بندگی اختیاری و منطق رضایت در سلطه: از دولابوئسی تا فردریک لوردوناتین دو لا بوئسی را میتوان یکی از…
انتشار: 2026/07/11 05:49 UTC
بندگی اختیاری و منطق رضایت در سلطه: از دولابوئسی تا فردریک لوردوناتین دو لا بوئسی را میتوان یکی از نخستین متفکرانی دانست که مسئلهای را صورتبندی کرد که چند قرن بعد در آثار مارکس، فوکو و بهویژه فردریک لوردون بسط نظری یافت: سلطه چگونه نه فقط از بیرون و از طریق زور، بلکه از درون مناسبات اجتماعی و با مشارکت خودِ انسانها بازتولید میشود؟ او در گفتار در باب بندگی اختیاری با این گزاره مشهور که «اگر مردم خود نمیخواستند، نه یک مستبد، بلکه هزاران نیز نمیتوانستند بر آنان حکومت کنند»، نگاه رایج به قدرت را دگرگون میکند. مقصود او این نیست که مردم آگاهانه استبداد را برمیگزینند، بلکه نشان میدهد که بندگی میتواند در بستر عادت، خوگرفتگی و شبکههای وابستگی چنان درونی شود که به امری طبیعی و بدیهی بدل گردد. از همین رو مینویسد که مردم بهآسانی فراموش میکنند آزاد به دنیا آمدهاند و اندکاندک به وضعیتی خو میگیرند که گویی طبیعت آنان است.در این تحلیل، راز پایداری سلطه تنها در خشونت یا اجبار نیست، بلکه در توانایی آن برای پنهان کردن خاستگاه تاریخی خود نهفته است. هنگامی که روابط قدرت به صورت اموری طبیعی، اجتنابناپذیر و همیشگی جلوه داده شوند، اطاعت نیز دیگر صرفاً واکنشی به زور نخواهد بود، بلکه به عادتی اجتماعی و روانی تبدیل میشود. به همین دلیل، دولابوئسی تأکید میکند که استبداد تنها با زور برپا نمیماند، بلکه با «هزاران پیوند کوچک» استمرار مییابد؛ پیوندهایی از جنس منافع، ترسها، وابستگیها، امیدها و رضایتهای روزمره که افراد را به حفظ نظم موجود وامیدارند.همین پرسش را چند قرن بعد فردریک لوردون در کتاب بندگان مشتاق سرمایه، با الهام از مارکس و اسپینوزا، در بستر سرمایهداری بازخوانی میکند. لوردون نشان میدهد که سرمایهداری تنها نیروی کار انسانها را به استخدام خود درنمیآورد، بلکه میکوشد میل، آرزو و عواطف آنان را نیز سازمان دهد. او یادآور میشود که شگفتآور است چگونه مدیران و کارفرمایان میتوانند انسانهای بسیاری را متقاعد کنند که میل کارفرما را میل خود بدانند و با اشتیاق در خدمت اهداف او قرار گیرند. اما این توانایی را نباید ویژگی فردی مدیران پنداشت؛ همانگونه که مارکس نشان داده بود، این وضعیت محصول ساختارهای اجتماعی خاصی است که کارگر را از ابزار تولید و از محصول کارش جدا میکنند. لوردون یک گام فراتر میرود و توضیح میدهد که موفقترین شکل سلطه آن است که پیوند میان رنج ناشی از بندگی و آگاهی از منشأ این رنج را بگسلد؛ زیرا تا زمانی که انسان وضعیت خود را طبیعی یا تقدیری ناگزیر بداند، اندیشه اعتراض نیز مجال شکلگیری نخواهد یافت.از این منظر، میان دولابوئسی و لوردون پیوندی عمیق برقرار است. دولابوئسی نشان میدهد که سلطه با عادت و رضایت پایدار میشود و لوردون توضیح میدهد که سرمایهداری چگونه این رضایت را از طریق سازماندهی میل و عواطف تولید میکند. اگر دولابوئسی زبان اخلاق و سیاست را به کار میگیرد و از فراموشی آزادی و خوگرفتگی به بندگی سخن میگوید، لوردون با بهرهگیری از مارکس و اسپینوزا همان منطق را در قالب اقتصاد سیاسی میل بازسازی میکند. بدینترتیب، اندیشه دولابوئسی را میتوان نقطه آغاز سنتی دانست که بعدها مارکس آن را در نقد ایدئولوژی، فوکو در تحلیل سازوکارهای قدرت، و لوردون در نظریه «بندگان مشتاق سرمایه» ادامه دادند؛ سنتی که بر یک حقیقت بنیادین تأکید دارد: هیچ سلطهای تنها با زور دوام نمیآورد، بلکه زمانی پایدار میشود که اطاعت، وابستگی و رضایت به بخشی از تجربه روزمره انسانها بدل شوند. Sorayat.me/marzockacademy
