعارفان🌞 @khorshide_arefan