"دورهبندی تاریخی"، دغدغهی پایدار ✍: عبدالله ناصرییادش به خیر، سال ۶۴ خورشیدی به عنوان نمایندهی ف…
انتشار: 2026/07/12 06:49 UTCدریافت: 2026/07/31 23:45 UTCآخرین مشاهده: 2026/07/31 23:45 UTC
"دورهبندی تاریخی"، دغدغهی پایدار ✍: عبدالله ناصرییادش به خیر، سال ۶۴ خورشیدی به عنوان نمایندهی فرهنگی دولت(مهندس موسوی)و زیر نظر زندهیاد استاد صادق آئینهوند، همايشی برای بازشناختِ جامع نهجالبلاغه، شريف رضی در پايتخت سوریه برقرار کردیم. دو صاحبسخنبیش از همه جلب توجه کردند، استاد دکتر جعفر شهیدی از ایران و دکتر عمر فرّوخ فیلسوف-مورخ معروف جهان عرب. کتب آن محقق لبنانی را قبلا دیده و تورّقی کرده بودم. آن همايش، فرصت خوبی شد برای گپ و شنود با آن مورخ لبنانی. دو موضوع برایم زیبا بود؛ اول، تأکید فروخ بر آموزش پیشدانشگاهی و پافشاری بر این نکته که اگر دولت اجازه میداد از دانشگاه (آمریکایی بیروت) به دبستان بازمیگشتم و برای کودکان، "تاریخ" تدریس میکردم. دوم، گلایه از این، چرا جهان اسلام مجذوب دوره بندی تاریخی مغربزمین است؟. یعنی باستان ، قرونوسطی و معاصر. ایدهی خوداو اگر حافظهام یاری کند در دو کتاب "تجدید التاريخ" یا "تاریخ الجاهلية" نوشتهشدهاست؛ تاریخ پیش از اسلام، تاریخ بعد از اسلام هم به دوبخش ۱- تا فتح قسطنطنیه۲-عصر جدید. اصرار عمر فرّوخ بيشتر برمبدئيت ظهور اسلام بعد از عصر باستان و نسبت به دورهبندی پس از اسلام، منعطف بود. تاکنون هم هيچ نسخهی مابهالإتفاقی توسط جهانیان و نهادهای معتبر بینالمللی اعلانی نشدهاست. به نظر نگارنده دورهبندی "تاریخ" یک مقوله"زمانی" نیست اصولا، یک مفهوم "گفتمانی"است و مآلا بار ایدئولوژیکی دارد. بنابراین آرزوی امثال فرّوخ را نهایتا جهان اسلام مخاطبش خواهد بود. مورخان و تاریخداناناصولا به این موضوع اهتمامی نداشتهاند،فقط بعضا به دورهبندی مفهومی اشارت دارند، مثل آدام متز که از "رنسانس اسلام" و زمان منطبق بر آن(قرون ۴ و ۵ ق) نوشتهاست. یا جوئل کرمر که با تمرکز بر دولت آلبویه، رنسانس اسلامی را به خطا بر زمان و مکان بویهیان گواهی گرفته و از حمدانیان و مرداسیان شام غافل است. و اهتمام به فقط "نوزایی" توسط تاریخپژوهان جامعیت ندارد. تاکنون تنها تولیدِ نسبتا جامع در بارهی مسئلهی "تاریخبندی" از پژوهشکده تاریخ اسلام با عنوان "دورهبندی در تاریخ" به همتِ دکتر حسن حضرتی که سعی وی مشکور باد، با سیودو نوشته بعضا "نوآور" پیش روی ماست. در نگاه اول و تصّفح آزاد کتاب خوب مذکور، شاید پژوهشگری این ارزیابی را داشتهباشد مثل این کمینه، که در بیشتر نوشتهها، سخن از "زمان تاریخی" یا "زمان در تاریخ" که بیشتر یک بحث فلسفی است دیده میشود. حتی در یکی از پژوهشها، (دکتر محسن خلیلی) اشاره به دورهبندی تاریخی بر مبنای اقتصاد از "والت رستو" سیاستمدار آمریکایی دارد یعنی ۱-سنتی، ۲-پیشاجهش، ۳-جهش(اقتصادی)، ۴- بلوغ، ۵-تولید/مصرف و به قول صاحبمقاله گرته روشنی از دورهبندی تاریخی مارکس است. نویسنده بهخوبی چالشهای دورهبندی تاریخی را بیان میکند، ولی به وضوح، ادوار تاریخی را یک مقولهی متنوع و بیاستاندارد میداند. به عبارت دیگر، همان تأکید مقالهی بعدی (علیرضا حسینی) که از "عبدالله عروی"، فیلسوف-مورخِ نواندیش مغربی نقل کرده موضوع دورهبندی تاریخی، به علاقه و تمایل "مورخ" بستهاست.در مقالهی "اسلام و تاریخ جهان؛ به سوی یک دورهبندی متفاوت" از "خالد بلنکشیپ" تاریخ دان آمریکایی که سالها در قاهره زیست کرده و متأثر از فرهنگ اسلامی بوده همان پیشنهاد عمر فرّوخ لبنانی و دو دورهی پیشااسلام و پسااسلام، خالی از استدلال محکم است.