🔬 ترازوی پنجکفهای عبدالرحمن الخازنی؛ شاهکار مهندسی تمدن اسلامی برای تشخیص خلوص طلا و نقره روند کا…
انتشار: 2026/07/11 09:25 UTC
🔬 ترازوی پنجکفهای عبدالرحمن الخازنی؛ شاهکار مهندسی تمدن اسلامی برای تشخیص خلوص طلا و نقره روند کار ترازوی خازنی به این صورت بود: ابتدا قطعهٔ طلا یا نقره در هوا وزن میشد.سپس همان قطعه در آب آویزان و دوباره وزن میشد. به دلیل نیروی شناوری، وزن ظاهری آن…عبدالرحمن الخازنی در کتاب میزان الحکمه به بررسی استاتیک، تعادل مایعات (هیدروستاتیک) و مرکز ثقل پرداخت. او ترازویی با پنج کفه ساخت که میتوانست تقلب در فلزات قیمتی را بر اساس اصل ارشمیدس با دقت بالا مشخص کند.ابوالفتح عبدالرحمن الخازنی، دانشمند سدهٔ ۱۲ میلادی ( ۱۱۱۵–۱۱۳۰) که در دربار سلطان سنجر در مرو کار میکرد، کتاب «کتاب میزان الحکمه» را در سال ۱۱۲۱–۱۱۲۲ میلادی (۵۱۵ ه.ق) نوشتاین کتاب هشت باب و پنجاه فصل دارد و بهطور جامع به استاتیک، هیدرواستاتیک، وزن مخصوص (چگالی نسبی) فلزات و سنگهای قیمتی، و مرکز ثقل میپردازد؛ برخی مورخان علم آن را جامعترین اثر قرون وسطا در زمینهٔ توزین از هر فرهنگی دانستهاند.ترازوی معروف به «میزان الحکمه» یا «ترازوی جامع» واقعاً پنج کفه داشت (تیر فلزی حدود دو متری با وزنهٔ متحرک)، و بر پایهٔ اصل ارشمیدس (نیروی شناوری) برای سنجش خلوص و تشخیص تقلب در فلزات گرانبها و آلیاژهای دوتایی به کار میرفت.الخازنی این ترازو را از صفر اختراع نکرد؛ او آن را بر اساس کار پیشینیان تکمیل کرد: رازی «زبانهٔ نشاندهنده» را افزوده بود، کفهٔ سوم پیش از دورهٔ بیرونی اضافه شده بود، و طرح مستقیم ترازوی الخازنی برگرفته از ترازوی اسدیساختهٔ الاسفزاری (استاد نسل پیش از او) بود.کاربرد اصلی ترازو، نظارت خزانهداری سلطان بر خلوص فلزات و جواهرات ورودی به خزانه بود و در خزانههای حکومتی ،ضرابخانهها جواهرفروشان ، سنجش فلزات گرانبها،بسیار مناسب بودمنبع:Donald R. Hill، A History of Engineering in Classical and Medieval Times.Sarton, G. (1931). Introduction to the History of Science, Vol. II.@tamadone_islami
پستهای تلگرام — تاریخ و تمدن طلایی اسلام
تصاویری از بازسازی داستان های شاهنامه فردوسی@tamadone_islamiتصاویری از بازسازی داستان های شاهنامه فردوسی@tamadone_islami
تاریخ و تمدن طلایی اسلام pinned an audio file
چگونه کتب تمدن اسلامی به اروپا رفتمآلات المخطوطات العربية بين المكتبات الغربية والمستشرقين؛ نویسنده: دکتر علی بن ابراهيم النمله؛ ناشر: بيسان (بيروت)؛ سال انتشار: ۲۰۲۲ میلادیاین کتاب پژوهشی جامع درباره سفر تاریخی و پرفراز و نشیب میراث مکتوب تمدن اسلامی به قلب کتابخانههای غربی است که از طریق خرید، هدایا و غنایم جنگی صورت گرفته است. نویسنده با بررسی مجموعههای نفیس در مراکزی چون واتیکان، اسکوریال و لیدن، نقش مستشرقان را در گردآوری، فهرستنویسی و تحقیق این آثار تحلیل میکند. محور اصلی بحث بر پدیده «عزوف» یا روگردانی مستشرقان معاصر از مطالعات عمیق متون کلاسیک و نسخههای خطی تمرکز دارد. النمله تبیین میکند که چگونه استشراق جدید به سمت مطالعات سیاسی و امنیتی با موضوعاتی نظیر اسلامهراسی و اسلام سیاسی سوق یافته است. این اثر در واقع روایتی از گنجینههای شرقی در غرب و تحول نگاه غرب از علمجویی به اهداف راهبردی نوین است. در نهایت، کتاب بر ضرورت بازیابی معنوی و فیزیکی این میراث توسط خودِ مسلمانان و تلاش برای تصحیح تصویر نادرست ارائه شده از سوی برخی مستشرقان تأکید میورزد.@KETABCAST_AI_LIB_UT_AC@tamadone_islami
