Ⓜ️ از اعتبار سخن تا اعتبار شخص➕یکی از خطاهای مهم شناختی انسان زمانی رخ می‌دهد که اعتبار یک ایده، نه…

ئەمن کردم، ئەتۆ نەیکەیلە کۆڕی دۆستان، خەریک بووم زۆر بە تامەولامە، باسی ژنێکی گەڕەکم دەکرد؛ کە چۆن دێت و چۆن دەڕوات. هەر لە ماڵ دەرکەوتنی هەتا لە شەقام ونبوونی، هەر هەنگاوێکی جێی سەرنجم بوو. نازانم بۆچی ئەوەندە لێی بەشک بووم کە بێت و نەبێت  ڕێخێک لە کڵاشیدایە...کەچی کابرای دەستەبرام، بڕی بە فەرمایشتەکەم بڕییەوە و بێ حاشاحازری وتی: ئەمنیش ئەو کەریەتییەم کردووە، ئەتۆ نەیکەی. هەی موبارەک نەبێ! جا وەرە، قسە بکە بۆ بۆرەپیاو. هەر ڕێک کردمانی بە گسکە کۆتەرە.وتم: جا بۆ بەم تووڕەیییە؟ بۆ ناهێڵی درێژە بە باسەکە بدەم؟وتی: ئاخر تۆ ئاکامی ئەو جۆرە کارانە نازانی. وەرە با پێت بڵێم. ئەودەم کە لە ئێستا نەفامتر بووم، ڕۆژێک لە چایخانە بووم. هەرای چایچی و شاگرد، قسەی خەڵک و بۆنی جگەرە و قوڵتەقوڵتی ئاوی قەلیان تێکەڵ ببوون. یەکێک دەهات و یەکێک دەچوو. منیش لە سووچێک، وەک تارمایی لەنێو مژدا، دانیشتبووم و سەیرم دەکرد.لە نێو ئەو بەزم و حەلەلا دا پیاوێکی ناسیاوم لێ پەیدا بوو. لەمێژ بوو دەمناسی. دەتگوت برای لفەودوانەی شەیتانە. بە لووتێکی زل و چاوێکی خێلەوە وتی: کارێکم بۆت پەیدا کردووە. هەتا چەند ڕۆژ بۆ خۆت لە شوێنێک دانیشە و هیچ مەکە، ئێوارەش وەرە و حەقی کرێکارێک وەربگرە.من کە هەتا ئەودەم کاری وام نەدیبوو، خێرا وتم: لە خزمەتدام.وتی: دەچی لە فلانە شوێن دادەنیشی. ژنێک لەو گەڕەکەیە. بزانە کەی دێت، کەی دەچێت و لەگەڵ کێ هاوڕێیە.وتم: باشە، ژنەکە چکارەیە؟ کێیە؟وتی: منیش خۆم نایناسم. پیاوێکی دەوڵەمەند هەیه، حەزی لێیە. دەیەوێت بزانێت کەی دێت و کەی دەڕوات و کێ سەردانی دەکات.وتم: دەی چۆنی پەیدا کەم؟ خۆ هەزار ژن بەو ناوەدا دێن و دەچن.وتی: وێنەیەکت نیشان دەدەم، هەتا بیناسی.پاشان وێنەی ژنێکی لە باخەڵی دەرهێنا. ژنێکی جوان بوو.وتم: ئەم وێنەیە دەبێ لەلام بێت، هەتا بێناسمەوە.وتی: تەنیا بۆ ڕۆژی هەوەڵ. کە ناسیتەوە، ئیتر پێویست بە وێنەکە ناکات کە لەلات بمێنێتەوە.وتم: باشە، تۆ بە خۆڕایی ئەو کارە دەکەی؟وتی: نەوەڵا. کابرا ئاخوڕی پڕە. ڕۆژێ حەقی دوو کرێکاری لێ وەردەگرم؛ یەکێکی بۆ تۆ، یەکێکی بۆ خۆم.وتم: دەی خۆ ئاوا نابێ. من هەتا ئێوارە مەحتەل ببم و... ؟ من حەق و نیوێکم ئەوێ.وەلحاسڵ، سەودا سەری گرت. من حەق و نیوێک و ئەویش نیوە حەقێک..پاش چوونی کابرا، پیاوێک هاتە نێو چایخانە. دەمێک بوو دەمناسی. کرێکارێکی سادە بوو. هەر ڕۆژێک کە دەهاتە چایخانە، دەمزانی ئەو ڕۆژە کاری دەست نەکەوتووە.وتم: بێکاری؟وتی: خاوەن کارەکەم وتوویە تا حەوتووی داهاتوو مەیەوە؛ کارمان نییە.