دکتر اسماعیل حسنزاده ضمن تاکید بر سهعنصر لازم در دورهبندی تاریخ، یعنی زمان، رویداد، جامعه، تاریخ میانهی ایران را به سهدورهی ۱-ایران سنی، ۲‐ایران مغولی، ۳-ایرانشیعی قسمت کرده که به نظر ناقص آمد. مثلا در دورهی اسلام سنی، تآثیر عمدهی شیعی آلبویه را با تبعیت آنها از خلیفهی عباسی توجیه کردهاست. یا دورهی ایران مغولی شاهد ارتقا و گسترش فرهنگی تشیع (نه در سطح حکومت/دولت) هستیم. نگارنده این یادداشت در نوشتهی حسنزادهبا رویکرد فرزانهی تاریخدان - عبدالرسول خیراندیش- آشنا شد که به درست دورهبندی سنتی "سلسلهمحور" را کاربردی و جاافتاده میداند. بنده صدالبته با ایدهی خیراندیش ناهمدلی ندارم ولی دورهبندی خیلی کوتاه بر اساس سلسلههای حکومتگر را اقناعکننده برای تاریخدانان نمیدانم. به علاوه، ایرانِِ تاریخی در زمان و جغرافیا وسیع بودهاست و نبايد نقاطِ عطفِ آن را خيلی کوتاه کرد.حسنزاده علت نیازمندی به دورهبندی رالزوم جلوهگری نقاط عطف بزرگ در تاریخ👇👇👇
پستهای تلگرام — انجمن علمی دانشجویی تاریخ دانشگاه تربیت مدرس
▪️فریدریش نیچهـــ در باب فواید و مضار تاریخ برای زندگی ــ ترجمه مراد فرهادپور🎥 @CinemaParadisooo
📚 Humanities in Iran✍️ Majid Daneshgar (Editor), Mohsen Feyzbakhsh (Editor), Azar Mirzaei (Editor), Sajjad Rizvi (Editor)💳 Publisher: Brill (August 27, 2026)〰️ Description:The study of the humanities is a truly global endeavour as cultures seek to make sense of the category of the human and its locations. What gives that inquiry colour, vibrancy, and dynamism, are the local and embedded expressions of the study of the human.Iran, both in premodern tradition and in the modern period, has been one of the leading Asian countries contributing to knowledge production and Muslim literatures and humanities. This volume, Humanities in Iran, offers a fresh voice about the structures, developments, receptions, and marginalization of the humanities (ʿUlūm-i Insānī) as a discipline in the Iranian academic context, particularly following the Islamic Revolution of 1979.Humanities in Iran is a series of reflections upon the connection between the classic and modern subjects in the humanities in relation to Eurocentrism, processes of Islamisation, and beyond the classic insider-outsider approaches to the field.〰️ Contents:Part 1: Theory and Method- Giving up the Task: Auto-Critical Notes on Translation and Humanities in IranOmid Mehrgan- When the Rhinoceros Was Only an Engraving: A Historical Account of the Fossilised Narratives and the Resurrected Readings of Evolution in IranErfan Khosravi- Ignoring Asia and Eurocentrism ManquéMajid DaneshgarPart 2: Critical, Historical and Comparative StudiesAnthropology- Anthropology and IslamAriane SadjedSociology- The Privatization of Sociology in IranReyhaneh Javadi and Zohreh BayatriziLinguistics- Global Perspectives on (Im)politeness Michael Haugh and Amir SheikhanIslamic Studies- Sīra Studies in IranEhsan RoohiIslamic TheologyStudying Kalam in IranMeysam Tavakoli BinaPhilosophy and Philosophical Developments- Historiography of Philosophy in Iran 249Hanif Amin-BeidokhtiHistory of Science- History of Science in Iran: An OverviewMostafa Yavari-Ayin and Amir-Mohammad GaminiIranian Studies- Iranian Kurdish StudiesMostafa KhaliliPart 3: Global and Comparative Perspectives- Reflecting Humanities in Iran and TurkeyPaul Ballanfat- Fractured Reception: Iranian Humanities and the Politics of Knowledge in AfghanistanAbbas Farasoo and Ali Reza Yunespour- Iran and Iranian Studies in MalaysiaRowena Abdul Razak- Iranian Intellectuals and the Japanese Idea of “Greater Asianism”Bahman Zakipour- Iranian Studies between Worlds: The