📘خلاصهای از کتاب «نظریه تربیتی اسلام» تالیف استاد مرتضی زاهدی(ره) 📄قسمت ۳۷ 📜کانال نظام تعلیم و ترب…
انتشار: 2026/08/21 19:51 UTCدریافت: 2026/08/22 03:05 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/22 03:05 UTC
📘خلاصهای از کتاب «نظریه تربیتی اسلام» تالیف استاد مرتضی زاهدی(ره) 📄قسمت ۳۷ 📜کانال نظام تعلیم و تربیت اسلامی @Nezam_Tarbiat_Eslami 📖موسسه قرآن و عترت صابره سلاماللهعلیها @OstadZahedi📘خلاصهای از کتاب «نظریه تربیتی اسلام» تالیف استاد مرتضی زاهدی(ره)📄قسمت ۳۷🔷️فصل نهم: هدایت باطنی، فطرت الله یا وجدانیات (بخش۳)🔸️اصلیترين استعدادهای انسان از ديدگاه اسلامخداوند متعال برای آنكه انسان بتواند امور خود را در حيات خاكی اداره كند و وسيله رشد، صعود و رجوع به اصل خويش و ملكوت اعلی و وصال محبوب نمايد، امكانات، توانايیها و ابزار سفر در اختيار انسان قرار داده كه از آن به عنوان "استعداد" ياد میشود. مهمترين ابزار سفر و اصلیترين استعدادها كه به صورت بالقوه در انسان وجود داشته و ديگر نيروها و اجزاء وجود انسان تحتتأثير آنها قرار دارد عبارتند از:۱- استعداد بدنی يا نيروهای جسمی۲- استعداد غريزی يا قوای غريزی۳- استعداد ذهنی يا قوای دِماغی۴- استعداد عقلی يا وجدان يا قوای عقلی۵- استعداد قلبی يا قوای قلبی۶- استعداد ارادی يا قوه ارادهاستعدادهای فوق در لسان قرآن كريم به «شدائد قوا» تعبير شده و منظور آيه ﴿وَلَمّا بَلَغَ اَشُدَّهُ﴾، به حدِ تمام رسيدن و بالغ شدن استعدادهای مذكور است. قرآن هر استعداد ديگری را منوط به رشد و كمال استعدادهای فوق میداند.🔸️۱- استعداد بدنی يا نيروهای جسمیارزش نيروی جسمی در انسان به خاطر نقش اساسی آن در مهارتهای بدنی است كه تأثير بسيار موثری در ادراكات و ارتباط با عالم خارج و تأثير آن در رفتار و نهايتاََ در شخصيت آينده متربی دارد. نيازهای جسمی انسان، دو بخش است: ۱- نيازهايی كه در تمام طول عمر ثابت است مثل نياز به آب، هوا، غذا، بهداشت، تحرك. ۲- نيازهایی كه در هر يك از مراحل رشد ظاهر میگردد مانند نيازهای دوران طفوليت، دوران دبستانی، دوران بلوغ و جوانی.➖️تربيت نيروی جسمی و توجه به تأمين نيازهای آن از برنامههای مهم تربيت اسلامی است. تا آنجا كه حفظ سلامت بدن از واجبات شرعيه شمرده شده و برای تمامی جوانب آن، دستورات تربيتی اسلام صادر شده است. نمونههای زير از آن جمله است: بهداشت لباس، رنگ و زبری و نرمی آن، بهداشت محيط، ميزان نور، نمناك نبودن، درپوش گذاشتن مواد غذايی و آب، حفظ نظافت و طهارت، مسواك زدن، آداب ناخن گرفتن، بهداشت غذا خوردن، بهداشت خوابيدن و استراحت كردن، انتخاب نوع بستر، ميزان خواب، اوقات خواب، دفعات خواب، بهداشت تماس با بيماران، بهداشت تخلی و بسياری ديگر.