🔴 سیاست حافظه در شعر معاصر ایران چرا شعرهای معاصر ایران پیش از دههی هفتاد بیش از شعرهای امروز در ح…
انتشار: 2026/07/16 11:09 UTC
🔴 سیاست حافظه در شعر معاصر ایران چرا شعرهای معاصر ایران پیش از دههی هفتاد بیش از شعرهای امروز در حافظه ماندهاند؟ ✍سینا جهاندیده یکی از پرسشهای مهم در تاریخ شعر معاصر ایران این است که چرا هنوز بسیاری از مخاطبان، شعرهای شاملو، اخوان ثالث، فروغ فرخزاد،…این دگرگونی صرفاً تکنولوژیک نیست؛ بلکه زیباییشناسی شعر را نیز تغییر داده است. در گذشته، تکرار شرط بقا بود. شعر باید آنقدر آهنگین، خوشساخت و شعاری میبود که بتوان آن را بارها بازخوانی کرد. اما در عصر دیجیتال، دسترسی جایگزین حفظ کردن شده است. شعر بیش از آنکه در حافظه زندگی کند، در آرشیو زندگی میکند.مارشال مکلوهان سالها پیش گفته بود که رسانهها امتداد حافظهی انساناند. اما در عصر دیجیتال، رسانه تنها حافظه را امتداد نمیدهد؛ بلکه جایگزین آن میشود. هرچه ظرفیت حافظهی فنی افزایش یافته، نیاز به حافظهی زیسته کاهش یافته است. شاید به همین دلیل است که امروز کمتر کسی شعری را از حفظ میخواند، حتی اگر همان شعر را بارها در تلفن همراه خود دیده باشد.از این منظر، فراموش شدن نسبی شعرهای پس از دههی هفتاد الزاماً نشانهی ضعف آنها نیست. این شعرها درون رژیم دیگری از حافظه تولید شدهاند؛ رژیمی که در آن، ایدئولوژی جای خود را به تجربه، پیام جای خود را به زبان، حافظهی جمعی جای خود را به حافظههای فردی و حافظهی انسانی جای خود را به حافظهی دیجیتال داده است.بنابراین، پرسش اصلی دیگر این نیست که «چرا شعرهای امروز در حافظه نمیمانند؟» بلکه باید پرسید: آیا در عصر حافظههای مصنوعی، اساساً هنوز چیزی به نام شعرِ حافظهساز امکانپذیر است؟ شاید مسئله نه بحران شعر، بلکه دگرگونی خودِ حافظه باشد؛ تحولی که نسبت ما را با ادبیات، با زبان و حتی با خویشتن تغییر داده است.@tabarshenasi_ketab
پستهای تلگرام — تبارشناسی کتاب
فردریک چارلز بیزر(Frederick C Beiser)، ( ۱۹۴۹ - ) فیلسوف آمریکایی و استاد فلسفه در دانشگاه سیراکیوز است. وی از برجستهترین محققان انگلیسیزبان ایدهآلیسم آلمانی است. @tabarshenasi_ketabروزگارزدگی: بدبینی در فلسفهی آلمان فردریک بیزر ( بیسر) چاپ اصل کتاب ۲۰۱۶ترجمهی عرفان موسویان چاپ اول ترجمهی فارسی ۱۴۰۵ مرداد
سیروس رادمنش در گفتوجوی داریوش کیارسچاپ اول ۱۴۰۵ مرداد148 ص
این توصیههای راسل خیلی به درد ما ایرانیان میخورد. ویدئویی تکراری است اما بگذارید این توصیهها شعار شود. هر بار که میشنوم حس خوبی به من دست میدهد. @tabardhenasi_ketabتمام محققانی که این روزها با زاویهی خاص دربارهی ایران و شاهنامه تحقیق میکنند، بیش از هر زمان دیگری باید به این سخن راسل وفادار بمانند؛ در غیر این صورت تمام تحقیاتشان به زودی از دل تاریخ پاک خواهد شد و آیندگان بیتردید رسوایشان میکنند.پیام اول راسل به محققان است و پیام دوم او به سیاستمداران و البته دربارهی تحمل دیگری، هر دو پیام گویی برای امروز ایران است.
این توصیههای راسل خیلی به درد ما ایرانیان میخورد. ویدئویی تکراری است اما بگذارید این توصیهها شعار شود. هر بار که میشنوم حس خوبی به من دست میدهد. @tabardhenasi_ketab
رنه وِلِک (۲۲ اگوست ۱۹۰۳ در وین- ۱۱ نوامبر ۱۹۹۵ در همدن)، منتقد ادبی چکی-آمریکایی بود. او در وین متولد و بزرگ شده و به زبان چکی و آلمانی صحبت میکرد. وی قبل از عزیمت به تدریس در دانشکده اسلاوی و مطالعات اروپای شرقی (اکنون بخشی از کالج دانشگاه لندن) در سال ۱۹۳۵، ادبیات را در دانشگاه چارلز در پراگ تحصیل کرد و در بین زبان شناسان مدرسه پراگ نیز فعال بود. ولک یکی از بنیانگذاران روانشناسی موسیقی بود و در آلمان زندگی می کرد. قبل از سال ۱۹۳۹ ، ولک حدود ۶۰ مقاله را منتشر كرد كه همگی به زبان چكی نوشته شده بودند.رنه ولک افزون بر نظریهپردازی، منتقد و تاریخنگاری برجسته در عرصه مطالعات ادبی، تطبیقگری کمنظیر در عرصهی مطالعات ادبیات تطبیقی بهویژه در آمریکا نیز هست. او را پایهگذار مکتب آمریکایی ادبیات تطبیقی میدانند؛ مکتبی که ادبیات را پدیدهای جهانی و کلیتی در عرصهی تخیل هنری به شمار میآورد. رنه ولک برای ۲۶ سال، از سال ۱۹۴۶ تا ۱۹۷۲، رئیس کارگروه ادبیات تطبیقی دانشگاه ییل بود؛ از پایهگذاران مجلهی «ادبیات تطبیقی» و یکی از کسانی بود که در انتشار کتابنامهی ادبیات تطبیقی سهم فراوانی داشت.@tabarshenasi_ketab