Formation of a Discipline in Hungary (1500–1800)Iván Szántó- Iran and Iranian Humanities in SpainJosé Cutillas-Ferrer- Constructing and Deconstructing Corbin’s Iranology in Italian Academia: Gianroberto Scarcia on Shiʿism and PersiaAlessandro Cancian- Iran and Iranian Studies in the United KingdomA.C.S. PeacockAppendices- Appendix 1: “Not Nearly Critical Enough”: Studying Religion as Part of the HumanitiesRussell T. McCutcheon- Appendix 2: What Would I Ever Do with a Humanities Degree? Leaving Chemistry for the Sake of Religious StudiesCaitlyn Georgiou- Appendix 3: The Problem with “Misrepresentation”Anastasiya Titarenko- Appendix 4: Making the Thing Is the ThingTrevor Linn- Appendix 5: What Is the Academic Study of Religion?Timothy Davis- Appendix 6: The Relevance of Religious Studies Is Not That We Study ReligionJacob Barrett- Appendix 7: What Is Asia?Dhivana Anarchia Ria Lay (Arsya Lay)- Appendix 8: Thoughts and Reflections from Three Students in the HumanitiesMajid Daneshgar, Fatemeh Sajjadi and Azar Mirzaei- Appendix 9: Orient and the Saidian Understanding of Orientalism in AcademiaJanka Yanzhen Chen- Appendix 10: Zombieland Is Your Land: On the Question of MoralitySarah Landry#New_Release #Iranian_Studies #Islamic_Studies #مطالعات_اسلامی#ایرانشناسی#معرفی_کتاب#تازههای_کتاب❇️✉️ t.me/nutqiyyat✉️ t.me/nutqiyyatlib✉️ t.me/nutqiyyat_classes📷 Instagram.com/Nutqiyyat📹 youtube.com/@nutqiyyat
🎥 فیلم کامل نشست «بازخوانی مشروطه در افق ایران امروز»🔹 نشست «بازخوانی مشروطه در افق ایران امروز» با حضور هاشم آقاجری، داریوش رحمانیان، علیرضا ملائیتوانی و محمد بیطرفان در اندیشگاه فرهنگی سازمان برگزار شد.🔹 در این نشست، نسبت آرمانهای انقلاب مشروطه با مسائل امروز ایران، عوامل داخلی و خارجی مؤثر بر سرنوشت این انقلاب، شکاف میان ایدههای مشروطه و فرایند تحقق آنها و نقش قدرتهای خارجی و منافع نفتی در تحولات پس از مشروطه بررسی شد.▶️ فیلم کامل این نشست را تماشا کنید.#سازمان_اسناد_و_کتابخانه_ملی_ایران🆔 @nali_ir
*فراخوان پژوهشکده تاریخ اسلام برای شرکت در «هفتههای پژوهش خلیجفارس»*پژوهشکده تاریخ اسلام، با هدف ایجاد بستری علمی و پویا برای ارائه، نقد و امکانسنجی انتشار پایاننامهها و رسالههای ممتاز، پژوهشهای برتر و آثار منتشرشدهٔ جدید در حوزه تاریخ خلیجفارس، فراخوان شرکت در رویداد «هفتههای پژوهش خلیجفارس» را منتشر کرد.به گزارش روابط عمومی پژوهشکده تاریخ اسلام، این رویداد علمی در پی آن است که گنجینههای پژوهشی این حوزه را به صحنه گفتوگو و نقد علمی بیاورد و از این رهگذر، ضمن انباشت دانش تاریخی، به مستندسازی هویت تمدنی خلیجفارس و مقابله با تحریفات تاریخی یاری رساند.🟦 بر اساس این فراخوان، محورهای اصلی رویداد شامل هفت محور زیر است:تاریخ سیاسی و دیپلماسی تاریخ اقتصادی و بازرگانیتاریخ اجتماعی و فرهنگیتاریخ دریانوردی و امنیتتاریخ هنر، معماری و سکهشناسیتاریخ طبیعی و جغرافیای تاریخیتاریخ اسلام و تشیع در سواحل خلیجفارس🔷️ شرایط ارسال آثار بدین شرح اعلام شده است: پایاننامه یا رساله ارائهشده باید در یکی از دانشگاههای معتبر کشور به تصویب رسیده و دفاع شده باشد، یا از سوی یک ناشر یا مرجع علمی معتبر منتشر شده باشد. پژوهشگران علاقهمند میتوانند با ارسال اصل اثر و رزومه خود از طریق ایمیل به نشانی [email protected] در این رویداد ثبتنام نمایند.🔵 گفتنی است، زمان آغاز ثبتنام از نیمه مرداد ۱۴۰۵ تعیین شده و زمان آغاز سلسلهنشستهای این رویداد از نیمه شهریور ۱۴۰۵ اعلام شده که بهصورت وبینارهای هفتگی و با حضور نویسنده و متخصصان ذیربط ادامه خواهد یافت.