🔸️۲- استعداد غريزی يا قوای غريزیغريزه، مجموعه كششها و تمايلاتی است كه در انسان يا حيوان برای تأمين نيازهای اساسی برای ادامه حيات وجود دارد. تمايلات غريزی انسان را میتوان در دو قوه يا استعداد غريزی جمعبندی نمود: الف: جاذبهها يا اميالی كه كششهای درونی به سوی نيازهای حيوانی را تشكيل میدهد. در تعليم و تربيت اسلامی به شهوت و يا شهوات تعبير میشود. ب: دافعههايی كه حافظ حيات انسان در مقابل خطرات و تجاوزات است و قوه غضبيه نام دارد. ارضاء و كنترل و هدايت اين اميال و كششها زمينه را برای رشد استعدادهای انسانی فراهم مینمايد.➖️نمونههايی از جاذبههای درونی و غريزی انسان برای تأمين و بقاء حياتشهوت شامل: ميل به آب و غذا، ميل به تنفس، ميل به توليد مثل، ميل به استراحت و خواب، ميل به سرپناه ساختن، ميل به ذخيره كردن، ميل به جنس مخالف و...غضب شامل: دفاع از خود، حفظ و دفاع از نوزاد، ترس از خطر و دشمن، تنفر و كينه و...➖️مجموعه نيروهای غضب و شهوت در صورت عدم كنترل، قادر خواهند بود انسان را به حيوانی قدرتمند تبديل نمايند و همه استعدادها، امكانات و تواناييهای انسان را به اسارت خويش درآورده و به اطاعت خويش وادار سازند و پايگاه نفوذ شياطين در وجود انسان گردند. برای كنترل جاذبههای قوی و نيرومند غريزی و ظهور نقش نيروهای معنوی در رفتار انسان، عقل ارزشی از "اراده" استفاده میكند.➖️نقش سازنده یا مخرب غرايز، آنچنان گسترده است كه بخش وسيعی از علمالنفس يا روانشناسی اسلامی و نيز علمالاخلاق را در مكتب تربيتی اسلام به خود اختصاص داده است. مكتب تربيتی اسلام به تامين نيازهای غريزی و رشد و هدايت اميال غريزی توجه بسيار نموده است. انديشمندان اسلامی، دستورات و برنامههای تربيتی اسلام در جهت تربيت اميال غريزی را تحت عنوان مستحبات، واجبات، محرمات و دستورات اخلاقی عرفانی گردآوری نمودهاند.📄پایان قسمت ۳۷👈ادامه دارد...#نظریه_تربیتی_اسلام#استاد_مرتضی_زاهدی(ره)#نظام_تعلیم_و_تربیت_اسلامی 📜کانال نظام تعلیم و تربیت اسلامی@Nezam_Tarbiat_Eslami📖موسسه قرآن و عترت صابره سلاماللهعلیها@OstadZahedi
پستهای تلگرام — استاد زاهدی
📘خلاصهای از کتاب «نظریه تربیتی اسلام» تالیف استاد مرتضی زاهدی(ره)📄قسمت ۳۷📜کانال نظام تعلیم و تربیت اسلامی@Nezam_Tarbiat_Eslami📖موسسه قرآن و عترت صابره سلاماللهعلیها@OstadZahedi
📘خلاصهای از کتاب «نظریه تربیتی اسلام» تالیف استاد مرتضی زاهدی(ره) 📄قسمت ۳۶ 📜کانال نظام تعلیم و تربیت اسلامی @Nezam_Tarbiat_Eslami 📖موسسه قرآن و عترت صابره سلاماللهعلیها @OstadZahedi📘خلاصهای از کتاب «نظریه تربیتی اسلام» تالیف استاد مرتضی زاهدی(ره)📄قسمت ۳۶🔷️فصل نهم: هدایت باطنی، فطرت الله یا وجدانیات (بخش۲)🔸️ادامه انواع هدایت باطنی در انسان🔸️۴- عشق و پرستشانسان در وجود خويش عطش شديدی نسبت به محبت، عشق و فداشدن در راه معبود حس میكند دوست دارد بپرستد و معشوق داشته باشد و هرگاه معبود حقيقی را نيافت، از همين عالم خاكی الهههايی برای خود ساخته و عشق و هستی خود را به پای آن میريزد و آن را میپرستد، گاهی علم را میپرستد، گاهی ابزار را میپرستد، گاهی در معبد سرمايه و قدرت به خاك میافتد و همه كس و همه چيز را قربانی آن مینمايد. گاهی تفكرات و مكاتبی را كه بافتههای ذهني خودش است، میپرستد. گاهی در مقابل زیبایی همنوع خود، به خاك میافتد، گاهي زيبايي او را میپرستد، زيرا كه نمیتواند بی معشوق و بی معبود باشد. نمیتواند نپرستد، نمیتواند فدا نشود، نمیتواند عشق نورزد و لذا عشق و پرستش از اصلیترين وجدانيات و گرايشات انسان به شمار میرود.