🔸بیست سال پس از ورود روزنامهها به عرصه ویدئو: آینده روزنامهنگاریwww.fardaresaneh.ir
انتشار: 2026/08/15 19:40 UTCدریافت: 2026/08/20 06:15 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/20 06:15 UTC
پستهای تلگرام — درس رسانه (فردارسانه)
🔸 روایت عکاس اطلاعات از نامرئی بودن در شهرمرجان بهبهانی (فردارسانه) – امروز روز جهانی عکاسی است. مجید شادماننژاد، عکاس باسابقه روزنامه اطلاعات، قدیمیترین روزنامه ایران، در گفتوگو با فردارسانه درباره نقشهای یک عکس در جامعه، خط قرمزهایش در عکاسی و ... صحبت کرده است.یک عکاس خبری و مطبوعاتی چطور میتواند مانند یک خبرنگار، به حل مشکلات جامعه کمک کند؟اگر خبرنگار با محدودیتهای فرهنگی روبهرو نباشد، میتواند با تکیه بر تجربه خود در حوزه فعالیتهای فرهنگی، بهراحتی وارد موضوع شود و از طریق انجام و انتشار یک مصاحبه، به فردِ گرفتارِ مشکل در جامعه کمک کند. بااینحال، در عمل، عبور از خط قرمزهایی که دولت آنها را سیاسی تلقی میکند، برای خبرنگاران بسیار دشوار است. البته طرح مشکلات مردم در مطبوعات و خبرگزاریها نیز همیشه کارساز نیست؛ همانطور که عرض کردم، اگر خبرنگاری بخواهد مشکلات را بهصورت اساسی و ریشهای در جامعه مطرح کند، با دشواریهای بسیاری مواجه میشود و گاه ناچار است گزارش خود را با محدودیتهایی منتشر کند یا از کیفیت و صراحت آن بکاهد. در عکاسی، تصویر میتواند پیام خود را مستقیم و بیواسطه منتقل کند، اما قلم در شرایط کنونی تا حد زیادی کیفیت و اثرگذاری خود را از دست داده است. خط قرمزهای شما در عکاسی خبری چیست؟خط قرمز و محدود بودن عکاسان خبری این است که مردم در سطح جامعه نگرانیهای فراوانی را احساس میکنند و با توجه به اینکه دولت برای عکاسان خبری هیچ امتیاز مثبتی را در جامعه و نیروهای امنیتی تعریف نکرده و دوربین عکاسی برای مردم جامعه سلاح دیده میشود و با خبرنگاران در جامعه امروزی برخوردهای نامناسب میشود، کارت خبرنگاری نه برای مردم معنا دارد و نه برای نیروهای امنیتی. کارت خبرنگاری و مجوز سطح شهر تا زمانی که اتفاقی نیفتاده مجوز فقط نام خودش را دارد. عکاسان خبری اکثر اوقات در سطح شهر باید پنهانی و نامرئی عکاسی کنند، اگر عکاس خبری چه مطبوعاتی و چه از طرف خبرگزاریها، اگر از مردم سطح شهر عکس گرفته باشد یا باید رضایت بگیرد و یا عکس مورد نظر را پاک کند، در غیر این صورت باید با ماموران انتظامی مشکل خود را حل کند، بنابراین نه کارت خبری و نه کارت وزارت ارشاد و نه مجوز سطح شهر هیچ مصونیتی برای عکاس ندارد. و واقعا عکاسان خبری با مشکل جدی شغلی دست به گریبانند. برای بنده که 35 سال است عکاس خبری هستم. چند سالی بود که امکان نداشت هنگام عکاسی در سطح شهر با نیروی انتظامی راهی کلانتریها نباشم و نهایتا مجبورم گزارشهای تصویری را پنهانی و سریع پاک کنم و از آن منطقه دور شوم. ما صنفی به نام انجمن صنفی عکاسان مطبوعاتی ایران داریم که بنده سالها دبیر آن انجمن بودم ولی نتوانستیم با وزارت ارشاد به راهکاری دست یابیم که در مقوله عکس و عکاسی خبری به موفقیتی دست یابیم و از این انجمن فقط نامی باقیست. ان شاء الله با تمهیدات دولت و نیروهای امنیتی امیدوارم شرایط را برای عکاسان خبری مشکلگشا کنند.