پستهای تلگرام — آکادمی فلسفه و هنر مارزوک
🔻 آکادمی فلسفهی مارزوک تقدیم میکند...🔹درسگفتار :«امتناع گفتوگو و مسئله توسعه در ایران»🔸 با حضور: ارش احدی مطلق "دکترای جامعه شناسی"🕒 زمان: سه شنبه ۲۷ مرداد ماه،۱۴۰۵ساعت ۲۲بوقت ایرانلینک گروه آکادمی فلسفه مارزوکt.me/+RgpoTxExbs0yOTA0%DA%A9%D8%A7%D9%86%… جامعه شناسی واخلاقt.me/Sociology_of_Ethics%DA%A9%D8%A7%D9%8… آکادمی:t.me/marzockacademy%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%…
🄱🄰🅉🄼🄴🄼🄾🅄🅂🄸🄶🄷🄸#شبانه«Mi Corazón Sigue Aquí» Melancholic Flute, Flamenco Guitar, Accordion & Violin«قلب من هنوز اینجاست» فلوت مالیخولیایی، گیتار فلامنکو، آکاردئون و ویولن✧ کانال بزم موســیقی ✧@marzockacademy
اما پیش از اعلان ظهور یک سده چینی جدید، رهبران و مدیران اجرایی در سرتاسر جهان تمام تلاش خود را برای مطالعه منشاء قدرت تحرک چین را بهکار بستند. نتیجهای که از این مطالعات در جهت درک معجزه اقتصادی چین به دست آمد، غلبه تکنوکراسی در این کشور بود که بر مبنای…اگرچه بسیاری از کارشناسان، پروژههای زیربنایی عظیم و کارخانههای نوپای چین که با سرمایههای خارجی ایجاد شدهاند را با بزرگراههای ویران و جریانات سرمایهگذاری مستقیم ناچیز در هند مقایسه میکنند، اما این دیدگاه در واقع نوعی اغراق در سهم مخارج عمومیو سرمایهگذاری خارجی در رشد اقتصادی چین است. هیچیک از این دو عامل پس از رفع کنترلهای مالی و گسترش کارآفرینیهای روستایی(که در دهه ۱۹۸۰ موج آغازین رشد را تسریع کردند) سهم عمدهای از اواخر دهه ۱۹۹۰ در چین نداشته اند.در دهه ۱۹۸۰ رشد اقتصادی چین بسیار سریعتر از دهه ۱۹۹۰ بود و پیامدهای اجتماعی مطلوبی را به همراه آورد؛ فقر کاهش یافت، شکاف میان فقیر و غنی کمتر شد و سهم نیروی کار در تولید ناخالص داخلی (به عنوان معیاری برای نفع طبقه متوسط از رشد اقتصادی) به طور اساسی افزایش یافت. از ۱۹۷۸ تا ۱۹۸۸ تعداد مردم روستایی که در چین زیر خط فقر زندگی میکردند به بیش از ۱۵۰میلیون نفر کاهش یافت. اما در دهه ۱۹۹۰ بهرغم رشدهای دو رقمی تولید ناخالص داخلی و ایجاد زیرساختهای انبوه، تنها ۶۰میلیون نفر از زیر خط فقر خارج شدند. علاوه بر این، رشد چین در دهه ۱۹۸۰نسبت به حال حاضر بسیار کمتر به واسطه سرمایهگذاریها در مقابل مصرف ایجاد شده بود. به عبارت دیگر، سرمایهداری کارآفرین بر خلاف سرمایهداری دولتی نه تنها رشد ایجاد میکند، بلکه منافع حاصله را به طور گسترده توزیع مینماید. در واقع روح کارآفرینی موجود در آزادی و مالکیت خصوصی این نشاط و طراوت را ایجاد کرد.پیرامون جایگاه شهرهای بزرگی مثل پکن، شانگهای و شینزن به عنوان مراکز پرطراوت رشد اقتصادی نیز در مطبوعات غربی به طور معمول اغراق شده است. مناطق روستایی چین هم روی هم رفته به عنوان مناطق دورافتاده فقیر در این مطبوعات ترسیم شده اند. اما یک تحلیل دقیق از دادههای اقتصادی این مطلب را آشکار میکند که این تفاسیر بی مورد از افق شهرهای مدرن چین کاملا اشتباه است. چرا که در واقع اقتصاد در مناطق روستایی چین بیشترین تحرک و پویایی را داشتند، در حالی که دخالتهای ناشیانه دولت در مراکز شهری، کارآفرینی و مالکیت را در نطفه خفه کرده بود.منبع سایت اقتصاد t.me/marzockacademy