🔸️۵- خلاقيت و نوآوریانسان به صورت ذاتی و فطری مخلوقات (دستساخته خود) و كشفيات خود را دوست دارد و آنچنان مجذوب مكاشفات، اختراعات و ابتكارات خود میشود كه حاضر است هستی خود را فدای آن كند.عشق و عطش كشف، خلق و تسخير در او هرگز فرونمینشيند، زيرا او به اين عالم آمده كه همه چيز را مسخر خويش سازد.🔸️۶- كرامت ذاتی انسانانسان بالقوه قادر به تسخير آنچه در آسمانها و زمين است میباشد و قادر بر كشف تمامی حقايق عالم است و میتواند مظهر جميع اسماء و صفات كماليه و مسجود ملائك شده و خليفه و جانشين خدا در روی زمين شود. كرامات و كمالاتی كه خداوند متعال در فطرت و سرشت انسان به وديعه نهاده، موجب شده تا انسان كرامتی ذاتی يابد و خود را برتر از عالم خاك بيابد و خود را به پستيهای آن آلوده نسازد. اين كرامت ذاتی نيز علاوه بر گرايشهای باطنی خود، جاذبه ديگری است كه انسان را در جهت هدايت باطنی ياری مینمايد.🔸️۷- عقلگرايشات انسان و نيز كرامت ذاتی انسان و ظهورات و تجليات خارجی آن در رفتار انسان به خاطر حضور عقل در وجود انسان است. آنچه كه فطرت انسان را رنگ الهی بخشيده و صبغه الهی داده، عقل است (منظور، ذهن نیست). همه خيرات، هدايتها و فيوضات باطنی حق به واسطه عقل و از طريق عقل افاضه میگردد. عقل درب ورودی فرشتگان به قلب انسان است. عقل، رسول و پيامبر درون است و هدايت باطنی انسان را به عهده دارد. هر قدر عقل انسان رشد نمايد گرايشات انسان به خيرخواهی، كمالخواهی، زيبادوستی، عشق و پرستش و خلاقيت و حقيقتجويی بيشتر میگردد و كرامت انسان نيز در خارج عينيت میيابد.🔸️۸- عنايت و ولايت باطنی ولیّخداوند متعال اگرچه اولياء خود را برای هدايت انسان مبعوث فرموده و ايشان را برای حيات انسان قرار داده، اما در عين حال مأموريت ديگری به اولياء خويش داده و آن ولايت و عنايت باطنی ايشان بر بندگان خدا است. لذا ايشان علاوه بر آنكه هدايت تشريعی را به عهده دارند، به طريق باطنی گوناگون نیز دلهای پاك را به سوی خويش مجذوب مینمايند و اين عنايت و ولايت باطنی، بر خلاف هدايت تشريعی، به زمان و حيات جسمی و ظاهری اولياء خدا محدود نبوده و بعد از شهادتشان نيز ادامه دارد.🔸️خلقت خاص انسان به عنوان فطرتاللهوجود اين فطريات و اين گرايشات و اين استعدادها در انسان بيانگر آن است كه ودايعی در وجود انسان نهاده شده كه به واسطه آنها انسان شامل هدايتی درونی و تكوينی گردد كه آثار آن در رفتار و ظاهر انسان به صورت كمالخواهی، حقيقتجويی، خيرخواهی، خداپرستی، زيبادوستی، خلاقيت و نوآوری و... متجلی شده است. اينها جمعاََ خلقت خاص انسان را نشان میدهد كه صبغه و رنگی خدايی گرفته و در لسان قرآن به فطرت، آن هم فطرتالله تعبير شده كه مجموعاََ نشان از هدايت باطنی انسان به سوی حقيقت مطلق، كمال مطلق، خير مطلق، جمال مطلق، معبود مطلق، و خالق مطلق میباشد.