بانک مرکزی به دنبال افزایش نرخ بهرهبانک مرکزی اعلام کرده رشد نقدینگی به ۴۷.۳٪ و رشد پایه پولی به ۵۴…
انتشار: 2026/06/19 18:39 UTC
بانک مرکزی به دنبال افزایش نرخ بهرهبانک مرکزی اعلام کرده رشد نقدینگی به ۴۷.۳٪ و رشد پایه پولی به ۵۴.۷٪ رسیده. همزمان تورم نقطهای به حدود ۸۴٪ رسیده. حالا شایعه افزایش نرخ بهره هم جدیتر از قبل شنیده میشه. اما سوال اصلی اینه که آیا افزایش نرخ بهره میتونه جلوی این وضعیت رو بگیره؟ به نظر من نه، حداقل نه به تنهایی.وقتی پایه پولی با سرعت ۵۵٪ در حال رشد باشه و نقدینگی نزدیک ۵۰٪ رشد کنه، بالا بردن چند درصدی نرخ بهره بیشتر شبیه فشار دادن ترمز در سرازیریه؛ سرعت رو کمتر میکنه، اما جهت حرکت ماشین رو عوض نمیکنه.البته اگر نرخ بهره افزایش پیدا کنه، چند اتفاق محتمل هست. دلار ممکنه در کوتاهمدت وارد فاز اصلاح یا تثبیت بشه که مستقیم روی طلا تاثیر داره. برای بورس هم به احتمال زیاد هزینه تامین مالی بالا میره و بخشی از نقدینگی جذب ابزارهای درآمد ثابت میشه. طبیعتا اتفاق خوبی براش نیست. اگر بانک مرکزی واقعاً موفق بشه رشد پایه پولی رو از محدوده ۵۵٪ به سطوح خیلی پایینتر برگردونه، اون وقت میشه درباره کنترل پایدار تورم صحبت کرد.اما اگر چاپ پول با همین سرعت ادامه پیدا کنه، حتی افزایش نرخ بهره هم فقط میتونه اثرات تورمی رو به تعویق بندازه، نه اینکه حذفشون کنه. در چنین شرایطی بزرگترین ریسک برای سرمایهگذارها نوسان بازارها نیست.بزرگترین ریسک، نگهداری بیش از حد داراییهای ریالی و از دست دادن قدرت خرید در برابر تورمه. بازارها بالا و پایین میشن، اما چیزی که در اقتصادهای تورمی تقریباً همیشه بازنده هست، پول نقدیه که بدون بازده واقعی نگهداری میشه.فعلاً مهمترین نمودار اقتصاد ایران نه دلار هست، نه طلا و نه بورس. مهمترین نمودار، رشد پایه پولیه، چون دیر یا زود، بقیه بازارها خودشون رو باهاش هماهنگ میکنن.در بلندمدت تورم نمیتونه برای همیشه بسیار بالاتر از رشد نقدینگی بموند، مگه اینکه سرعت گردش پول به شدت افزایش پیدا کنه یا تقاضا برای نگهداری ریال سقوط کرده باشه. با دیدن این اعداد، شایعه افزایش نرخ سود دیگر عجیب نیست. اگه تورم ماهانه نزدیک ۹٪ و تورم نقطهای نزدیک ۸۴٪ باشه، نرخهای سود ۲۰ تا ۳۰ درصدی عملاً به شدت منفی هستن. درواقع نرخ بهره حقیقی حدود ۳۰- درصد (طبق فرمول فیشر) هست. کسی که انتظار کاهش ۵۰ درصدی ارزش پولش رو داره، به خاطر سود ۳۰ درصدی ریال نگه نمیداره. به همین دلیل اگه بانک مرکزی بخواد جلوی فرار از ریال رو بگیره، از نظر تئوریک یکی از گزینههاش افزایش شدید نرخ سود هست.اما مشکل اینجاست که در اقتصادی با رشد نقدینگی ۴۷٪ و رشد پایه پولی ۵۵٪، افزایش نرخ سود به تنهایی معمولاً کافی نیست؛ مگه اینکه همزمان جلوی خلق پول جدید و کسری بودجه هم گرفته بشه.مهمترین پیام داده ها اینه که اقتصاد ایران در بهار ۱۴۰۵ وارد یک فاز تورمی جدید شده و تورم ۸۴٪ فعلی بیشتر با دادههای پولی قبلی سازگار هست تا اینکه یک اتفاق ناگهانی و غیرمنتظره باشه.به نظر من اقتصاد ایران از فاز «تورم پولی عادی» عبور کرده و وارد فاز بیاعتمادی به ریال + تورم پولی شده. اگه فقط نقدینگی ۴۷٪ رشد میکرد، انتظار تورم ۴۰ تا ۵۰ درصدی داشتیم. اما وقتی تورم به ۸۴٪ و دلار به ۱۱۵٪ رسید، یعنی علاوه بر خلق پول، تقاضا برای نگهداری ریال هم در حال کاهشه.در صورتی که نرخ بینبانکی ۴۰ تا ۵۰٪ به همراه سود سپرده ۴۰٪ به بالا عملی بشه، رشد اعتبار کند میشه. احتمالا بخشی از نقدینگی از دلار و طلا خارج میشه. سرعت گردش پول هم کاهش پیدا میکنه.اما مشکل اینجاست که دولت با کسری بودجه روبهرو هست. بانکها ناترازن. بسیاری از شرکتها با وام ارزان زنده موندن. بنابراین نرخ بهره بالا رکود رو سنگینتر میکنه. ➖➖➖➖➖➖➖➖@Reza_Ghanipur