برای شما سوژه مهم است یا مخاطب عکس؟ یعنی در هر شرایطی، مثلا سوانح، حاضرید محرمانهها و مسائل شخصی سوژه را فدای جذب مخاطب کنید؟برای عکاس خبری هم سوژه مهم است و هم مخاطب. ولی اگر شرایط مناسب باشد و عکاس خبری محدود نباشد و تجربه او مشکلات صحنه را ببیند بستگی به سوژه و شرایط دارد. اگر تعریف درستی از صحنه عکاسی باشد بهتر میتوان توصیه منطقی داد. ولی اگر مثلا تصادف شدیدی باشد و عکاس قبل از نیروی انتظامی در صحنه جرم باشد به محض ورود ماموران انتظامی باید صحنه را ترک کند وگرنه باید تاوان شغلاش را بدهد. این قصه برای همه عکاسان تعریف شده است. آیا هوش مصنوعی به عکاسی خبری لطمه زده است؟هوش مصنوعی، هم کمک کرده و هم متاسفانه برخی افراد به جهت ابزار جدید و آسیب زدن به این هنر قدیمی مبادرت کردهاند و افرادی هم به جهت کمک گرفتن و زیبایی، استفاده بهینه از هوش مصنوعی کردهاند. امید است افراد صالح و هنرمند با افرادی که از هوش مصنوعی استفاده ابزاری منفی میکنند برخورد صنفی کنند تا شاهد معضلات عکاسی در سطح جامعه نباشیم.لینک گفتوگو در فردارسانهwww.fardaresaneh.ir #عکاسی #عکاس_خبری
🔸 بیست سال پس از ورود روزنامهها به عرصه ویدئو: آینده روزنامهنگاریدکتر دیوید دانکلی گیمادانشیار رسانه و روزنامهنگاری شبکهای در دانشگاه کاردیفمنبع: www.journalism.co.uk(متن اصلی با حفظ نکات کلیدی و جملات محوری، در فردارسانه خلاصه شده است)فردارسانه - امسال بیستمین سالگرد یکی از رادیکالترین تحولات مطبوعات بریتانیا است: گذار از روزنامهنگاران کاغذی به روزنامهنگاران ویدئویی.با گذشت دو دهه از این تحول، پرسش بنیادین این است که چه چیزی باید جایگزین قالبهای قدیمی شود. در حالی که فناوری، پلتفرمها و مخاطبان بهشدت دگرگون شدهاند، «بسته خبری تلویزیونی» که میراث دوران «کمبود اطلاعات» در دهههای ۱۹۵۰ و ۱۹۶۰ است، همچنان به عنوان فرم غالب روایت بر فضای رسانهای سلطه دارد. این استمرار نشان میدهد که گذار از متن به تصویر، لزوما به معنای گذار از ساختارهای روایی قدیمی به زبانهای جدید نبوده است.روزنامهها به سمت ویدئو رفتند، پهنای باند امکان توزیع آنلاین را فراهم کرد و روزنامهنگاران مهارتهای فیلمبرداری و تدوین را آموختند. اما با ورود به عصر دیجیتال، چالشها از سطح ابزار فراتر رفت. جهان از وضعیت «کمبود اطلاعات» به عصر «فراوانی اطلاعات» رسیده است و در این میان، «توجه مخاطب» به کالایی کمیاب و بحرانی تبدیل شده است. روزنامهنگاری امروز با حجم عظیم اطلاعات نادرست، محتوای تولیدشده با هوش مصنوعی و پدیده «اجتناب از اخبار» روبهرو است؛ وضعیتی که در آن مخاطبان نه تنها اشباع شدهاند، بلکه فعالانه از اخبار فاصله میگیرند.