دکتر محمد طاهر انعم، تحلیلگر یمنی:سالها پیش، محورهای سیاسی منطقهی ما (که آمریکاییها خاورمیانه می…
انتشار: 2026/08/15 06:29 UTCدریافت: 2026/08/17 16:34 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/17 16:34 UTC
دکتر محمد طاهر انعم، تحلیلگر یمنی:سالها پیش، محورهای سیاسی منطقهی ما (که آمریکاییها خاورمیانه مینامندش و چینیها غرب میانه) سه محور اصلی بودند:1⃣ محور سعودی-اماراتی-مصری (که برخی کشورها و نظامها در مدار آن میچرخند، مانند بحرین، دولت شرق لیبی «حفتر» در بنغازی، دولت سودان پس از کودتا علیه البشیر، و دولت تبعیدی مزدور یمنی).این محور در بسیاری از مسائل، در موضعگیریهای سیاسی و نظامی خود هماهنگی داشت، از جمله در موضوع محاصرهی قطر در سال ۲۰۱۷ و موضوع مخالفت با بهار عربی پیش از آن، و موارد دیگر.2⃣ محور ترکیه-قطر (که گروههای اخوانالمسلمین در کشورهای گوناگون -بهجز یمن و فلسطین- در مدار آن میچرخند، و نیز دولت البشیر در سودان پیش از سقوطش، دولت مرسی در مصر پیش از سقوطش، دولت شرع در سوریه پس از تسلطش، و دولت غرب لیبی در طرابلس).این محور بهروشنی در بسیاری از مسائل، مانند حمایت از بهار عربی و محاصرهی قطر، همبستگی داشت.3⃣ محور ایران-یمن، (همراه با گروههای مقاومت در فلسطین و لبنان مانند حماس، حزبالله و جنبش جهاد، و پیشتر نظام سوریه نیز همراه آن بود و نیز گروههای مسلح گوناگون در عراق مانند حشد).کشورهای متعددی نیز میکوشیدند بیطرف بمانند و روابطی موازی با همهی محورها یا دستکم دو تای آنها حفظ کنند، مانند عمان، عراق و الجزایر.آنچه اخیراً بهعنوان تحولی بزرگ و ریشهای رخ داد، فروپاشی محور نخست یعنی سعودی-اماراتی-مصری بود، به دلایل گوناگون که مهمترینشان یمن، سودان و رقابت اقتصادی است.🔸نظام سعودی بهروشنی به سمت نزدیکی با محور ترکیه-قطر روی آورد، و میکوشد پاکستان را نیز به این محور جذب کند تا نظام سعودی خود را تحمیل کند، و این در قالب اعلام پیمان سهجانبهی مکه اخیراً میان عربستان، ترکیه و پاکستان نمود یافت.مصر خود را میان امارات و عربستان در سرگردانی و تردید یافت، و برای حفظ روابطی موازی میان آن دو، تصمیم گرفت به این ائتلاف نپیوندد.در همین حال، از چند سال پیش گرایش امارات به تقویت پیوندی سیاسی، نظامی و اقتصادی روشن با رژیم صهیونیستی بهچشم میآمد، بهعنوان جایگزینی برای قدرتهای نظامی بزرگ منطقه.نظام سعودی با این آرایش تازهی خود میکوشد در برابر ایران و یمن بهدنبال حمایت باشد، کشوری که سعودیها در سال گذشته از آن ضربههایی خفتبار خوردند، پس از آنکه در سالهای گذشته در رسانههای خود تبلیغ میکردند که نبرد را به تهران خواهند برد و هرگاه بخواهند بهآسانی وارد صنعا خواهند شد.سعودیها همچنین میکوشند از این چرخش راهبردی برای رویارویی با امارات بهره ببرند؛ کشوری که بهشدت با عربستان در رقابت اقتصادی است و اخیراً از اوپک کنارهگیری کرد، ضربهای به جایگاه رهبری اقتصادی عربستان، و نیز رقابت تنگاتنگ سعودی-اماراتی در استانهای شرقی و جنوبی یمن.🔴 اما این چرخش بزرگ خطرهای متعددی نیز در پی دارد، که مهمترینشان:1⃣ دشمنی افراطی سعودی با اسلامگرایان بهطور کلی، و اخوانالمسلمین بهطور خاص، چه در داخل عربستان (زندانها سالهاست از آنان پر است) و چه علیه اخوان مصر و فلسطین و بسیاری از کسانی که حتی در ترکیه و قطر اقامت دارند، و همین دشمنی با اخوان علت از دستدادن مصر توسط نظام سعودی بود، چراکه مصر این نزدیکی را نپذیرفت.2⃣ بیمیلی برخی کشورهای محور تازه (بهویژه ترکیه و پاکستان) به ورود در رویارویی با محور ایران-یمن، و این باور آنان که اسرائیل خطر واقعی است، برخلاف عقیدهی سیاسی سعودی که اسرائیل را دشمن نمیداند، بلکه تهران و صنعا و جنبشهای مقاومت در فلسطین، لبنان و عراق را دشمن میشمارد، و در نخستین رویاروییهای آینده، بر پایهی عقیدهی سیاسی هر کشور و نظام حاکم، میان کشورهای این محور اختلاف پدید خواهد آمد.3⃣ کینههای تاریخی سعودی و سیاست کودکانهی رهبران نظام در ریاض، آنان را به سمت تلاش برای بهحاشیهراندن قطر خواهد برد، و معرفی عربستان بهعنوان رهبر این محور، که همهچیز باید نزد او و در سرزمینش و زیر ریاست او باشد، و این پس از مدتی قطر را برخواهد آشفت و اختلافی مانند آنچه میان سعودیها و اماراتیها رخ داد پدید خواهد آمد، به همان دلیلی که سعودیها همواره میکوشند دیگران را صرفاً پیرو برادر بزرگتر بسازند، امری که شاید نیازمندان به پول مانند پاکستانیها آن را بپذیرند، اما نه اماراتیها و قطریها.🔸و در پایان، سیاست سعودی بر پایهی نیرنگ و توطئه علیه دیگران استوار است، و این روشی است که هرگز نمیتواند موفق شود، زیرا نیرنگ بد جز بر صاحبش فرود نمیآید.⬅️ شعوبا، پایگاهی برای آشنایی با جامعه و فرهنگ ملل مسلمان@shouba_ir