📄پایان قسمت ۳۶👈ادامه دارد...#نظریه_تربیتی_اسلام#استاد_مرتضی_زاهدی(ره)#نظام_تعلیم_و_تربیت_اسلامی 📜کانال نظام تعلیم و تربیت اسلامی@Nezam_Tarbiat_Eslami📖موسسه قرآن و عترت صابره سلاماللهعلیها@OstadZahedi
📘خلاصهای از کتاب «نظریه تربیتی اسلام» تالیف استاد مرتضی زاهدی(ره)📄قسمت ۳۶📜کانال نظام تعلیم و تربیت اسلامی@Nezam_Tarbiat_Eslami📖موسسه قرآن و عترت صابره سلاماللهعلیها@OstadZahedi
🏴مراسم روضه هفتگی و قرائت زیارت عاشورا ▪️بیان معارف:حجتالاسلام علیی▪️ذکر مصیبت:حاج حسین کشانی▪️زمان:جمعهها، ساعت ۹:۳۰ صبح▪️خواهران و برادران▪️تهران، خیابان امام خمینی(ره)، خیابان شیخ هادی، هاتف، محمدبیک، پلاک۶۴⬅️موسسه فرهنگی قرآن و عترت صابره(س)➡️ @OstadZahedi
📘خلاصهای از کتاب «نظریه تربیتی اسلام» تالیف استاد مرتضی زاهدی(ره) 📄قسمت ۳۵ 📜کانال نظام تعلیم و تربیت اسلامی @Nezam_Tarbiat_Eslami 📖موسسه قرآن و عترت صابره سلاماللهعلیها @OstadZahedi📘خلاصهای از کتاب «نظریه تربیتی اسلام» تالیف استاد مرتضی زاهدی(ره)📄قسمت ۳۵🔷️فصل نهم: هدایت باطنی، فطرت الله یا وجدانیات (بخش۱) در حيات خاكی، بين انسان و آنچه كه به عنوان تعليم اسماء از خداوند آموخته و كمالاتی كه درك كرده و عالم ملكوتی كه شهود كرده و آرامشی كه در جوار قرب الهی داشته و تنعمات بهشتی كه از آن بهره برده، پردههايی ضخيم از حيات مادی و لوازم آن كشيده شده است. تمايلات حيوانی، تاريكیها، محدوديتها، ضعفها و رنجهايی كه اكنون به خاطر زندگی در شأن مادی بر انسان عارض شده، مجموعاََ به انسان خلقتی خاص بخشيده كه او را در اين دنيا شبیه به شخص تبعيدشده و از وطن دورافتادهای كرده كه دائماََ در جستجوی وطن اصلی و پيدا كردن نشانی از آن است و هيچ چيز جز دست يافتن به آن حقايق و كمالات معنوی، عطش او را تسكين نمیدهد.🔸️انواع هدایت باطنی در انسان🔸️۱- گرايش به كمالخواهیعطش سيرابنشدنی انسان در بيشتر و بزرگترخواهی، وسيعتر، جالبتر، زيباتر و قدرتمندتر يعنی در پی «ترينها» بودنِ انسان، نشان از كمالخواهی اوست. جاذبه انسان به سوی كمال، وجدان او را به تشخيص برترينها هدايت مینمايد و قلبش به سوی آنها كشيده میشود.🔸️۲- خيرخواهیانسان از همان كودكی با اينكه تجربهای از بدی، خوبی، فجور و تقوا ندارد ولی مانند تشخيص شيرينی و تلخی، به محض برخورد، عمل نيك را از بد تشخيص میدهد و وجدان مینمايد. انسان دارای هر عقيدهای كه باشد اگر آلوده به پليديها نشده باشد، به صورتی فطری از عمل زشت متنفر میگردد و به سوی عمل نیک مجذوب میشود تا حدی كه در صورت رشد كافی با كمك قلب و اراده (كه ابزار رشد و ادراك در اين گرايش و هدايت تكوينی است)، در راه تحقق نيكيها، مال میبخشد وجان میبازد.