در این میان، مفهوم «روزنامهنگاری سینمایی» (Cinema Journalism) مطرح میشود. این مفهوم نباید با «روزنامهنگاری با فیلمبرداری بهتر» اشتباه گرفته شود؛ بلکه یک «روش طراحی» برای گسترش جعبهابزار روایت داستان است. روزنامهنگاری سینمایی با بهرهگیری از ظرفیتهای سینما در زمینههای «توجه، غرقشدگی، دیدگاه و حافظه»، تلاش میکند پیوندی عمیقتر با مخاطب برقرار کند. این رویکرد، جایگزینی برای گزارشگری سنتی نیست، بلکه تکمیلکننده آن است؛ چرا که گزارشگری سنتی برای سرعت، شفافیت و انتقال فوری اطلاعات طراحی شده است، در حالی که روزنامهنگاری سینمایی به دنبال پاسخ به پرسشی متفاوت است: «نه فقط اینکه مخاطب چه میداند، بلکه اینکه چه چیزی را به خاطر میسپارد؟»این پیوند میان روایت و حافظه، ریشههای خود را در تاریخ سینما مییابد. از فیلمهای کوتاه و بصری «لوئی لومیر» در سال ۱۸۹۵ تا تکنیکهای مدرن، همواره تلاش بر این بوده که تصویری خلق شود که فراتر از یک گزارش ساده باشد. بسیاری از ویژگیهایی که امروزه در پلتفرمهای جدید مانند تیکتاک مشاهده میکنیم، از جمله ضرباهنگ بصری قوی، روایتهای بدون صدا و توالیبندی تصویری، در واقع بازگشت به همان اصول بنیادین روایت هستند که سینما طی بیش از یک قرن آنها را صیقل داده است. روزنامهنگاری سینمایی در واقع به دنبال بازگشت به این توانایی است: خلق تجربهای که در ذهن مخاطب رسوخ کند.بنابراین، مسئله اصلی روزنامهنگاری در قرن بیست و یکم، دیگر صرفاً دسترسی به اطلاعات نیست، زیرا اطلاعات در این عصر فراوان و در دسترس است. چالش واقعی، طراحی روایتی است که بتواند در میان هیاهوی اطلاعاتی و بیتفاوتی مخاطب، جایگاهی برای خود باز کند. اگر بخواهیم تفاوت دو عصر را در یک عبارت خلاصه کنیم، باید گفت: «چالش تعیینکننده روزنامهنگاری قرن بیستم، ارائه اطلاعات بود. چالش تعیینکننده روزنامهنگاری قرن بیست و یکم، ممکن است خلق حافظه باشد.»جستجو برای یافتن این زبان روایی جدید، نیازمند بازنگری در آموزش، شیوههای تولید و ساختار اتاقهای خبر است. روزنامهنگاری سینمایی به عنوان یک متدولوژی، فرصتی برای روزنامهنگاران فراهم میکند تا از بند قالبهای صلب و قدیمی رها شوند و ابزارهای خود را برای خلق تجربههایی که ارزش به خاطر سپردن دارند، گسترش دهند. در نهایت، آینده روزنامهنگاری در گروی توانایی آن در تبدیل شدن از یک «ارائهدهنده خبر» به یک «خالق تجربه و حافظه» است.لینک مقاله در فردارسانهwww.fardaresaneh.ir#آینده_روزنامهنگاری #روزنامهنگاری_سینمایی
