من پێمسەیرە ماڵێک، کتێبخانە‌ی نەبێتلەتیف هەڵمەت@Aveng_53

Ⓜ️ از اعتبار سخن تا اعتبار شخص➕یکی از خطاهای مهم شناختی انسان زمانی رخ می‌دهد که اعتبار یک ایده، نه از شواهد و استدلال‌های آن، بلکه از ویژگی‌های شخصیِ گوینده گرفته شود، به‌عبارتی به جای اندیشه، به اندیشمند اعتماد می‌کنیم.در حالت درست و سالم، از خود می‌پرسیم: "شواهد این ادعا چیست؟"اما در حالت خطرناک، پرسش ع.ض می‌شود؛ "چه کسی این حرف را زده است؟"در این‌جا، اعتبار فرد جای اعتبار ایده را می‌گیرد. این پدیده در روان‌شناسی اجتماعی با مفاهیمی مانند سوگیری اقتدار (Authority Bias) بررسی شده است.▫️خطرات جابجایی اعتبار از سخن به شخص۱. کاهش تفکر انتقادیوقتی یک فرد به منبع اصلی حقیقت تبدیل می‌شود، مخاطبان به‌جای بررسی شواهد، به اعتبار شخصی او تکیه می‌کنند. در این شرایط، سؤال "آیا این حرف درست است؟" جای خود را به سؤال "آیا من این فرد را قبول دارم؟" می‌دهد.در نتیجه، کیفیت استدلال کمتر بررسی می‌شود و هویت و جایگاه گوینده به معیار قضاوت تبدیل می‌شود.۲. مصون شدن باورها در برابر اصلاحوقتی نقد یک ایده به‌عنوان حمله به فرد تلقی شود، ذهن به‌جای ارزیابی شواهد، وارد حالت دفاع از هویت می‌شود. در چنین شرایطی، حتی شواهد مخالف ممکن است نه به‌عنوان فرصتی برای یادگیری، بلکه به‌عنوان تهدیدی علیه فرد، گروه یا ارزش‌های مورد باور او دیده شوند.۳. شکل‌گیری شخصیت‌محورییکی از خطرناک‌ترین پیامدها زمانی رخ می‌دهد که یک فرد، جایگزین یک نظام فکری شود. در این وضعیت گفته‌های فرد معیار حقیقت می‌شوند، اشتباهات او توجیه می‌شوند و منتقدان او به‌عنوان مخالف ارزش‌ها یا آرمان‌ها معرفی می‌شوند. اینجا جامعه از "ایده‌محوری" به سمت "فردمحوری" حرکت می‌کند.۴. جایگزین شدن وفاداری به فرد به‌جای وفاداری به اصولگاهی یک گروه یا جامعه از دفاع از یک ارزش آغاز می‌کند، اما به مرور دفاع از آن ارزش با دفاع از شخصی که نماینده آن معرفی شده، یکی می‌شود. در این مرحله، نقد یک فرد ممکن است به اشتباه به‌عنوان مخالفت با اصل آن ارزش تعبیر شود. ۵. افزایش امکان سوءاستفاده از اعتمادافرادی که اعتبار اجتماعی زیادی به دست آورده‌اند، قدرت اقناعی بیشتری دارند. اگر جامعه عادت کند پیام را فقط بر اساس فرستنده آن ارزیابی کند، امکان سوءاستفاده از این اعتماد افزایش می‌یابد. در چنین شرایطی، یک فرد می‌تواند از سرمایه اجتماعی خود برای اهداف سیاسی، اقتصادی یا ایدئولوژیک استفاده کند.۶. ایجاد وابستگی فکریوقتی افراد به‌جای یادگیری روش اندیشیدن، به یک فرد برای "فکر کردن به‌جای خودشان" وابسته شوند، استقلال شناختی کاهش می‌یابد. در این حالت، افراد کمتر دنبال دلیل آن ادعا هستند، بلکه به‌دنبال نظر فرد مورد اعتماد خود خواهند بود.