🔸️۳- زيبادوستی➖️مبانی هنر در تعليم و تربيت اسلامیانسان به واسطه گرايشی درونی و فطری، قدرت تشخيص زيباييها را دارد، هرچند که زيبايیها را هرگز نديده باشد و يا برای اولين بار با آن برخورد نمايد. روی زيبا، صورت زيبا، گل زيبا، نقش زيبا، رنگ زيبا، منظره زيبا، سخن زيبا، لباس زيبا و هر زيبايی ديگری كه قابل تصور باشد. اين جاذبه در فطرت انسان، موجب میگردد كه انسان زيباترينها را انتخاب كند و به زيبادوستی نيازمند باشد و اين انتخاب در صورت رشد كافی به مرحلهای خواهد رسيد كه زيباييهای معنوی و ملكوتی را درك میكند و مسحور آن میشود. انسان در صورت تربيت و رشد صحيح، كمكم از زيبايیهای حسی عبور كرده و بهزيبايیهای برتر مجذوب میگردد. در آن صورت، زيبايی سخاوت، زيبايی عفو و بخشش، زيبايی محبت و ايثار، زيبايی پرستش خدا، زيبايی كمال و زيبايی انس را درك میكند. اين همان حال، جذبه، ذوق و استعدادی است كه از آن به عنوان هنر ياد میشود. هنر در انسان مأمور خلق آثار و اعمالی است كه آينه تخيلات انوار جمال الهی گشته و آيات تعهد و عهد انسانها به عشق حقيقت مطلق در ازل را بر انسانها بخواند. لذا در مكتب تربيتی اسلام، هنر آن است كه زيبايی را بشناسد و زيبايی حقيقت را درك كند و تمام زيبايیها را از حقيقت بهرهمند نمايد و زيباييهای حقيقت و پيام آن را معرفی نمايد. تعهد، روح هنر است. حقيقت، انگيزه هنرمند است و حجاب روی حقيقت، درد هنر بوده و ظهور حقيقت، جشن هنر است. «هنر، عبارت از دميدن روح تعهد در انسانهاست» امام خمينی(ره).➖️هنر کاذبهنری كه پيام حقيقت را نمیشنود ناشنوا بوده و هنر كاذب است. هنری كه حقيقت را نبيند، كور است و هنر كور: زيبايی عشق، عظمت و ملكوت شهادت، جمال فصاحت، طوفانهای شبهه و گرگهای فتنه را نمیبيند. هنری كه حقيقت را درك نكند، شعور ندارد. هنر كاذب همه عشق را در لجنزار سكس و همه وصال را در جسم خلاصه میكند. هنر كاذب همه مستی را در گنداب شراب و همه لطافت را در عمر كوتاه و همه الحان زيبا را در صدا و گلوی پرندگان میجويد. هنر كاذب همه ديدنيها را از روزنه چشم جسمانی میخواهد ببيند و همه شنيدنيها را از سوراخ تنگ گوش میخواهد بشنود. پيام حقيقت، ندای ملكوت است و پژواك صدای فرشتگان در جان هنرمند متعهد است و غير از اين، پيام حقيقت نيست. صدای شيطان است، آواز دجال است، تقليد بوزينه است، مسخرگی دلقك است، ابزار غفلت است، وسيله تخدير و پرتگاه سقوط است و همه اينها دستاورد هنر كاذب است.📄پایان قسمت ۳۵👈ادامه دارد...#نظریه_تربیتی_اسلام#استاد_مرتضی_زاهدی(ره)#نظام_تعلیم_و_تربیت_اسلامی 📜کانال نظام تعلیم و تربیت اسلامی@Nezam_Tarbiat_Eslami📖موسسه قرآن و عترت صابره سلاماللهعلیها@OstadZahedi
📘خلاصهای از کتاب «نظریه تربیتی اسلام» تالیف استاد مرتضی زاهدی(ره)📄قسمت ۳۵📜کانال نظام تعلیم و تربیت اسلامی@Nezam_Tarbiat_Eslami📖موسسه قرآن و عترت صابره سلاماللهعلیها@OstadZahedi