🔸کانون توجه بر هنر مصاحبهنویسنده: کیم کراسمنبع: www.niemanstoryboard.orgفردارسانه – خانم کیم کراس (Kim Cross) نویسنده پرفروش «نیویورک تایمز» و خالق کتابهای «آنچه در طوفان ایستاده است» و «در پرتو تمام تاریکیها» است. او علاوه بر فعالیت به عنوان دبیر ارشد نشریه ساندی لانگ رید (Sunday Long Read) و دبیر همکار نشریه فود اند واین (Food & Wine)، درس «نگارش گزارشهای ویژه» را در مقطع کارشناسی ارشدِ دانشکده توسعه هاروارد، مرکز ادبی لری مکمورتی در تگزاس و اردوی نویسندگی ساوتوث در آیداهو تدریس میکند.مصاحبه برای نوشتن یک روایت، مانند جستوجو برای یافتن چیزی در یک انبار تاریک و مطلق با یک چراغقوه است. البته یک چراغقوه خوب؛ از آنهایی که میتوانید با چرخاندن سرِ آن، شکل و بُرد نور را تغییر دهید. با این حال، یافتن آنچه به دنبالش هستید، زمانبر و نیازمند فرآیندی حسابشده است.در طول نزدیک به سه دهه فعالیت روزنامهنگاری، شامل دوران کارشناسی و کارشناسی ارشد، هرگز در کلاسی شرکت نکردهام یا کارگاهی ندیدهام که منحصراً بر «مصاحبه» تمرکز کرده باشد، و قطعاً نه بر الزامات خاصِ مصاحبه برای «داستانپردازی» در مقابل گزارشهای خبری ساده. این آموزشها وجود دارند، حداقل در چند جای خاص، اما زمانی که بیش از هر زمان دیگری به آنها نیاز داشتم، نمیدانستم چگونه پیدایشان کنم یا اینکه چقدر میتوانستم از آنها بیاموزم.اکنون، پس از نوشتن سه کتاب روایتِ غیرداستانی و نگارش بسیاری از گزارشهای بلندِ مجلهای (Features)، به خوبی دریافتهام که مصاحبه برای انواع مختلف آثار، نیازمند رویکردها، مهارتها، روابط و ریتمهای متفاوتی است.این موضوع بهویژه هنگام انجام «روایتهای بازسازیشده» (Reconstructed Narratives) اهمیت مییابد؛ یعنی روایتِ وقایع گذشتهای که شما نمیتوانید شخصاً شاهد آنها باشید. بازسازیِ زنده و باورپذیر، رکن اصلیِ بیشترِ روزنامهنگاری روایی است؛ از مقالات مجلهای گرفته تا کتابها، و حتی زمانی که میخواهید یک موقعیتِ آنی را در بافت (Context) کاملترِ زمانی قرار دهید.گزارشگریِ غوطهورانه (Immersive reporting) بر صحنههای مشاهدهشده تکیه دارد، اما بررسیهای گستردهتر یا کاوش در وقایع گذشته، بر پایه «صحنههای بازسازیشده» بنا میشوند.هر نویسنده روایتگر، فرآیند منحصربهفرد خود را دارد. اما پس از گفتوگو با تعدادی از نویسندگان متخصص در حوزه روایت، معتقدم یک روند کلی وجود دارد: از حالت کلی و باز به سمت حالت محدود و مشخص.من در آثار خود و در دورههای روزنامهنگاری غیرداستانی که تدریس میکنم، این فرآیند را به چهار مرحله یا فاز اصلی (اما چندوجهی) تقسیم کردهام:۱. پیش از مصاحبه (Pre-interviewing): برای یافتن و متمرکز کردن یک ایده داستانیِ قابل اجرا، شناسایی شخصیت اصلی و جمعآوری اطلاعات مورد نیاز برای ارائه یک طرح منسجم.۲. مصاحبه برای ترسیم ساختار (Interviewing for arc): جهت مشخص کردن قوس روایی و تنشِ داستان، با تمرکز بر چالش یا مانعی که شخصیت اصلی با آن روبرو شده است.۳. مصاحبه برای ترتیببندی (Interviewing for sequence): جهت ساخت یک خط زمانی از لحظات و صحنههای کلیدی که شخصیت یا موقعیت را از نقطه پیچیدگی عبور داده و از نقاط عطفی و تنشها به سمت گرهگشایی هدایت میکند.۴. مصاحبه برای صحنهها (Interviewing for scenes): با داشتن یک زاویه دید و لنز دوربین مشخص (با قابلیت زوم کردن به داخل و خارج) برای ایجاد ساختار سینمایی و جزئیات دقیق.لینک گزارش در فردارسانه www.fardaresaneh.ir#مصاحبه
