🔹 در باب تغییرپذیری سمبلها: زینب و انقلاب ۱۹۷۹ ایران✍ دیوید پینالت🔸 آن بتریج بررسی کرده است که چگو…
انتشار: 2026/06/23 06:27 UTC
🔹 در باب تغییرپذیری سمبلها: زینب و انقلاب ۱۹۷۹ ایران✍ دیوید پینالت🔸 آن بتریج بررسی کرده است که چگونه [انقلابیون] چهرههای زنانۀ تاریخ مقدس شیعیان را بسیج میکنند تا در طی انقلاب ایران در اواخر دهۀ ۱۹۷۰ مردم را در مخالفت با [محمد]رضا شاه پهلوی تشجیع کنند. با اینکه فاطمۀ زهرا در زمان صلح مدل مناسبی دانسته میشود، در زمانۀ بحران کشمکش آیت اللّه خمینی با شاه، دخترش زینب است که در مقام «سرمشقی برای برانگیختن مخالفت سیاسی در میان زنان» پیشآورده میشود. جسارت و مقاومت زینب تحسین میشود و رفتار او برای تقلید در عرصۀ سیاسی و اجتماعی مناسب دانسته میشود. همزمان، روحانیان ایرانی با تفسیر حوادث معاصر در پرتو حادثۀ کربلا، شاه را یزید دوم معرفی و او را تقبیح میکنند.🔸 این تصویرسازی موفق بود. فرح آذری، یکی از اعضای بنیادگذار گروه اتحاد زنان ایران، اندکی پس از پیروزی انقلاب ۱۹۷۹ میگوید: «برای مدتی این زینب بود که پیشآمد و تبدیل شد به سمبل ایدئالِ زنِ مسلمانانِ انقلابی و مدرن در ایران. زنانِ معماگونِ پوشیده در چادر سیاه... با مسلسلهایی بردوش شوق پیروی از زینب داشتند. بد نیست اینجا بگوییم که گاهی این زنان را بهنام «کماندوهای حضرت زینب» میخواندند... آنچه اتفاق افتاد این بود که فضای انقلابی ادامهدار در ایران طالب ایفای نقشی فعالتر از آن توسط زنانش بود که ایدئال منفعل قبلی از چهرۀ فاطمه بتواند آن را تأمین کند.»🔸 اما بههرحال برای روحانیت ایران با جهتگیری پدرسالارانهاش چالشی که وجود داشت این بود که حال که شاه رفته و تئوکراسی محکم در جایگاه قرار گرفته، چگونه این ایدئولوژی تازهزندهشدۀ زنان را رام و هدایت کند. طبق نوشتۀ گیتی نشاط، جمهوری اسلامی از روش «کمپین گسترده در رسانهها» استفاده کرد تا جلوی ازدسترفتن کنترل برشمایلهای جنبش زنان را بگیرد. در دورۀ انقلاب زینب بهعنوان الگو و سرمشق مناسب مورداحترام بود؛ «اما از وقتی حکومت عدالت بازیابی شد، زنان باید به نقشی بازگردند که طبق وظایف دینی برعهدۀ آنان است. الگویی که آنها در دوران عادی غیرانقلابی» باید از آن تقلید کنند الگوی فاطمه است.🔸 بهنظر میرسد زینب چهرهای برخاسته از تاریخ مقدس است که در سالهای اخیر بیشترین چالش را برای شیعیان سنتیاندیش ایجاد کرده است. یکی از راهحلهای برای این چالش این بوده که به رفتار زینب دقیقاً به سبب جسارت و زیاد در معرض دید بودنش برچسب بزنند و آن را نامعمول و ناهنجار به حساب بیاورند؛ همچون شاخصی برای وضعیت بههمریختۀ جامعۀ اسلامی در آن زمان.▪️اسب کربلا (زیست مذهبی مسلمانان در هند) / نشر آرما / دیوید پینالت / صفحات ۱۶۳ و ۱۶۴خرید کتاب اسب کربلا؛ زیست مذهبی مسلمانان در هند از سایت خانه کتاب طاها