۷. تقویت توجیه‌گری اخلاقیوقتی تصویر یک فرد در ذهن پیروان بسیار مثبت و بی‌نقص شود، ممکن است رفتارهای نادرست او نیز با توجیه‌هایی مانند "حتماً دلیل خوبی داشته است" یا "شرایط خاص بوده" توضیح داده شود. این فرایند با مفهومی به‌نام گسست اخلاقی (Moral Disengagement) بررسی می‌شود.۸. تبدیل نمایش و نماد به‌جای حقیقتدر برخی نظام‌های تبلیغاتی، به مرور خودِ نمایشِ وفاداری، فداکاری یا باورمندی اهمیت بیشتری از بررسی حقیقت پیدا می‌کند. در این شرایط، دیده شدنِ یک رفتار ممکن است مهم‌تر از درست بودن آن شود. ▫️راه پیشگیری از این انحرافبه‌جای پرسیدن "چه کسی می‌گوید؟" بپرسیم:- شواهد این ادعا چیست؟- آیا منابع مستقل دیگری آن را تأیید می‌کنند؟- اگر فرد دیگری همین حرف را می‌زد، باز هم آن را می‌پذیرفتیم؟- آیا گوینده حاضر است مورد نقد قرار گیرد؟جامعه سالم، جامعه‌ای جامعه‌ای است که اعتبار افراد، نتیجه پایبندی آن‌ها به حقیقت باشد نه اینکه حقیقت به دلیل اعتبار افراد پذیرفته شود. در نهایت باید به این مهم نیز توجه کنیم که رد کردن همه مرجعیت‌ها هم اشتباه است. اگر هیچ‌کس را جدی نگیریم، هر نسل مجبور می‌شود همه چیز را از صفر شروع کند. اندیشه انسانی بر گفت‌وگو با سنت فکری، مطالعه آثار بزرگ و یادگیری از کسانی که عمرشان را صرف یک مسئله کرده‌اند پیشرفت می‌کند. بهتر است نه گرفتار جزم‌اندیشی شویم و نه در دام ساده‌انگاری بیفتیم.📌منبع: Cialdini, R. B. (2009). Influence: Science and Practice.جامعه‌ای بهتر بسازیم@JameahiBehtarBesazim@regarasakan

کوردبوون؛ لە ناسنامەوە تا بەرپرسیارێتی!کوردبوون تەنیا ناسنامەیەک نییە؛ ئەرک و بەرپرسیارێتییە.تاکی کورد دەتوانێت موسڵمان بێت یان بێ‌باوەڕ، ئایینی بێت یان سێکۆلار، باوەڕی بە پارتێکی سیاسی هەبێت یان لە دەرەوەی حیزبەکان سەربەخۆ بژی. دەکرێت لە سیاسەت، ئایین، ئایدیۆلۆژیا و شێوازی ژیاندا جیاوازیمان هەبێت؛ بەڵام پێش هەموو ئەو جیاوازییە ڕووکەشانە، بنەمایەکی هاوبەش هەیە: کوردبوون.کەواتە پرسیاری سەرەکی تەنیا ئەوە نییە:«ئایا من کوردم؟»پرسی مەزنتر و قووڵتر ئەوەیە:ئەگەر کوردم، لە ئاست ئەم کوردبوونەدا چ بەرپرسیارێتییەکم لە ئەستۆ گرتووە؟گوتنی «من کوردم» ڕاگەیاندنی ناسنامەیەکە؛ بەڵام بە تەنیا مانەوە مسۆگەر ناکات. مرۆڤ لە دۆخی سەختدا تەنیا بە گوتنی «زیندووم» ڕزگاری نابێت؛ بەڵکوو پێویستی بە ئاو، خواردن و شوێنی مانەوە، ئاگایی و کردار هەیە. کوردبوونیش هەر ئەوەیە. ئەگەر ئەو ناسنامەیە هیچ ئەرکێک بۆ تاک دروست نەکات، زمان، مێژوو و یادەوەریی کۆمەڵایەتیمان لە دەست دەچن.