خاموشی یکی از صداهای بزرگ ایرانشناسی معاصر؛ یادبود شارل-آنری دو فوشهکوربا درگذشت Charles-Henri de…
انتشار: 2026/06/25 20:00 UTC
خاموشی یکی از صداهای بزرگ ایرانشناسی معاصر؛ یادبود شارل-آنری دو فوشهکوربا درگذشت Charles-Henri de Fouchécour (شارل-آنری دو فوشهکور، ۱۹۲۵–۲۰۲۶)، یکی از برجستهترین ایرانشناسان و استادان ادبیات فارسی در جهان معاصر، یکی از صداهای اثرگذار در خوانش و بازآفرینی ادبیات کلاسیک فارسی خاموش شد؛ صدایی که طی دههها میان متنهای کهن و افقهای خوانش مدرن، پیوندی زنده و مداوم برقرار کرده بود.فوشهکور، استاد مؤسسه ملی زبانها و تمدنهای شرقی (Institut national des langues et civilisations orientales – Inalco)، از شاگردان فکری و علمی هانری کُربَن و ژیلبر لازار به شمار میرفت؛ دو چهرهای که از پایهگذاران اصلی ایرانشناسی نوین در فرانسهاند. او در دهه ۱۹۷۰ مدیریت مؤسسه فرانسوی پژوهش در ایران (IFRI) را بر عهده داشت و در سال ۱۹۷۸ با بنیانگذاری نشریه Abstracta Iranica، یکی از مهمترین پروژههای کتابشناسی و رصد علمی مطالعات ایرانشناسی را در سطح بینالمللی پایه گذاشت.آثار او، بهویژه پژوهشهایش درباره اخلاق، سیاست و تخیل شاعرانه در ادب فارسی، از جمله Moralia و مطالعاتش درباره نسبت حکمت و قدرت در متون کلاسیک، امروز از منابع مرجع در ایرانشناسی به شمار میآیند. همچنین ترجمه کامل دیوان حافظ و تألیف کتاب آموزشی Éléments de persan بخشی از تلاش او برای نزدیک کردن جهان فرانسویزبان به زبان و شعر فارسی بود؛ تلاشی که در آن، شعر فارسی نه یک موضوع مطالعاتی صرف، بلکه نظامی زنده از اندیشه، تجربه و زیبایی تلقی میشد.در همین امتداد پژوهشی، کتابخانه بزرگ مطالعاتی BULAC (کتابخانه زبانها و تمدنهای آفریقا، آسیا، اقیانوسیه و آمریکای لاتین در پاریس) به مناسبت یادبود او، مجموعهای پژوهشی با عنوان «یک سده شعر: شارل-آنری دو فوشهکور و ادبیات فارسی» (Un siècle de poésie) گرد آورده است؛ مجموعهای که در آن، آثار، ترجمهها و مطالعات مرتبط با میراث علمی او در کنار نسخههای خطی و متون کلاسیک فارسی قرار گرفتهاند. این عنوان را میتوان «مجموعه پژوهشی یک سده خوانش شعر فارسی در سنت فوشهکور» دانست؛ نه صرفاً یادبود یک فرد، بلکه بازتاب یک شیوه خواندن و فهمیدن ادبیات فارسی در سنت ایرانشناسی اروپایی.از همین روست که BULAC تنها کتابخانه نیست؛ بلک فضایی پژوهشی است میان لایههای نسخه و حافظه، جایی که متنهای کهن، پژوهشهای معاصر و تاریخ خوانش تمدنها در کنار هم قرار میگیرند و در جریان مداوم مطالعه و بازخوانی، دوباره معنا مییابند. در چنین افقی است که میراث فوشهکور نیز ادامه پیدا میکند: نه بهعنوان گذشتهای بسته، بلکه بهمثابه بخشی از جریان زنده فهم ادبیات فارسی در جهان امروز.برای آشنایی بیشتر با این مجموعه و آثار مرتبط، میتوانید به صفحۀ اختصاصی BULAC مراجعه کنید:bulac.fr/un-siecle-de-poesie-charles-henr…