وتم: دەی، چەند ڕۆژێک بە نیوەحەق کار دەکەی؟ڕووی نەبوونی ڕەش بێت؛ دیار بوو ناچار بوو. ملێکی نایە لاوە و وتی: باشە.منیش ئەرکەکەی خۆم خستە ئەستۆی ئەو و وتم: هەموو ئێوارەیێک بێرە ئەم چایخانە، قسەم بۆ بکە.وتی: باشە، چۆنی بناسم؟منیش وێنەی ژنەم دەرهێنا.ئەو بێچارە، کە وێنەی ژنەکەی بینی، وەها تاسا کە قسەی پێنەکرا. ڕەنگ و ڕووخساری بوو بە قیری ڕەش. وێنەکە لە دەستیدا مایەوە.لە جێی خۆی هەستا و بێ ئەوەی بڵێت بۆ کوێ دەچێت، بە ناو شەقامدا ڕۆیشت. هەر هەنگاوێکی گاوەخانێک دەبوو.بە زۆر خۆم گەیاندە کابرا.وتم: چ بووە؟ بۆ شێت بووی؟هەر ئەوەندە لە قسەکانی تێگەیشتم کە ئەو وێنە، وێنەی ژنەکەیەتی.کاکی دەستەبرام، کەمێک بێدەنگ بوو. هەناسەیەکی قووڵی هەڵکێشا و وتی: کاکە گیان، من ئەو ڕۆژە ئابڕووی مرۆڤێکم بە حەقی دوو ڕۆژی کرێکارێک گۆڕی.ـ ئەو کاتە بیرم لەوە نەکردەوە کە لە پشتی ئەو وێنەیە، ژیانێک هەیە، ماڵێک هەیە، خێزانێک هەیە و من هەمووم دا بە دەم باوە. من بە کارێکی بچووکم دەزانی؛ وەرگرتنی وێنەیەک و سپاردنی بە کەسێک.بەڵام ئەو کارە بچووکە، بووە حەڵقەیەک لە زنجیرەیەکی گەورە. من یەک حەڵقە بووم؛ ئەگەر من نەمکردایا، ئەو زنجیرەیە لە مندا دەشکا. ئەوەی من بە کارم زانی، بۆ بنەماڵەیەکی تر بوو بە کارەسات.ـ کاکە گیان، ئەوەندە دەزانم... نابێ بە هەر هۆکارێکەوە، بەدەم تەشی‌ڕستنەوە لووتمان بژەنینەوە ژیانی خەڵکی. کورە! من کردم... ئامان تۆ نەیکەی.✍️ عیسا ئەحمەدی١٤٠٥/٠٦/٠٢لەسەر بنەمای چیرۆکی «موقف حرج» ـی توفیق الحکیم@kiwmars

لە خەڵوەت هاتەدەر سۆفی، گڵ و بەردی بە سەرما دامەکەن مەنعی لەبەر خەڵوە، ئەویش تازە غوروورێکە#نالی@kiwmars

با این‌حال، شهریار باید چنان هیبتی در دل‌ها پدید آرد که اگر محبّت و دلبستگی مردم را به‌دست نمی‌آورد، دستکم از برانگیختن نفرت آنان نیز پرهیز کند؛ چراکه هراس داشتن و عدم نفرت با هم سازگارند و تضادّی میان آن دو نیست؛ و این امر برای کسی که از نقض مالکیّت شهروندان و رعایای خویش یا تعرّض به زنان آنان خودداری ورزد، همواره میسّر خواهد بود. همچنین هرگاه شهریار ناچار به گرفتنِ جانِ کسی شد، باید این کار را تنها در صورتی انجام دهد که توجیهی مناسب و دلیلی آشکار برای آن وجود داشته باشد؛ ولی بیش از هر چیز باید از تصاحب دارایی دیگران بپرهیزد، زیرا آدمیان مرگ پدر خویش را آسان‌تر فراموش می‌کنند تا از‌دست‌دادن میراث و دارایی‌شان را. وانگهی، بهانه‌ها برای مصادره‌ی دارایی همیشه حاضر و آماده است و کسی که شیوه‌ی زندگی‌اش بر پایه‌ی غارت و چپاول است، همیشه دلیلی برای تصاحب دارایی دیگران پیدا می‌کند؛ حال آنکه انگیزه‌ها و موارد گرفتن جان افراد، نادرترند و زودتر از میان می‌روند.● نیکولو ماکیاوللی، شهریار➣ @Notes_On_Liberty