ئەگەر کورد، دەرفەتی مانەوە، پاراستنی خاک و بەردەوامیی ناسنامەی دەستەجەمعیی خۆی لە دەست بدات، هیچ کام لە سەروەت، حیزب، سیاسەت، ئایین، بێ‌باوەڕی، ئایدیۆلۆژیا، یان تەنانەت گوتنی «من کوردم»، بە تەنیا ناتوانن مانەوەی نەتەوەیەک دەستەبەر بکەن.گرنگتر لەوە:ڕەنگە ئەمڕۆ هەموو شتێکت هەبێت؛ بەڵام ئەگەر بەستێنی گواستنەوەی بۆ داهاتوو نەبێت، هەموو ئەوەی هەتە، بەڵێنی داهاتوو نییە.ئەگەر خاک و دەرفەتی مانەوە نەبێت، سەروەتەکەت چی ڕزگار دەکات؟ئەگەر دەرفەتی پاراستنی زمان و فەرهەنگ نەبێت، حیزب و سیاسەتەکەت چی دەپارێزن؟موسڵمان بیت یان بێ‌باوەڕ، چەپ بیت یان ڕاست، سەربەخۆ بیت یان پاشکۆ؛ هیچ کامیان بە تەنیا زامنی مانەوەی نەتەوەیەک نین.چونکە هەموو ئەوانە کاتێک مانایان هەیە کە بەستێنێک بۆ مانەوە بوونی هەبێت.ئەوەی ئەمڕۆ هەمانە، ئەمانەتە؛ نەک زامنی داهاتوو.هەروەک چۆن تەمەنی مرۆڤ ئەمڕۆ لە دەستی خۆیدایە، بەڵام هیچ دڵنیاییەکی بۆ بەیانی نییە، سامان و دەستکەوتەکانی نەتەوەیەکیش ئەگەر نەپارێزرێن، هیچ دڵنیاییەکیان بۆ نەوەی داهاتوو نییە.ئەگەر بەستێنی مانەوە لە دەست بدەین، ڕەنگە بۆ داهاتوو هێشتا سەروەتمان هەبێت، باوەڕمان هەبێت، یادەوەریمان هەبێت و تەنانەت بڵێین:«من کوردم.»بەڵام ئیدی نەتوانین ئەوەی هەمانە، بۆ نەوەی داهاتوو بگوازینەوە.کەواتە پرسەکە تەنیا هەبوون نییە؛ پرسەکە، پاراستنی دەرفەتی هەبوونە بۆ داهاتوو.پرسەکە تەنیا لەناوچوونی جەستەیی نییە؛ مەترسییە قوڵەکە ئەوەیە کە تاک هەست بە هیچ بەرپرسیارێتییەک نەکات. ئەو کاتە دەڵێت «من کوردم»، بەڵام ناوەڕۆکی کوردبوونەکە پووچەڵ بووەتەوە.ئەوە خاڵی سەرهەڵدانی بەرپرسیارێتییە. ڕاستە ئێمە بارودۆخ و جوگرافیامان خۆمان هەڵمان نەبژاردووە؛ بەڵام ناتوانین لە ئاست کاردانەوەی خۆماندا حاشا لە بەرپرسیارێتی بکەین.لە مێژووی ئێمەدا، پێشەوا قازی محەممەد بەرجەستەکردنی ڕاستەقینەی ئەو فەلسەفەیە بوو. ئەو بارودۆخە سەپێنراوەی قبووڵ کرد کە خۆی هەڵی نەبژاردبوو؛ بەڵام قەت شانی لە ژێر باری بەرپرسیارێتی خاڵی نەکردەوە. دەیتوانی بڕوات، بەڵام مانەوەی هەڵبژارد بۆ پاراستنی گیانی خەڵک. ئەو سەلماندی: قەدەری سەپێنراو، پاساو نییە بۆ وازهێنان لە ئەرکی مرۆڤانە.بەرپرسیارێتی تەنیا لە ئەستۆی پارت و ڕێبەران نییە؛ لە تاکی کوردەوە دەست پێ دەکات:من بۆ زمان، فەرهەنگ، مێژوو و یادەوەریی کۆمەڵایەتیمان چیم کردووە؟ بۆ نەوەی داهاتوو چ میراتێک بەجێ دەهێڵم؟ئەزموونی مێژوویی نەتەوەکانی دیکە، وەک فینلەندییەکان و جوولەکەکان، پیشانمان دەدات کە پاراستنی ناسنامە تەنیا بە دروشم و ناوهێنان بەدەست نایەت؛ بەڵکوو پێویستی بە گواستنەوەی ئاگایانەی یادەوەری و زمان هەیە لە نەوەیەکەوە بۆ نەوەیەکی تر.ئێمە تەنیا میراتگری زمانێک نین؛ ئەمانەتدار و پاسەوانیشین.تەنیا میراتگری مێژوو نین؛ دەبێت بیناسین و بیگوازینەوە.تەنیا خاوەنی ڕابردوو نین؛ لە ئاست داهاتووشدا بەرپرسیارین.من کوردم کۆتایی پرسیار نییە؛ سەرەتای پرسیارە.کوردبوون ئەمانەتێکە بۆ داهاتوو.ڕەنگە گرنگترین جیاوازی هەر ئەوە بێت:«من کوردم» ناسنامەیەکە؛بەڵام:«من لە بەرامبەر کوردبوونەکەمدا بەرپرسیارم» هەڵبژاردنێکە✍بەشی لێکۆڵینەوی کوردناسیt.me/KurdologyK