یاشنگ هاونگ مترجم: محمد امین صادق زاده بسیاری از اقتصاددانان غربی بر این باورند که چین مسیر خود به سوی کامیابی و موفقیت را با اتکا به تامین مالی و نظارت دولتی پیدا کرده است، اما این تفکر کاملا اشتباه است. اعتبار نظام سرمایهداری به شیوه آمریکایی یکی از…اما پیش از اعلان ظهور یک سده چینی جدید، رهبران و مدیران اجرایی در سرتاسر جهان تمام تلاش خود را برای مطالعه منشاء قدرت تحرک چین را بهکار بستند. نتیجهای که از این مطالعات در جهت درک معجزه اقتصادی چین به دست آمد، غلبه تکنوکراسی در این کشور بود که بر مبنای آن حزب کمونیست نوعیگذار تدریجی به بازار را با تکیه بر کنترل دولتی فعالیتهای اقتصادی طراحی کرده بود. اما نکته اینجا است که تمام جزئیات مهم این پدیده، اشتباه استنباط شده بود. این تفسیر متعارف در واقع نقش بسیار کوچکی برای کارآفرینی، حقوق مالکیت خصوصی، آزادسازی مالی و اصلاحات سیاسی قائل است. با این وجود در تحقیقات نگارنده که بر اساس تحلیلی تفضیلی از دادههای دولت چین و اسناد دولتی در سطوح منطقهای و مرکزی صورت گرفته، نشان داده شده که حقوق مالکیت و کارآفرینی خصوصی، تحرک عمده و غالب را برای رشد سریع و کاهش سطح فقر ایجاد کرد.اغلب در مطالعات انجام شده میخوانیم که رعایت حرکت تدریجی، کلیدگذار موفق چین از مارکسیسم به بازار بود. بسیاری از تفاسیر موجود، پکن را به دلیل دوری از شوک درمانی به سبک روسیه و گرایش به رویکردی عملگرا مورد ستایش قرار داده اند که با ایجاد محیط کسب و کار پذیرا، به شرکتهای خصوصی اجازه داد تا به طور بنیانی رشد کنند. این تفاسیر بر این عقیدهاند که اقتصاد چین از طریق اصلاحاتی که در یک مقیاس کوچک در دهه ۱۹۸۰ و گسترش آن در نیمه دوم دهه ۱۹۹۰ انجام شد، توانست به رشد تصاعدی بازار محور و آزادتری دست یابد. اما در واقع این چنین نبود. آنچه حقیقتا رخداد این بود که تجربههای داخلی و منطقهای اولیه در آزادسازی مالی و مالکیت خصوصی در دهه ۱۹۸۰، جرقه اولیه کارآفرینی روستایی را ایجاد کرد. این دستاوردهای اولیه بودند که بنیان صحیح معجزه اقتصادی چین را ایجاد کردند، نه سرمایهگذاریهای زیربنایی دولتی انبوه و گرایش به شهر نشینی دهه ۱۹۹۰.t.me/marzockacademy
اقتصاد چین،در راستای جستارهفته @marzockacademyیاشنگ هاونگمترجم: محمد امین صادق زادهبسیاری از اقتصاددانان غربی بر این باورند که چین مسیر خود به سوی کامیابی و موفقیت را با اتکا به تامین مالی و نظارت دولتی پیدا کرده است، اما این تفکر کاملا اشتباه است. اعتبار نظام سرمایهداری به شیوه آمریکایی یکی از اولین قربانیان بحران مالی جهانی بود. با سقوط آشکار لمان برادرز، موج جهانی برای روی گردانی از اجرای آخرین قواعد و آرمانهای اقتصادی آمریکا من جمله محدودتر کردن دولت، حداقل قانونگذاری و تخصیص اعتبارات در چارچوب بازار آزاد افزایش یافته است. با سقوط مدل آمریکایی برخی به دنبال دیگر تفکرات جایگزین رفتند و نگاهها به سوی چین جلب شد، جاییکه بازارها به شدت زیر سلطه قوانین بوده و نهادهای مالی توسط دولت کنترل میشوند. در پی سقوط وال استریت، فرانسیس فوکویاما در نیوزویک، مدل سرمایهداری دولتی چین را «جذاب و جذاب تر» توصیف کرد. همچنین ستون نویس واشنگتن پست، دیوید ایگنیشس به تمجید از ظهور جهانی یک «مداخله گرایی جدید» که از مکتب کنفسیوس الهام گرفته شده، پرداخت. ایگنیشس به نوعی این پدیده را به استمداد ریچارد نیکسون از جان مینارد کینز نسبت میدهد و از این عبارت استفاده میکند که «حال ما همگی چینی هستیم».t.me/marzockacademy