🔻آینده ایران 🖊ابراهیم اصغرزاده/کنشگر سیاسیبه کانال چشمانداز ایران بپیوندید✅ آنچه ایران امروز با آن…
انتشار: 2026/08/15 17:56 UTCدریافت: 2026/08/22 03:24 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/22 03:24 UTC
🔻آینده ایران 🖊ابراهیم اصغرزاده/کنشگر سیاسیبه کانال چشمانداز ایران بپیوندید✅ آنچه ایران امروز با آن روبهروست، صرفاً بحران یک دولت، یک جناح یا یک دوره سیاستگذاری نیست. مسئله، ناهماهنگی و شکاف میان اکثریت جامعه و ساختار سیاسی رسمی است؛ ناهماهنگیای که در فرسایش مشروعیت سیاسی، محدود شدن نمایندگی و مشارکت، فرسودگی نهادهای اداری و اقتصادی، شکاف نسلی و سبکهای متکثر زندگی و نیز ناتوانی ساختار قدرت در انطباق و ابتکار خلاق با تحولات درونی و بیرونی خود را نشان میدهد. ✅ساختاری که زمانی میکوشید با ترکیب آرمانخواهی، ایدئولوژی، بسیج سیاسی و ابزارهای کنترلی نوعی انسجام بسازد، اکنون بیش از هر زمان با بحران بازتولید مشروعیت و کارآمدی روبهروست. این به معنای فروپاشی قریبالوقوع نیست؛ بلکه به این معناست که تداوم وضع موجود، ولو ممکن، بهطور فزایندهای پرهزینه و ناتوان از حل پایدار مسائل انباشته است.با این همه، رویدادهای اخیر در منطقه ــ بهویژه تجاوز مذبوحانه نظامی آمریکا و اسرائیل به قصد تغییر فوری رژیم، اختلالها و رخنههای آشکار در سامانههای اطلاعاتی، امنیتی و دفاعی و در عین حال ناتوانی پروژه خارجیِ براندازی در تبدیل فشار نظامی به فروپاشی اجتماعی و نهایتاً سیاسی ــ یک واقعیت مهم را نیز برجسته کرد: 🔰ساختار جمهوری اسلامی، بهرغم بحران نفوذ، فرسایش در جلب رضایت عمومی و وجود نارساییهای مزمن، همچنان از ظرفیت تابآوری، انسجام هسته سخت و قابلیت بازتولید بازدارندگی برخوردار است. ✅این نکته را نباید نه انکار کرد و نه اسطورهسازی. انکار آن، تحلیل را کودکانه میکند. اسطورهسازی از آن نیز ما را به تقدیس روی پنهان سکه ساختار میکشاند. حقیقت این است که ایرانِ امروز همزمان دو چهره دارد: از یکسو، ساختاری گرفتار بنبستهای مشروعیتی، اقتصادی و نهادی و از سوی دیگر، نظمی که هنوز توانسته است در برابر جنگ، خرابکاری، فشار خارجی و پروژه براندازی، از خود نوعی مقاومت سازمانی و قدرت در بسیج تودهها نشان دهد. ✅هنر تحلیل راهبردی در اینجاست که این دو حقیقت را با هم ببیند، نه اینکه یکی را قربانی دیگری کند.✅برای فهم این وضعیت، باید یک لایه تحلیلی را صریحتر از قبل وارد بحث کرد، نبوغ حکومت در تبدیل فرهنگ دینی به ایدئولوژی بسیجگر و ترویج بنیادگرایی را نمیتوان صرفاً با ارجاع به سنت فکریِ مشروعه، اسلام سیاسی یا تئولوژی شیعی فهمید. این ریشهها مهماند، اما کافی نیستند. بنیادگرایی در ایران فقط محصول «فکر بد» یا قرائت اقتدارگرایانه از دین نبوده، بلکه در مقطعی بهنوعی پاسخ پرهزینه اما کارکردی به خلأ نهادهای مدرن بدل شده است. ✅ضعف نهادهای میانجی، بحران نمایندگی، فروپاشی اعتماد عمومی، ناکامی دولت مدرن در جذب نیروهای اجتماعی و شکست تجددگرایی و مدرنسازی در دوره پهلوی، زمینهای فراهم کرد که در آن یک نظم ایدئولوژیک دینی توانست خود را نهفقط بهعنوان حامل ایمان، بلکه بهعنوان جایگزین سازمانی و بسیجیِ خلأ دولت-ملتِ مدرن عرضه کند. از این منظر، جمهوری اسلامی فقط با طرد و حذف دیگران باقی و پایدار نماند؛ بلکه با پر کردن خلأهای نهادی و برساختن طبقات وفادار و بسیج تودههای حامی پابرجا ماند. ✅از همینجا، شیوه تحلیل انقلاب ۵۷ و بررسی خصلت و ماهیت حکومت دینی برای آینده اهمیت تازهای پیدا میکند. مسئله اصلی فقط این نبود که اسلام به قدرت رسید؛ مسئله این بود که اسلام از یک افق معنایی و انقلابی به یک «فناوری اقتدار» و مشروعیتبخشی سیاسی تبدیل شد. این همان نقطهای است که در آن گاهی «آزادی»های اساسی و مشروع قربانی امنیت، «تکثر» اجتماعی قربانی وحدت اجباری و «قرائتهای منتقد» قربانی منطق حفظ نظام شدند. بحران امروز ایران را نمیتوان صرفاً به «سوءمدیریت» کارگزاران، فساد الیگارشها یا به تحریم فلجکننده فروکاست؛ در لایهای عمیقتر، این بحران محصول قدسیسازی قدرت و تبدیل امر دینی به سازوکار تثبیت انحصار سیاسی به توسط جریانی خاص است. ✅این تقدیس و قدسیسازی در تمامی عرصههای عرفی، همزمان دو کارکرد داشت: از یک طرف به ساختار قدرت انسجام میداد و از طرف دیگر امکان نقد درونسیستمی و اصلاح نهادینه را محدود میکرد. ✅نتیجه، شکلگیری نوعی تئوکراسیای بود که در آن دولت نهفقط بر بدن و منابع، بلکه بر معنا، هویت و مرزهای مشروعیت نیز ادعای مالکیت پیدا کرد.✅تحولات ماههای اخیر نشان داد که این تئوکراسی شیعی، برخلاف تصورات سادهانگارانۀ براندازانه، صرفاً بر پایه اجبار و خشونت برپا نیست.#فساد#ایران#آمریکا #ابراهیم_اصغرزاده 🔻(متن کامل این مقاله را در نشریه چشمانداز ایران شماره 158 بخوانید)🗓چشمانداز ایران را از کتابفروشیهای معتبر و کیوسکهای روزنامهفروشی بخواهید.ما را در اینستاگرام دنبال کنید.@cheshmandaz_iran

