🍃🍃از کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ چه میآموزیمبیستوهشتم مرداد ۱۳۳۲ زخمی عمیق بر پیکره تاریخ معاصر ایران اس…
انتشار: 2026/08/19 13:31 UTCدریافت: 2026/08/19 15:05 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/19 15:05 UTC
🍃🍃از کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ چه میآموزیمبیستوهشتم مرداد ۱۳۳۲ زخمی عمیق بر پیکره تاریخ معاصر ایران است؛ روزی که با طراحی و پشتیبانی مستقیم سازمانهای اطلاعاتی آمریکا و انگلیس و با بهرهگیری از نیروهای خیابانی و عوامل داخلی، دولت قانونی و ملی دکتر محمد مصدق سرنگون شد. اسناد منتشرشده بعدها، بهویژه اسناد سازمان سیا، نقش مستقیم آمریکا در طراحی و اجرای این کودتا را آشکارتر کرد. ۲۸ مرداد فقط سرنگونی یک دولت نبود؛ ضربهای بود به تجربه نوپای حاکمیت ملی و دموکراسی در ایران و نقطه عطفی در شکلگیری نظمی که در سالهای بعد، بیش از پیش بر استبداد سیاسی و وابستگی خارجی تکیه کرد.در داخل کشور نیز بخشی از نیروهای سیاسی و مذهبی، از جمله آیتالله کاشانی، رویکردی اتخاذ کردند که در نهایت به تضعیف دولت مصدق و پیروزی کودتا انجامید. همین واقعیت نشان میدهد که کودتا را نمیتوان صرفاً به دخالت خارجی فروکاست؛ قدرتهای خارجی زمانی میتوانند در سرنوشت یک کشور مداخله کنند که در داخل نیز شکافهای سیاسی، منافع گروهی و نیروهای همسو با آن مداخله وجود داشته باشد. کودتای ۲۸ مرداد از همین جهت درسی مهم درباره نسبت میان استقلال، دموکراسی و دخالت قدرتهای خارجی است.و امروز، بیش از هفت دهه پس از آن واقعه، هنگامی که آمریکا و اسرائیل بار دیگر با حملات نظامی به ایران، حاکمیت و امنیت مردم ایران را هدف قرار دادهاند، یادآوری ۲۸ مرداد معنای دیگری پیدا میکند. گذشته را نباید با امروز یکسان دانست و تاریخ را نمیتوان عیناً تکرار کرد؛ اما یک پرسش همچنان پابرجاست: چرا سرنوشت مردم ایران باید بار دیگر میان استبداد داخلی و مداخله نظامی خارجی گرفتار شود؟ مخالفت با شرایط سیاسی و اقتصادی به معنای پذیرفتن تجاوز خارجی نیست، همانگونه که مخالفت با دخالت خارجی نیز نباید به معنای چشمپوشی از استبداد داخلی باشد. مسئله اصلی، حق مردم ایران برای تعیین سرنوشت خویش است؛ حقی که هم در ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ پایمال شد و هم امروز نمیتوان آن را قربانی هیچ قدرت داخلی یا خارجی کرد.۲۸ مرداد به ما یادآوری میکند که استقلال و آزادی دو امر جدا از هم نیستند. کشوری که دموکراسی در آن سرکوب شود، در برابر مداخله خارجی آسیبپذیرتر میشود و کشوری که استقلالش زیر حمله قدرتهای خارجی قرار گیرد، بیش از پیش امکان دفاع از حقوق مردم خود را از دست میدهد. نه کودتا و سلطه خارجی راه نجات ایران است و نه استبداد داخلی. آنچه باید از ۲۸ مرداد آموخت، دفاع همزمان از حاکمیت مردم، استقلال کشور و حق ایرانیان برای ساختن آینده خویش است؛ آیندهای که در آن نه بیگانه برای ایران تصمیم بگیرد و نه حکومت، مردم ایران را از حق تصمیمگیری درباره سرنوشت خود محروم کند.اتحاد بازنشستگان @etehad_bazn
