🔺حراجهای هنری زیر ذرهبین؛ قانون کجاست؟🖋#مریم_اطیابی🔸 میراثباشی: داستان فروش آثار بالای ۱۰۰ سال،…
انتشار: 2026/07/21 19:45 UTC
🔺حراجهای هنری زیر ذرهبین؛ قانون کجاست؟🖋#مریم_اطیابی🔸 میراثباشی: داستان فروش آثار بالای ۱۰۰ سال، امسال هم در یک حراج هنری رقم خورد و بار دیگر این پرسش را پیش رو گذاشت که آیا وزارتخانه میراثفرهنگی ،کارگروه ملی تجارت اموال تاریخی، وزارت فرهنگ و ارشاد ساز و کار جدی برای شفافیت قانونی چنین حراجیهایی دارند و اگر دارند چه اقدامات حقوقی را دنبال کرده و دستاورد و نقاط ضعف و قوتشان چه بوده است. 🔸به گفته برخی کارشناسان حوزه میراثفرهنگی و هنر در خصوص آثار بالای صد سال مرجع صدور مجوز وزارت میراث فرهنگی است ولی این مرجعیت اما و اگرهایی هم دارد؛ ◀️الف. قدمت تنها یکی از معیارهای سنجش نفایس ملی است. چرا تا کنون اقدامی برای تصحیح این خلاء قانونی نشده است؟ ◀️ب. میراث دستگاه چاپ مجوز نیست. قانون این امکان را به میراث داده تا درصورت خطر حفاظتی جلوی صدور هرگونه مجوز (حتی توسط سایر ارگانها را بگیرد) نه این که مجبور به صدور مجوز باشد.این در حالی است که سه پرسش همچنان پیشرو است:1⃣ چرا در قانونگذاری و نظارت حضور و نفوذ ذینفعان حل نشده است؟2⃣ در بازار آزاد که حراجها مبتنی بر اصول آن مشروعیت مییابند، آیا امکان رقابت فراهم شده یا تجارت در آن به نوعی انحصاری شده است؟ متولیان حفاظت از بازار چه بستری را فراهم میکنند تا حراجهای مختلفی در طول سال برگزار شود و انحصار قیمتگذاری و تمرکز بازار برگزارکنندگان کاهش یابد و از این طریق بستر مبارزه با پولشویی و جعل امکانپذیر شود؟3⃣اگر طرفین معامله از جعلی بودن اثر آگاه باشند، وضعیت حقوقی چنین معاملهای چیست و چه ضمانت اجرایی برای آن پیشبینی شده است؟‼️از سویی آنچه در برگزاری حراجها از مجموع اظهارات مسئولان و کارشناسان قابل استنباط است وجود ابهام در تفسیر قوانین مربوط به خرید و فروش آثار تاریخی است. تا زمانی که حدود اختیارات وزارت میراث فرهنگی، وزارت فرهنگ و ارشاد و کارگروه ملی تجارت اموال تاریخی بهطور شفاف تعیین و اسناد مربوط به صدور مجوزها منتشر نشود، احتمال تکرار این اختلافها در دورههای آینده حراجها همچنان وجود خواهد داشت.✅نخستین پرسشها از منظر حقوقی است. حراجها نیازمند این شفافیت است که مجوز را چه کسی صادر میکند و چرا؟بارها هنگام حراجها در خبرها آمده که وزارت میراث فرهنگی میگوید مجوز نداده و حراج میگوید مجوز گرفتیم! یعنی هر دو طرف به صورت شفاف مشخص نمیکنند: مجوز برگزاری حراج و مجوز فروش هر اثر را چه نهادی صادر میکند؟ اگر وزارت میراث مخالفت کند، آیا ارشاد میتواند مجوز بدهد یا بالعکس؟ آیا کارگروه ملی تجارت اموال تاریخی اختیار مستقلی دارد؟اگر مجوز صادر نشده باشد، ضمانت اجرای قانون چیست؟✅دومین پرسش درباره منشأ آثار است وقتی قالی ۱۵۰ ساله یا نسخه خطی وارد حراجی میشود باید پرسید: مالک فعلی آن کیست؟این اثر چگونه به مالک رسیده؟ آیا شناسنامه دارد؟ آیا سابقه ثبت در میراث دارد؟ آیا قبلاً در موزه بوده؟ آیا سابقه خروج از کشور داشته؟ چیزی که در دنیای بازار هنر به عنوان سابقه مالکیت از آن یاد میشود. اگر سابقه مالکیت شفاف نباشد، احتمال قاچاق، جعل یا خروج غیرقانونی بالا میرود.✅سومین موضوع عدم شفافیت قانونی و رای به تفسیر خوانش قانون است. در چنین حالتی امکان وجود پولشویی به میان میآید. اساسا چرا بازار هنر در دنیا مستعد پولشویی است؟🛑در دنیا FATF بارها هشدار داده که بازارهای هنر ناشفاف به چند دلیل برای پولشویی جذاب است: دقیق نبودن قیمت آثار هنری، ارزشگذاری سلیقهای. پنهان شدن مالک واقعی از طریق شرکتهای واسطه. معاملات خصوصی زیاد . دشوارتر شدن ردیابی انتقال آثار به کشورهای دیگر ✅موضوع چهارم جعل آثار است. اگر اثری تقلبی باشد چه کسی مسئول است؟ کارشناسان حراج؟ فروشنده؟ کارشناس رسمی دادگستری؟ وزارت میراث؟ دادگاه؟🔸در دنیا تقریباً تمام حراجهای بزرگ مثل Christie's و Sotheby's بخش سنجش اصالت اثر دارند و اگر بعداً جعلی بودن اثر ثابت شود، در شرایط مشخص معامله قابل فسخ است.البته این سازوکارها نیز مصون از خطا نیستند، اما مسئولیتها و ضمانتهای قراردادی آنها بهصورت شفاف تعریف شده. اما پرسش اینجاست که در ایران چنین سازوکاری وجود دارد؟🔸بخش اصالتسنجی اثر قبل از عرضه یک اثر در حراج تلاش میکند مطمئن شود اثر واقعاً توسط هنرمندی که ادعا میشود خلق شده و جعلی، کپی یا بازسازی جدید نیست؟انتساب اثر به هنرمند یا دوره تاریخی صحیح است؟اما این امر خود مجموعهای از اقدامات را میطلبد.🔻ادامه در لینک زیر:t.me/mirasbashi/20896instagram.com/miras_…