مردان به همان اندازه که تمایل دارند زنجیرهای اخلاقی بر هوس‌های خود بگذارند، شایسته آزادی مدنی هستند، به همان اندازه که عشقشان به عدالت بر حرص و آزشان غلبه دارد، به همان اندازه که سلامت و هوشیاری فهمشان بر خودبینی و تکبرشان برتری دارد، به همان اندازه که بیشتر مایلند به نصایح خردمندان و نیکان گوش دهند تا به چاپلوسی ناپاکان. جامعه نمی‌تواند وجود داشته باشد، مگر اینکه قدرتی کنترل‌ کننده بر اراده و هوس‌ها در جایی قرار گیرد؛ و هرچه این قدرت در درون کمتر باشد، باید در بیرون بیشتر باشد. در قانون ابدی هستی مقرر شده است که مردان با ذهن‌های بی‌اعتدال نمی‌توانند آزاد باشند. شور و اشتیاقشان زنجیرهایشان را می‌سازد.ادموند برک@regarasakan

نگذار رنجش‌های دیگران باعث زمین خوردنت شود؛ آن را به چیزی تبدیل کن که باعث شود بالاتر بروی.@regarasakan

#برداشت_آزاد*مصاحبه با یک فاحشه از اسلام آباد*یک زن پیش از فاحشگی چه مراحلی را طی می‌کند؟برای نوشتن در این مورد، دوستی از اسلام‌آباد قرار ملاقاتی با یک فاحشه برایم ترتیب داد. من از لیاح به اسلام‌آباد سفر کردم و دوستم مرا به منطقه‌ای پرجمعیت برد. پس از گذر از کوچه‌های باریک و کم‌نور، جلوی خانه‌ای ایستادیم و در زدیم.زنی زیبا در را باز و مودبانه به ما سلام کرد، درست مثل یک فاحشه سنتی اهل لکنو. دوستم مرا همانجا گذاشت و رفتفاحشه مرا به درون برد و اشاره کرد روی مبل بنشینم. خودش هم روی مبل روبرویی نشست. از گوشه چشمم به او نگاه کردم. او به طرز خیره کننده ای زیبا بود.در حالیکه لیوانی آب به من می‌داد، گفت:«آقا دوستتان گفت شما نویسنده اید»با غروری فروتنانه پاسخ دادم:«خب... من فقط تلاش می‌کنم کلمات شکسته را کنار هم بچینم»در حالیکه مستقیم به چشمانم نگاه می‌کرد پرسید:«چرا این همه راه از لیه به اسلام‌آباد سفر کردی تا درباره یک فاحشه بنویسی؟ می‌توانستی صدها فاحشه را هم در لیه پیدا کنی»با خشم به او خیره شدم.پیشاز آنکه بتوانم پاسخی دهم، پُک بلندی از سیگارش زد و در حالیکه حلقه‌ای از دود بی‌نقص را از لب‌های زیبایش فوت می‌کرد گفت:«آقا به نظر من شما یک نویسنده‌ دست دوم هستید،یک نویسنده‌ واقعی با دقت به اتفاقات اطرافش نگاه می‌کند»سخنان او عرق بر پیشانی‌ام نشاند اما از سخنان حکیمانه و روشنگرانه‌اش شوکه شده بودم.همین‌طور که سخن می گفت، گونه‌هایش از خشم سرخ شده بود. جرعه‌ای آب نوشید و ادامه داد:«آقا در این جامعه، قاضی عدالت را می‌فروشد ولی فقط زنی که بدنش را می‌فروشد تحقیر می شودسیاستمداران وجدان خود را می‌فروشند ولی شما آنها را رهبر می‌نامید.