🔺پیمان مکه؛ منطقه‌ی بدون ایران یا آمریکا؟سخنان محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، درباره «پیمان مکه» میان عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان، از آن جهت شایسته تأمل است که فراتر از خود این توافق، تصویری از نگرانی ایران از تغییرات احتمالی در معماری امنیتی خاورمیانه را به دست می‌دهد.رضایی این پیمان را حاصل ضعف و ناکارآمدی آمریکا دانسته و گفته است کشورهای منطقه، با درک احتمال کاهش تعهدات امنیتی واشنگتن، در پی ترتیبات امنیتی تازه‌ای برآمده‌اند. او همچنین گفته است که از ایران خواسته شده این توافق را تأیید کند و تأکید کرده که جا دارد ایران از مؤسسان چنین پیمان‌هایی باشد.در اصل بروز یک تغییر مهم در محاسبات امنیتی کشورهای منطقه، حق با رضایی است؛ اما از این مقدمه نمی‌توان به این نتیجه رسید که دوران اتکای کشورهای خاورمیانه به آمریکا به پایان رسیده و ایالات متحده به‌زودی پایگاه‌های نظامی خود را از منطقه برمی‌چیند.حضور آمریکا در ساختار امنیتی خاورمیانه نه یک‌شبه ایجاد شده و نه به‌آسانی قابل حذف است. عربستان و دیگر کشورهای عرب خلیج فارس طی دهه‌ها شبکه‌ای از روابط نظامی، اطلاعاتی، تسلیحاتی و سیاسی با واشنگتن ایجاد کرده‌اند. پیمان مکه نیز، بیشتر به نظر می‌رسد مکمل این ساختار باشد تا جایگزین آن.اگر بخواهم با یک مثال توضیح دهم، می‌توان تحولات اخیر را به وضعیت بیمه‌ای تشبیه کرد: کشورهای منطقه همچنان با یک «بیمه‌گر اصلی» طرف‌اند، اما پس از تجربه اخیر، نسبت به کفایت پوشش آن بیمه‌گر دچار تردید شده‌اند و به دنبال «بیمه تکمیلی» رفته‌اند. پیمان مکه را می‌توان نوعی بیمه تکمیلی برای پوشش نقاط کور بیمه اصلی دانست.جنگ اخیر و نحوه عملکرد آمریکا در دفاع از متحدان منطقه‌ای خود، این تصور را تقویت کرده که اتکا به یک قدرت خارجی، هرچقدر هم قدرتمند باشد، ممکن است در شرایط بحرانی با محدودیت‌هایی روبه‌رو شود. بنابراین کشورهای منطقه الزاماً به این نتیجه نرسیده‌اند که آمریکا دیگر کارآمد نیست؛ بلکه به این نتیجه رسیده‌اند که اتکا به آمریکا به‌تنهایی کافی نیست و تنوع‌بخشی به شرکای امنیتی ضروری است.از این منظر، پیمان مکه را نباید با خوش‌بینی مفرط، آغاز نظم «پسا آمریکایی» در خاورمیانه دانست؛ بلکه می‌توان آن را تلاشی برای کاهش ریسک ناشی از وابستگی کامل به یک ضامن خارجی تلقی کرد. به عبارت دیگر، کشورهای منطقه در حال کنار گذاشتن بیمه اصلی نیستند؛ در حال خریدن بیمه تکمیلی‌اند.