نهضت مشروطهدر برنامه سوره آقای محمد رضا کائینی درباره "مشروطه" سخن میگفت و مدام این پرسش را مطرح م…
انتشار: 2026/08/06 07:35 UTCدریافت: 2026/08/08 11:55 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/08 11:55 UTC
نهضت مشروطهدر برنامه سوره آقای محمد رضا کائینی درباره "مشروطه" سخن میگفت و مدام این پرسش را مطرح میکرد که "چه کسانی نگذاشتند مشروطه به اهدافش برسد؟" نحوه ورودش به بحث این بود که "پدیدههای اجتماعی" را تقلیل میداد به "اشخاص"؛ اشخاصی که نمیگذاشتند و اشخاصی که میگذاشتند یا اشخاصی که توطئه میکردند و اشخاصی که قربانی توطئه میشدند. به نظرم این شیوه تقریر تاریخ تحولات اجتماعی موجب میشود که ما گرفتار "سوءظنهای مدام تاریخی" بشویم و دائم دعواهای تاریخی را امروزی انجام بدهیم. نکته مهم این است که پرسش غلط است. ما نباید بپرسیم چه کسانی نگذاشتند مشروطه (که دغدغه بنیادینش تحدید قدرت و غلبه قانون و توازن بین امر سیاسی و امر اجتماعی و تعیین شاکله سیاسی مبتنی بر جریانهای اجتماعی بود) به اهدافش برسد بل باید این "سوال" بپرسیم که چه شرایط اجتماعیی امکان عدم ظهور مشروطه را در آنزمان موجب شد و امروز چه شرایطی فراهم است که منجر به ظهور اهداف تاریخی مشروطه خواهد شد. به نظرم این تمایز بنیادین بین خوانش جامعهشناس و خوانش مورخ است. پرسش درست مطرح کردن نصف پژوهش است و سوال غلط مطرح کردن امحاء تحقیق است.سیدجواد میری@seyedjavadmiri