اما تجارت بدن یک فاحشه درمانده، قلب شما را جریحه‌دار می‌کند»«پزشکان اینجا از مرگ سود می‌برند ولی شما آنرا حرفه‌ای شریف می‌نامید.وکلا و پلیس رشوه می‌گیرند و پرونده‌های ساختگی تشکیل می‌دهند،پلیس در برخوردهای ساختگی بی‌گناهان را می‌کشد،افرادی که در وفاداری به کشور سوگند یاد می‌کنند، از پشت به آن خنجر می‌زنند.قوانین زیر پا گذاشته می‌شوند تا دولت‌ها ساخته یا سرنگون شوند»«منابع و مشاغل ملت در روز روشن مصادره می‌شوندکشور از نظر اقتصادی فلج شدهدولتی در درون دولت ایجاد می‌شود.کسانی که حقوق خود را مطالبه می‌کنند خائن نامیده می‌شوندرسانه‌ها روز را به شب تبدیل می‌کنند.روزنامه‌نگاران قلم‌های خود را به چند سکه می‌فروشند»«معلمان با آینده کودکان بازی می‌کنند.آموزش و پرورش اکنون فقط یک تجارت دیگر است.همه چیز از بالا تا پایین برای فروش استهر بخشی در این کشور بوی فساد می‌دهد اما فقط فاحشه منفور است،کسی که بدن خود را می‌فروشد تا آتش درون شکمش را شعله‌ورتر کند»همینطور که گوش می‌دادم، عرق از چین و چروک پیشانی‌ام جاری شد،درست مثل بارانی که از سقف چکه‌کن خانه‌ یک مرد فقیر می‌چکد.او یک دستمال کاغذی به من داد و گفت:«آقا...در جامعه‌ای که شما در آن زندگی می‌کنید وجود فاحشه چیزی جز یک نعمت نیست»به حرف‌هایش لبخند کمرنگی زدم و با خودم فکر کردم:«او فقط دارد از حرفه‌ فحشای خودش دفاع می‌کند»ادامه داد:«اگر ما فاحشه‌ها آتش این مردان گرگ‌نما را سرد نکنیم،آنها دختران بی‌گناه حوا را غارت می‌کنند،معصومیت آنها را له می‌کنند و گوشت بدنشان را می‌درند»من این همه راه را از لیّا با سوالات زیادی در ذهن آمده بودم،اما حالا همه آنها ناپدید شده بودنداو همچنان صحبت می‌کرد، و من که خودم را نویسنده و روشنفکر می‌دانستم،در برابر خرد یک فاحشه زبانم بند آمده بودبلند شد، کنارم نشست و پرسید:«آقا تا حالا دیده‌اید سگی آب بنوشد؟»از این پرسش ناگهانی تعجب کردم و گفتم: «بله»او پُکی از سیگارش زد، نزدیک‌تر خم شد و گفت:«آقا...همان آدم‌های محترم این شهر که ردای قدیسی به تن دارند تا امثال شما را گول بزنند،وقتی پیش ما می‌آیند،پاهایمان را مثل سگی که آب را می‌مکد لیس می‌زنند»سپس به ساعت دیواری نگاه کرد و من آرام بلند شدم و به سمت در رفتماز پشت سر مرا صدا زد:«آقا...اگر واقعاً می‌خواهی نویسنده شوی،در مورد زنانی که بدن خود را می‌فروشند ننویس، درباره کسانی بنویس که وجدان خود را می‌فروشند.آنوقت دیگر لازم نیست از لیه به اسلام‌آباد سفر کنی»«در قلمت شجاعت پیدا کن»*آیا حرف اشتباهی زد؟*او آینه‌ای دربرابر من و کل جامعه‌مان گرفت@regarasakan