البته درباره ظرفیت واقعی این پیمان نیز نباید اغراق کرد. بسیار دور از ذهن است که در صورت وقوع جنگی میان ایران و عربستان، ترکیه و پاکستان صرفاً به دلیل تعهدات این توافق وارد جنگ مستقیم با ایران شوند. چنین اقدامی، علاوه بر اراده سیاسی، به سازوکارهای عملیاتی، فرماندهی مشترک، هماهنگی نظامی و تعهدات روشن و قابل اجرا نیاز دارد؛ مؤلفه‌هایی که هنوز معلوم نیست این پیمان تا چه اندازه از آنها برخوردار است.در اینجا مقایسه با ناتو نیز آموزنده است. ناتو، اگرچه سازمانی چندجانبه است، بخش مهمی از وزن نظامی و بازدارندگی خود را از حضور آمریکا می‌گیرد. حذف آمریکا از معادله، ناتو را به «شیری بی‌یال و دم و اشکم» تبدیل می‌کند. ناتوی بدون آمریکا معنایی جز بازگشتن به معادلات امنیتی قبل از جنگ دوم جهانی ندارد. معادلاتی که نه توانستند جلوی جنگ را بگیرند، نه بدون کمک آمریکا به آن خاتمه دهند.پیمان مکه نیز از چنین محدودیتی برخوردار است و بعید است بدون پیوند با ساختار امنیتی گسترده‌ترِ تحت رهبری آمریکا بتواند به یک سازمان دفاعی مؤثر و مستقل تبدیل شود.حتی دعوت از ایران برای پیوستن یا تأیید چنین پیمانی نیز باید با احتیاط و تردید نگریسته شود. در واقع، دعوت از ایران برای حضور در پیمان مکه، تا حدودی شبیه دعوت از روسیه برای شراکت در ناتو است.همان‌طور که عضویت روسیه در ناتو، اگر اساساً امکان‌پذیر بود، با فلسفه تاریخی شکل‌گیری این سازمان در تضاد قرار می‌گرفت، حضور ایران نیز در پیمانی که در پی ایجاد یک چارچوب امنیتی تازه در اطراف آن است، با پرسش‌های مشابهی روبه‌روست.با این همه، اهمیت پیمان مکه را نباید به دلیل ضعف ظرفیت نظامی آن نادیده گرفت. اهمیت اصلی این پیمان شاید بیشتر سیاسی باشد تا نظامی.مسئله فقط این نیست که آیا ترکیه و پاکستان حاضرند برای عربستان با ایران بجنگند یا نه که صد البته نمی‌جنگند. مسئله مهم‌تر این است که سه کشور مهم جهان اسلام، هر سه دارای روابط و منافع قابل توجه با تهران، در حال نزدیک‌تر شدن امنیتی به یکدیگرند و این نزدیکی بدون حضور ایران اتفاق افتاده است. توافق مکه نیز در متن تحولات اخیر، نشانه‌ای از همین روند است.ایران لزوماً هنوز از نظم امنیتی منطقه حذف نشده است؛ اما در حال حاضر، بخشی از نظم امنیتی جدید منطقه، بدون ایران در حال شکل گرفتن است.#صلاح_الدین_خدیو @sharname1

دوکتۆر ئیسماعیلی شەمسچۆن،باسی سەلاحەدین ئەییووبی ئەکات@kiwmars

🛑 زن‌کشی/ آتوسا جعفری زن جوان اهل سنندج توسط همسر سابقش به قتل رسید✅ یک زن جوان و از کارمندان اداره پست سنندج (سنه) به نام آتوسا جعفری، ۲۷ ساله، توسط همسر سابقش با ضربات چاقو به قتل رسید و قاتل متواری شده است.🆔 @Hengaw_Orghttps://hengaw.net/fa/news/2026/08/article-150