🔸پایان روتوش در گفتوگوهای تلویزیونی رئیس جمهور؟مرجان بهبهانی (فردارسانه) – گفتوگوی تلویزیونی اخیر رئیس جمهور با مردم، تجربهای بکر در رویکرد رسانهای دولت چهاردهم بود؛ گفتوگویی بدون روتوشهای مرسوم که در آن چهار روزنامهنگار و یک فعال مدنی، بیرون از نهاد ریاست جمهوری، پرسشهای چالشی خود را بیواسطه با مسعود پزشکیان در میان گذاشتند. سیدحسن بلاغی مبین، مدیرکل تولیدات رسانهای دفتر رئیس جمهور، در خصوص محتوای این گفتوگو، به پرسشهای فردارسانه پاسخ داده است.گفتوگوی رئیس جمهور با مردم که اخیرا در چند قسمت از شبکه خبر پخش شد، این بار تفاوت آشکاری با برنامههای پیشین داشت و پیشرفت محسوسی را شاهد بودیم. چطور شد که تصمیم گرفتید گفتوگوی تلویزیونی رئيس جمهور، با طرح جدید ضبط و پخش شود؟از ابتدای دولت چهاردهم بنا بر این شد در رویکردهای رسانهای به ویژه گفتوگوهای تلویزیونی ریاست محترم جمهوری تغییراتی ایجاد شود و گفتوگوهای رسانهای واقعی و بدون روتوشهای مرسوم باشد. در همین رابطه گفتوگوهای سه نفره با رئیس جمهور در دو مقطع انجام گرفت، مقطع اول آقایان معزی، ابطحی و گنجی با رئیس جمهور گفتوگو کردند و مقطع دوم هم آقایان شمسالواعظین، عبدالکریمی و جلاییپور روبهروی دکتر پزشکیان نشستند. این گفتوگوی اخیر هم در ادامه همان رویکرد و البته با هدف ارائه گزارش به مردم در آغاز سومین سال ریاست جمهوری دکتر پزشکیان توسط معاونت ارتباطات و اطلاعرسانی و اداره کل تولیدات رسانهای طراحی و اجرا شد.سه مجری یا خبرنگار در پشت دوربین از رئيس جمهور پزشکیان سوال میکردند. آیا این افراد از خبرنگاران روابط عمومی نهاد ریاست جمهوری بودند؟سه نفر که نبودند، چهار روزنامهنگار به همراه یکی از فعالان مدنی در این گفتوگو حضور داشتند و سوالاتشان را پرسیدند، غیر از یک مصاحبهکننده، مابقی همکاران خارج از نهاد ریاست جمهوری و به عنوان روزنامهنگار و فعال مدنی حضور داشتند.پرسشهای گفتوگو نیز کاملا مطابق با پرسشهای جامعه بود که بدون مصلحتاندیشی از رئيس جمهور پرسیده میشد و این گفتوگو را دلخواه مخاطب کرد. باز چطور شد به این نتیجه رسید که پرسشهای مصاحبه چالشی باشد؟هدف این سوالات شنیده شدن همه صداهای سیاسی و اجتماعی کشور بود و تلاش شد در چارچوب همان ایده آقای رئیس جمهور باشد که صداهای مختلف را به رسمیت میشناسد و از آنها برای اداره کشور همراهی میخواهد. رویکرد کلی رسانهای معاونت ارتباطات و اطلاعرسانی دفتر رئیس جمهور در دولت چهاردهم، واقعبینی و صراحت بوده و تلاش شده در همه بستههای رسانهای که تدارک دیده شده این موضوع رعایت شود و در این گفتوگوی اخیر هم همین موضوع دیده میشود.متن مصاحبه در فردارسانه www.fardaresaneh.ir#رئیس_جمهور #پزشکیان #تلویزیون


