فساد میلیارد دلاری در عراق؛ خانه از پایبست ویران استنسان نودینیان این روزها خبرهای فسادهای میلیارد…
انتشار: 2026/07/01 17:48 UTC
فساد میلیارد دلاری در عراق؛ خانه از پایبست ویران استنسان نودینیان این روزها خبرهای فسادهای میلیارد دلاری در عراق، از گرمای ۴۰ و ۵۰ درجهای این کشور هم داغتر شده است. لینکها، ویدیوها و اسامی چهرههای حکومتی در شبکههای اجتماعی میلیونها بار دنبال میشود. مردم عراق و منطقه لحظهبهلحظه این اخبار را تعقیب میکنند و حجم واکنشها و کامنتها نشان میدهد که افشای این فسادها با استقبال گسترده روبهرو شده است. به ندرت میتوان صدایی در دفاع از متهمان و دستاندرکاران این شبکهها شنید.اما این فساد عظیم تنها مجموعهای از پروندههای مالی و اختلاسهای فردی نیست؛ ریشه آن در ساختار سیاسی و حکومتی پس از سال ۲۰۰۳ و سقوط صدام حسین قرار دارد. تغییر رژیم، مداخله نظامی، عروج موج جدید اسلام سیاسی، حضور وسیع نیروهای نیابتی از حشدالشعبی تا ده ها نیروی اسلامی و نقش قدرتهای منطقهای و جهانی در بازسازی ساختار قدرت عراق، زمینهای را ایجاد کرد که در آن مردم و نیروی اجتماعی جامعه به حاشیه رانده شدند.وقتی حکومت به مناطق سبز و غیرسبز تقسیم میشود؛ وقتی احزاب مذهبی، قومی، ائتلافهای شیعی و سنی و شبکههای قدرت سیاسی تعیینکننده اصلی سرنوشت کشور میشوند؛ وقتی مدل دموکراسی موزائیکی مبتنی بر سهمبندی قومی و مذهبی جای اراده عمومی مردم را میگیرد، نتیجه چیزی جز گسترش فساد، رانت و قدرتگیری مافیاهای اقتصادی و سیاسی نیست.کشوری با منابع عظیم نفتی، به جای آنکه در خدمت رفاه مردم قرار گیرد، به میدان رقابت باندهای قدرت و شبکههای اقتصادی وابسته تبدیل شده است. حذف نقش کارگران، مردم و رای واقعی جامعه از تحولات سیاسی، راه را برای چنین بحرانی باز کرده است.در این میان، نخستوزیر کنونی عراق نیز نمیتواند صرفاً به عنوان «قهرمان مبارزه با فساد» معرفی شود. مبارزه با فساد در چارچوب همین ساختار قدرت، بیش از آنکه به ریشههای بحران بپردازد، تابع موازنههای سیاسی داخلی و منطقهای و آرایش نیروهای مورد نیاز قدرتهای بزرگ است.مسئله تنها عراق نیست؛ مسئله سیستمی است که در آن قدرت سیاسی، ثروت، نفت و شبکههای مذهبی و قومی در هم تنیده شدهاند. فدرالیسم قومی و مذهبی، پارلمان موزائیکی مبتنی بر سهمبندیها، و میدانداری شبکههای اقتصادی و سیاسی، از عوامل اصلی بازتولید فساد هستند.پرسش اساسی این است: آیا شعارها و تجربه خیزش اکتبر ۲۰۱۹، اشغال منطقه سبز بغداد و حضور انقلابیون میدان تحریر میتواند دوباره زنده شود؟ آیا جامعه عراق میتواند راهی برای کنار زدن این ساختارهای فاسد و ایجاد نظامی مبتنی بر اراده مستقیم مردم و سازمانیابی شورایی پیدا کند؟فساد در عراق یک بیماری سطحی نیست؛ نشانه خانهای است که از پایبست ویران شده است.۱۰ تیر ۱۴۰۵۱ ژوئیه ۲۰۲۶

