از «لوح سفید» جان لاک تا «لوح سپید» استیون پینکرتبارشناسی یک ایده✍سینا جهاندیده بعضی کتابها فقط خو…
انتشار: 2026/08/05 21:21 UTCدریافت: 2026/08/07 22:30 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/07 22:30 UTC
از «لوح سفید» جان لاک تا «لوح سپید» استیون پینکرتبارشناسی یک ایده✍سینا جهاندیده بعضی کتابها فقط خوانده نمیشوند؛ تاریخ را تغییر میدهند. «جستاری در خصوص فاهمهی بشری» اثر جان لاک از همین کتابهاست. لاک در این اثر، با طرح ایدهی «لوح سفید» استدلال میکند که ذهن انسان هنگام تولد فاقد ایدههای ذاتی است و معرفت از تجربه شکل میگیرد.در نگاه نخست، این نظریه صرفاً بحثی در معرفتشناسی به نظر میرسد، اما پیامدهای آن بسیار فراتر از فلسفه بود. اگر هیچ انسانی با حقیقتی ذاتی متولد نمیشود، پس هیچ فرد، طبقه، نژاد یا نهاد دینی نیز نمیتواند خود را مالک مادرزادی حقیقت بداند. از همین رو، «لوح سفید» یکی از مهمترین بنیانهای فکری آزادی، برابری، آموزش همگانی و لیبرالیسم مدرن شد.اما این ایده سه قرن بعد دوباره به دادگاه علم فراخوانده شد.استیون پینکر در کتاب «لوح سپید: انکار مدرن ذات بشر» با تکیه بر یافتههای علوم شناختی، ژنتیک، روانشناسی تکاملی و زبانشناسی، از این دیدگاه دفاع میکند که ذهن انسان هرگز لوحی کاملاً سفید نیست و با مجموعهای از استعدادها و گرایشهای فطری به دنیا میآید. او نظریهی لاک را از منظر علمی به چالش میکشد.با این همه، اهمیت این دو کتاب تنها در اختلاف نظرشان نیست، بلکه در گفتوگویی است که میان آنها شکل میگیرد. پینکر نظریهی معرفتشناختی لاک را نقد میکند، اما از ارزشهای سیاسی و اخلاقی مدرنیته، مانند آزادی، حقوق بشر و برابری حقوقی، دفاع میکند. به بیان دیگر، ممکن است «لوح سفید» از نظر علمی نیازمند بازنگری باشد، اما نقش تاریخی آن در رهایی انسان از اقتدار حقیقتهای ذاتی همچنان پابرجاست.شاید ارزش این دو کتاب در کنار هم، دقیقاً همین باشد: یکی نشان میدهد چگونه یک نظریه میتواند جهان را آزادتر کند و دیگری یادآور میشود که حتی نظریههای رهاییبخش نیز از نقد علمی مصون نیستند.در «تبارشناسی کتاب» این دو اثر را نه بهعنوان دو کتاب مستقل، بلکه بهمثابه دو فصل از تاریخ یک ایده میخوانیم؛ ایدهای که هنوز یکی از بنیادیترین پرسشهای فلسفه و علوم انسانی را پیش روی ما میگذارد: آیا انسان با حقیقت متولد میشود، یا حقیقت را در تجربه و گفتوگو میآفریند؟@tabarshenasi_ketab
پستهای تلگرام — تبارشناسی کتاب
فردریک چارلز بیزر(Frederick C Beiser)، ( ۱۹۴۹ - ) فیلسوف آمریکایی و استاد فلسفه در دانشگاه سیراکیوز است. وی از برجستهترین محققان انگلیسیزبان ایدهآلیسم آلمانی است. @tabarshenasi_ketabروزگارزدگی: بدبینی در فلسفهی آلمان فردریک بیزر ( بیسر) چاپ اصل کتاب ۲۰۱۶ترجمهی عرفان موسویان چاپ اول ترجمهی فارسی ۱۴۰۵ مرداد
سیروس رادمنش در گفتوجوی داریوش کیارسچاپ اول ۱۴۰۵ مرداد148 ص
این توصیههای راسل خیلی به درد ما ایرانیان میخورد. ویدئویی تکراری است اما بگذارید این توصیهها شعار شود. هر بار که میشنوم حس خوبی به من دست میدهد. @tabardhenasi_ketabتمام محققانی که این روزها با زاویهی خاص دربارهی ایران و شاهنامه تحقیق میکنند، بیش از هر زمان دیگری باید به این سخن راسل وفادار بمانند؛ در غیر این صورت تمام تحقیاتشان به زودی از دل تاریخ پاک خواهد شد و آیندگان بیتردید رسوایشان میکنند.پیام اول راسل به محققان است و پیام دوم او به سیاستمداران و البته دربارهی تحمل دیگری، هر دو پیام گویی برای امروز ایران است.
این توصیههای راسل خیلی به درد ما ایرانیان میخورد. ویدئویی تکراری است اما بگذارید این توصیهها شعار شود. هر بار که میشنوم حس خوبی به من دست میدهد. @tabardhenasi_ketab
رنه وِلِک (۲۲ اگوست ۱۹۰۳ در وین- ۱۱ نوامبر ۱۹۹۵ در همدن)، منتقد ادبی چکی-آمریکایی بود. او در وین متولد و بزرگ شده و به زبان چکی و آلمانی صحبت میکرد. وی قبل از عزیمت به تدریس در دانشکده اسلاوی و مطالعات اروپای شرقی (اکنون بخشی از کالج دانشگاه لندن) در سال ۱۹۳۵، ادبیات را در دانشگاه چارلز در پراگ تحصیل کرد و در بین زبان شناسان مدرسه پراگ نیز فعال بود. ولک یکی از بنیانگذاران روانشناسی موسیقی بود و در آلمان زندگی می کرد. قبل از سال ۱۹۳۹ ، ولک حدود ۶۰ مقاله را منتشر كرد كه همگی به زبان چكی نوشته شده بودند.رنه ولک افزون بر نظریهپردازی، منتقد و تاریخنگاری برجسته در عرصه مطالعات ادبی، تطبیقگری کمنظیر در عرصهی مطالعات ادبیات تطبیقی بهویژه در آمریکا نیز هست. او را پایهگذار مکتب آمریکایی ادبیات تطبیقی میدانند؛ مکتبی که ادبیات را پدیدهای جهانی و کلیتی در عرصهی تخیل هنری به شمار میآورد. رنه ولک برای ۲۶ سال، از سال ۱۹۴۶ تا ۱۹۷۲، رئیس کارگروه ادبیات تطبیقی دانشگاه ییل بود؛ از پایهگذاران مجلهی «ادبیات تطبیقی» و یکی از کسانی بود که در انتشار کتابنامهی ادبیات تطبیقی سهم فراوانی داشت.@tabarshenasi_ketab
