⭕️ مشگینشهرین آلوار کندیندن «ارزروم»ون آلوار کندینه کیمی ✍️ یازان: #ایلقار_موذنزاده تۆرکیهده ارز…
انتشار: 2026/06/27 21:02 UTC
⭕️ مشگینشهرین آلوار کندیندن «ارزروم»ون آلوار کندینه کیمی ✍️ یازان: #ایلقار_موذنزاده تۆرکیهده ارزروم شهرینین «آلوار» کندینده دینی و معنوی فضا، هر شئیدن اؤنجه «آلوارلێ اِفه» شخصیتینه و اوْنون طریقتینه باغلێدیر. اوْرادا مذهبی مناسک، نقشبندیلیک طریقتینین تأثیری ایله «ساکیتلیک»، «ذکر»، «نفسین تزکیهسی» و «گیزلی عبادت» اۆزرینده قورولوب. «آلوار»ێن مذهبی عنعنهسینده، دَبدَبهلی مراسیملردن چوْخ، کؤنۆلدن گلن سؤز و غزل اهمیّت داشێییر. محرّم و اهلبیت ایامێندا، کندین دینی یاشایێشی «آتشی-دیلسوز» و «دردِ عشق» کیمی عرفانی مفاهیم اطرافێـندا دوْلانێر. مردم، اِفهنین شعرلرینی اوْخویاراق، یاسێ «ایچسل» بیر حال کیمی یاشایێرلار. بو مراسیملر، اِفهنین مکتبینه گؤره، بیرینجی نؤوبهده «حقیقتِ محمدی»یه چاتماق و «حیدر کرار»ێن عشقینده جان گؤز یاشێ تؤکمکدیر. مشگینشهرین آلوار کندینده ایسه مذهبی مراسیملر، آذربایجانێن اسکی و حماسی تعزیه عنعنهلرینین بیر پارچاسێدیر. بو کندده محرم آیێندان، اؤزللیکله تاسوعا و عاشورا گۆنلرینده، دراماتیک و نمایشی بیر جوْشغونلوق حاکیمدیر. «عَلَم دوْلاندێرماق» (البتته مذهبدن اصیل یوْلوندان جایماقلا خرافی دۆشونجهلره قاپێلماغی نظرده آلماساق، باشقا عنعنهلر یاخجێ اوْلا بیلر) و بیر سۆره مشعل دوْلاندێرماق (تاسوعا گئجهسی نیزهلره قوْیولان اوْدو یاندێرماق)، زنجیر وورماق، و اؤزللیکله «شبئهخوانلێق» (تعزیه) بو کندین دینی کیملیڲینی تشکیل ائدیر. اهالی، کربلا فاجعهسینی سادهجه بیر تاریخ کیمی دڲیل، بلکه حاضێرکی بیر حماسه کیمی یاشایێرلار. مچید قاباغێندا توْپلانماق، نوحهلر اوْخوماق و اجتماعی یاس مراسیملری، اوْنلارێن بیرلیڲینی گؤستریر. بو مراسیملر، خالقێن ظلمه قارشێ دوروشونون و امام حسینین یوْلونا اوْلان سئوگیلرینین سمبوْلیک، عینی و اجتماعی گؤستریجیسیدیر؛ یانی یاس مراسیمی بو کندده «عمومی و میدانی» بیر کاراکتر داشێیر. هر ایکی جغرافیا اهلبیته اوْلان سئوگینی اؤزۆنه مخصوص یوْللارلا گؤستریر. مشگینشهرین «آلوار»ێندا، مذهبی دۆشونجهلر حماسی و نمایشیدیر. تاسوعا گئجهسی نیزهلرین یاندێـریلماسی، طبقلرین داشێنماسی و شبئهخوانی، کربلا فاجعهسینی بیر میدان نمایشینه چئویریر کی بو، خالقێن ظلمه قارشێ جوْشغون حسلرینین تجلّیسیدیر. آما ارزرومون آلوارێندا، مذهبی فضا «آلوارلێ اِفه»نین عرفانی باخێشی ایله یوْغورولوب. بورادا یاس؛ بیر ایچسل سئوگی، درین کدر و عرفانی سؤزدۆر. آلوارلێ اِفه کربلا غمینی شعرلرینده، غزللرینده و درین گؤز یاشلارێندا آختارێب. مشگینده عزادارلێق «ظاهری و اجتماعی» بیر حماسه کیمیدیرسه، ارزرومدا «ایچسل و قلبی» بیر عرفاندیر. نهایتده هر ایکی آلوار، بیر الهی دوراقدا بیرلشیر: «اهلبیت محبتی». بیری قێلینج و نیزه حماسهسی ایله، بیری ایسه غزل و عرفان سؤزو ایله، حسینی یوْلون ایستکچیلریدیر. ۱۴۰۵/۴/۴ @SancaqDergisihttps://t.me/Sancaq_media/8225