نقشه کانگنیدو مربوط به اوایل قرن ۱۵ دوره چوسان که در کُره ترسیم شده جهان رو ازدیدگاه کُرهای ها نشون میده. نکته جالب اینه در این نقشه خبری از اروپا، شبهجزیره عربستان و شبهقاره هند نیست. در سمت چپ، آفریقا رو میبینید و در سمت راست شبهجزیرهکُره که تقریبا…چرا کره به اندازه آفریقا کشیده شده و خبری از اروپا و عربستان نیست؟مسئله تصویرسازی کروی روی صفحه مسطح: نقشهنگاری چین و کره از قدیم بر پایه شبکه مربعی (Grid) بود و انحنای زمین را در نظر نمیگرفت. وقتی نقشههای اسلامی (که مبنای ریاضی و طول و عرض جغرافیایی داشتند) به دست چینیها و کرهایها میرسید، آنها را روی کاغذ صاف «صاف» میکردند. این کار باعث میشد مناطق نزدیک (چین و کره) بزرگ و مناطق دوردست (خاورمیانه، آفریقا، اروپا) بهشدت فشرده و کوچک شوند.منبع اطلاعات ناقص: چین و کره در آن زمان ارتباط مستقیم دریایی با اقیانوس هند و دریای مدیترانه نداشتند. اطلاعات جغرافیایی آنها از غرب، بیشتر از طریق جاده ابریشم و به صورت فیلتر شده و با واسطه به دست میآمد. در حالی که مسلمانان بهطور مستقیم با آفریقا، هند و اروپا تجارت میکردند.نگاه سیاسی و فرهنگی: در سنت نقشهنگاری شرق آسیا، اندازه سرزمینها نشاندهنده اهمیت سیاسی آنها بود، نه وسعت واقعی. بنابراین کره (بهعنوان پادشاهی مهم برای چوسان) و چین در مرکز، به شکلی اغراقآمیز بزرگ ترسیم میشدند.اما نکته کلیدی این است که در قرن ۱۵ و اوایل ۱۶، امپراتوری مینگ چین سیاست انزوا پیش گرفت و سفرهای دریایی عظیم را متوقف کرد. بنابراین نقشههای پیشرفته اسلامی و اروپایی دیگر بهروزرسانی نمیشدند و به شرق نمیرسیدنددر صورتی که در تمدن اسلامی در قرنهای ۹ تا ۱۳ میلادی (حدود ۵۰۰ سال قبل از این نقشه کرهای) به اوج کارتوگرافی ریاضی رسیده بود. دلیل این شکاف بزرگ:دسترسی به منابع ریاضی: مسلمانان وارثان نقشههای بطلمیوس و ریاضیات یونانی بودند و با محاسبه دقیق طول و عرض جغرافیایی، نقشههای بسیار دقیقی از مدیترانه تا اقیانوس هند و آفریقا میکشیدند.نقشههای ادریسی و پیری رئیس برای دریانوردی و تجارت طراحی شده بودند، اما کانگنیدو یک نقشه مفهومی و تاریخی بود که به کرهایها نشان میداد جهان در ۱۰۰۰ سال پیش چگونه بوده استاین نقشه انزوای جغرافیایی و شکاف در انتقال اطلاعات را در شرق آسیا نشان میدهد. تا زمانی که مبلغان یسوعی (مثل ماتئو ریچی) در اواخر قرن ۱۶ میلادی به چین آمدند و نقشههای دقیق اروپایی را به شرق بردند، چینیها و کرهایها تازه فهمیدند که اروپا و آفریقا چقدر بزرگ و دقیق هستند.@tamadone_islami
نقشه کانگنیدو مربوط به اوایل قرن ۱۵ دوره چوسان که در کُره ترسیم شده جهان رو ازدیدگاه کُرهای ها نشون میده.نکته جالب اینه در این نقشه خبری از اروپا، شبهجزیره عربستان و شبهقاره هند نیست.در سمت چپ، آفریقا رو میبینید و در سمت راست شبهجزیرهکُره که تقریبا اندازه آفریقا ترسیم شده!نقشه پیری رئیس عثمانی (۱۵۱۳ میلادی) را اگر بخواهیم مقایسه کنیم با این، در همان دهههای بعد از کانگنیدو کشیده شده و نهتنها آفریقا و اروپا، بلکه سواحل آمریکا (تازه کشفشده) را هم با دقت بسیار بالا به تصویر کشیده است.@tamadone_islami
ریاضیدانان مورد بررسی و نسخ خطی پنج ریاضیدان مسلمان برجسته در این مقاله بررسی شدهاند: ۳-۱. ابوالوفا محمد بوزجانی (۳۲۸-۳۸۶ قمری) · نسخه خطی: «فیما یحتاج الیه الصانع من الاعمال الهندسه» · مکان نگهداری: کتابخانه موزه ایاصوفیا، استانبول نکات برجسته: ·…این مقاله پژوهشی به بررسی چگونگی ارتباط تعلیمی بین ریاضیدانان و معماران مسلمان در بازه زمانی قرون چهارم تا یازدهم هجری (۹۴۰ تا ۱۴۲۸ میلادی) پرداخته است.@tamadone_islami